محقق ایرانی با جیمز وب: سیه‌چاله مرکزی راه شیری مدام شراره می‌دهد

محقق ایرانی با جیمز وب کشف شراره‌های مدام سیه‌چاله مرکزی

پژوهشی با سرپرستی فرهاد یوسف‌زاده (دانشگاه نورث‌وسترن) با استفاده از تلسکوپ جیمز وب (JWST) نشان داد که سیه‌چاله کلان‌جرم مرکزی کهکشان راه شیری (Sgr A*) فعالیتی پیوسته و پیش‌بینی‌نشده دارد. این سیه‌چاله با جرم ۴.۳ میلیون برابر خورشید، شراره‌های پرانرژی با طول‌مدت‌های متفاوت (از چند ثانیه تا ماه‌ها) ساطع می‌کند و هرگز به حالت پایدار نمی‌رسد.

مشاهدات با دوربین NIRCam

محققان در چند دوره ۸ تا ۱۰ ساعته (مجموع ۲ روز در یک سال) سیه‌چاله را رصد کردند. داده‌ها نشان داد دیسک برافزایشی تا ۶ بار در روز تغییرات شدیدی دارد و شراره‌های کوچک و بزرگ به‌صورت تصادفی رخ می‌دهند. یوسف‌زاده بیان کرد: «هیچ الگوی مشخصی وجود ندارد؛ هر مشاهده حرکتی متفاوت و شوق‌انگیز بود.»

Your browser does not support the video tag.

مکانیسم‌های احتمالی شراره‌ها

شراره‌های کوتاه‌مدت شبیه موج‌های کوچک بر رودخانه (دیسک برافزایشی) و شراره‌های درخشان‌طویل‌مدت مشابه امواج عظیم ناشی از رویدادهای پرانرژی هستند. بازاتصال مغناطیسی (مغناطیسی‌ریکانکشن) می‌تواند ذرات را به سرعت نزدیک نور شتاب دهد و شراره‌های شدید ایجاد کند.

سیاه‌چاله کمان ای از نگاه تلسکوپ افق اتفاقات

تأخیر زمانی در طول‌موج‌ها

دوربین NIRCam دو طول‌موج فروسرخ را هم‌زمان ثبت کرد. محققان متوجه شدند درخشندگی در طول‌موج‌های کوتاه‌تر سریع‌تر از طول‌موج‌های بلندتر تغییر می‌کند (تأخیر چند ثانیه تا ۴۰ ثانیه). این تأخیر می‌تواند سرنخی برای درک فرآیندهای اطراف سیه‌چاله باشد.

برنامه‌های آینده

تیم پژوهش قصد دارد با جیمز وب سیه‌چاله را به مدت ۲۴ ساعت پیوسته رصد کند تا نویز داده‌ها کاهش یابد و بتوان تکرارپذیری یا تصادفی بودن شراره‌ها را تعیین کرد.