نقد کامل فیلم :؛ xét بصری و

نقد کامل فیلم ؛ xét بصری و به گزارش آفتاب وطن تکه دوم همانند یک ساعت شنی بزرگ است؛ یعنی میتوانید بدون توقف برای زمان طولانی آن را تماشا کنید که دانه به دانه زمان شما را جذب میکند و هیچ لحظهای از دیدنش پشیمان نمیشوید.
در یک جمله تلماسه تکه دوم فیلمی است که با لیاقت وجود در سینما دارد؛ نه فقط سینما، بلکه بهترین سینمای ممکن با صفحه نمایش بزرگ برای بهترین برداشتهای بصری و بهترین بلندگوهای ممکن برای شنیدن صداهای جادویی.
سه در گرمای یک بیماری همهگیر به پردههای سینما رسید، بینندگان بلافاصله به دو اردوگاه تقسیم شدند؛ است که برای فیلمهایی در این مقیاس زیاد پیش میآید.
در نگاه دسته اول مخاطبان، فیلم دنیس ویلنوو بر تخت خالی ارباب حلقهها نشسته بود و از آن گفتن اتفاقات فانتزی مهم حداقل یک دهه تازه یاد میشد.
اکنون سه سال سپس، ویلنوو در دنباله مورد انتظار به سیاره آراکیس بازگشته و اردوگاه طرفداران و مخالفان به یک کلان شهر واحد شاد تبدیل شده که در مرکز آن مجسمهای طلایی از کارگردانی بینا قرار دارد.
یعنی تلماسه تکه دوم توانست شُب مخاطبان و منتقدان را شرمنده کند و با دنباله استاندارد امپراتوری ضربه میزند جنگستارگان یا از مبنا با ارباب حلقهها قیاس شود؛ یعنی تکه دوم دنبالهای است که به جای فیلمی پر از ارجاعات بیقیمت، یک حماسه فضایی تقریباً تکرنگ و آوانگارد دریافت میکنیم.
اما پیش از بازدید فیلم باید به این مسئله اشاره کنیم که از زمان اولین رمان فرانک هربرت در سال 1965، تلماسه به غیرقابل حذفی بر چشمانداز گونه علمیتخیلی تأثیر گذاشته است.
ی و سیاسی قرار دارد.
سپس تلماسه تغییر خود را در سینما به جای گذاشت؛ ابتدا بهصورت غیرمستقیم با جنگ ستارگان (که منبع الهام آشکاری برای آن بود)، سپس با اقتباس ناموفق آلخاندرو خودوروفسکی (که در فیلم تپه شنی خودوروفسکی حرفهای شد) و در نهایت با فیلمی به کارگردانی دیوید لینچ که یک ناکامی تجاری بزرگ بود. در نتیجه دنیس ویلنوو بعد از زمانهای انتظار، فرنچایز تلماسه را راهاندازی کرد؛ ابتدا با و سپس با دنباله آن تحت عنوان تلماسه تکه دوم.
پروژهای جاهطلبانه و رادیکال، که در زمانی رسید که بین افت تماشاگران به علت بیماری کووید و بحران همه عیار فیلمهای کمیک، هالیوود به شدت به فرنچایزهایی نیاز داشت که بتواند مخاطبان را مجدد به سینما جذب کند.
اما اکنون دنباله تلماسه اثری است که سطح فیلمهای بلاکباستر هالیوود را بالا میبرد؛ دنیس ویلنوو فارغ از نیاز به پایهگذاری اسطورههای پیچیده جهان فرانک هربرت، سطح تشکیل و سطح تمرکز روی فیلمنامه را زیادتر میکند و به فصل دوم تلماسه، با شکوهِ یک حماسه علمیتخیلی زندگی میبخشد.
یقیناً فیلمساز کانادایی این کار را با وفادار ماندن تا حد زیادی به رمان انجام میدهد؛ بعد شخصیتهای زن را بیشتر از پیش برجسته میکند و مهمتر از همه با تشکیل بهترین ساختمان جهانی ممکن برای یک بلاکباستر معاصر به سمت قصهگویی بصری در حالت صامت پیش میرود.
اثری دیدنی که با انتخاب مناسب لوکیشنها و جزئیات صحنهنگاری دقیق و به لطف موسیقی غمانگیز هنس زیمر و ترکیب صدای بسیار به یک استعداد سینمایی در بیشترین سطح، در اعتدال کامل بین ماجراجویی، اکشن و فهمیدن احساسات گوناگون تبدیل میشود.
شایان ذکر است که ویلنوو یک آداپتور ایدهآل است؛ همانند تکه اول، کارگردان همه قوسهای داستانی و خطوط غیرضروری شخصیتهای فرعی کتاب را از ادامه داستان حذف میکند و دقت مخاطب را فقط به شخصیتهای مهم و خود آنتاگونیستها معطوف میکند. این یعنی اساسا داستان تلماسه دوم کاملاً خطی است و رویدادها دقیقاً از جایی آغاز خواهد شد که تکه اول به آخر رسید.
در واقع هم شدت و هم حال و هوای فیلم تحول کرده است؛ یعنی اکشن بیشتری وجود دارد، طنز غیرمنتظرهای در دیالوگها ظاهر شده و بین پیچشهای داستانی بزرگ به سختی زمان دارید که یک دم و بازدم ساده کنید. اگر تکه اول توسط تعداد بسیاری به دلیل کندی به عمدش مورد انتقاد قرار گرفت، دنباله آن را با پویایی دیوانهقنونه از همان صحنه اول جبران میکند.
در نتیجه با دیدن این دنباله فهمید میشوید که تماشای چینش سهساعته قطعات در فیلم اول تلماسه بدون منفعت نبوده است.
اما خلاصه داستان تکه دوم گویای این است که قصه به معنی واقعی کلمه چند ساعت بعد از آخر تکه اول، مخاطب را جذب ادامه داستان میکند؛ یعنی پل آتریدس (تیموتی شالامی) و مادرش لیدی جسیکا (ربکا فرگوسن) که در جهنم کودتای نظامی که توسط هارکوننهای خیانتکار اجرا شد از مرگ فرار کردند، اکنون به بیابانهای شنی و مردم آن مکان پناه آوردهاند.
در نتیجه پل آتریدس و مادرش از طریق بیابان به یکی از سکونتگاههای فریمنها (ساکنان بومی سیاره آراکیس) میرسند و همراه با گروهی از جنگجویان به رهبری استیلگار (خاویر باردم) به جستوجو ادامه مسیر خود میباشند؛ یعنی ماهها آزمایش در انتظار قهرمانان داستان است.
به این دلیل، مبارزه برای زمان پذیرفته شدن توسط مردم بیامید، یادگیری زندهماندَن در تپههای شنی، نیاز به انتخاب بین ماموریت و احساسات تنها علت تقویت پل و جسیکا در مسیر رسیدن به اهدافشان میشود. پل در ابتدا سرنوشت حوالی خود را رد میکند و به سادگی تلاش دارد در بین فریمنها زندگی کند و به آنها در مبارزه با هارکوننها پشتیبانی کند و به انتقام احتمالی برای قتل پدرش، دوک لتو (اسکار آیزاک) نیز فکر میکند.
جسیקה نیز بلافاصله تبدیل به یک مادر روحانی میشود؛ فردی مذهبی با توانمندیهای مافوق بشری و هدفی روشن که یک مسیحای خاص یا مرحله بعدی تکامل را جستجو میکند.
تکه اول بهطور قاطع بینندگان ناآشنا با کتابهای فرانک هربرت را به سمت اقیانوسی از نامها، مکانهای جغرافیایی و واژگان خاص پرتاب کرد؛ مشکل فهمیدن سخت این دادهها تا حدی با توضیحات کوچک در دیالوگها و نمایش گفتن مکانها جبران میشد، اما با این حال، تماشای فیلم بدون آمادهسازی قبلی برای اکثر مخاطبان گاهی دردناک میبود.
اکنون در تکه دوم، ویلنوو روی اشتباهات فیلم اول کار کرده و با دقت یک نمایش بصری بهتر را برای فهمیدن مخاطب به وجود آورده است؛ برای مثال، کارگردان ویژگیهای زندگی فریمنها، فراز و نشیبهای سیاست امپراتوری و مکانهای به یاد ماندنی تازه را به طوری قابل لمستر به نمایش گذاشته است.
هرچند درست است اگر بگوییم دهها شخصیت دیگر به روایت داستان اضافه شدهاند که تنها برای چند دقیقه ظاهر خواهد شد، متنی پرشکواه ارایه خواهند داد و تا فصل بعدی داستان ناپدید خواهد شد. یقیناً این شخصیتها مطمئنًا نقشی مهم در دنباله آینده خواهند داشت، اما اکنون به سادگی همانند خورشید پشت ابر در حافظه مخاطب گم خواهند شد.
با این حال، برخی از سردرگمیهای روایت تا آخر پرده دوم فیلم از بین میرود؛ وقتی که مخاطرات از قبل قرار گرفتهاند و رویدادها به شدت در راه رسیدن به یک آخر حماسی شدت میگیرند. به طور کلی تکه دوم تلماسه دنیس ویلنوو با شکوه روایت حماسی که در نسخه قبلی خود تشکیل شده است ادامه میدهد و تغییر خود را به گفتن یک معجون دیداری و شنیداری که ژانر علمیتخیلی را ارتقا میبخشد، تثبیت میکند.
این دنباله نه تنها داستان را با عمق قانعکننده جلو میبرد، بلکه تکه اول را نیز تحکیم میکند و این دو را به داستانی منسجم و بزرگ تبدیل میکند که برای اکثر مخاطبان ماجرایی مجذوبکننده میشود.
اما هسته مهم این फिल्म آن است که ما با یک شاهکار صوتی و تصویری روبرو هستیم که به معنی واقعی کلمه سینمای ناب است؛ این سخن یعنی دقت کار انجام شده توسط مهندسان تشکیل صدای فیلم یعنی مارک مانگینی و تئوگرین بینهایت شگفتانگیز است؛ در واقع شما میخواهید نه تنها را تماشا کنید، بلکه مجدد به آن گوش دهید و از هر صدا باورنکردنی تازه لذت ببرید؛ و یقیناً جنبه بصری تکه دوم استاندارد جدیدی برای این ژانر است.
به همین دلیل است که میگویم اندوخته مهم فیلم زیبایی شناسی آن است؛ زیبایی شناسی که علتمیشود دنباله نه تنها یکی از مهمترین فیلمهای سال، بلکه احتمالاً یکی از مهمترین فیلمهای این نسل باشد؛ برای مثال صحنه سیاه و سفید و سوریال مبارزه گلاداتوری شخصیت شرور فید روثا به تنهایی علتمیشود که یک خوره واقعی سینما از خوشحالی سرش را دو دستی بچسبد!
گرگ فریزر فیلمبردار که به لیاقت برنده اس بهترین فیلمبرداری برای اولین تکه شد، در این دنباله از کار خودش در تکه قبل پیشی گرفته است؛ نمایانهای فوقعریض که شخصیتها را به دانههای شن تبدیل میکنند، با جزئیات باورنکردنی در همه فيلم پراکنده شدهاند؛ نمایانهای ردیابی طویل فریمنها در حال فتح صحراء و قابهای شاهکار سیاه و سفید، همه اوج کار تیم تشکیل را نشان خواهند داد؛ فریزر در اصرار بر تفاوتهای ظریف و با شکوه در شکل دادن به مقیاس ماهر است؛ به این دلیل به نظر روشن است که رویکرد فیلمبرداری دنباله تلماسه نسبت به تکه اول تحول کرده است و این یعنی تکه دوم زیبایی دو چندانی دارد؛ دیگر خبر از صحنههای کسلکننده نیست که فقط اطلاعات را منتقل میکنند؛ اکنون صحنههای قشنگ با دراماتورژی خاص خود ساخته شدهاند.
به این دلیل تماشای زیبایی بصری چیزی جز نفسگیری نیست؛ ویلنوو، در کنار گرگ فریزر، یک بوم سینمایی میسازد که هم گسترده و هم پیچیده است؛ زیبایی متروک آراکیس، دالانهای مجلل امپراتوری و شدت بینظیر زندگی صحرایی فریمنها با دقت دقیق به جزئیات ارائه شده است که بینندگان را کاملاً در دنیای غرق میکند؛ هر فریم گواهی بر هنر و دیدگاهی است که برای تحقق بخشیدن به جهان فرانک هربرت انجام شده است؛ با نمودهای بصری فیلم که مرزهای امکانپذیری روی پرده را جابجا میکند.
اما همانگونه که پیش از این گفتم تکمیلکننده عظمت بصری تکه دوم تلماسه در کارکرد صوتی قوی فیلم است؛ موسیقی هانس زیمر یک کلاس درس استادانه در آهنگسازی فیلم است که ارکستراسیون سنتی را با مناظر صوتی نوآورانه ترکیب میکند؛ این موسیقی متنی است که ادغام فرهنگهای گوناگون در قلب را منعکس میکند؛ در نتیجه موسیقی هر صحنه را از نظر بار احساسی بالا میبرد و لایههای احساسات و تنش را اضافه میکند و مقیاس حماسی و درام شخصی داستان را در بر میگیرد.
در این بین کارگردانی ویلنوو، بدون اغراق، نقطه اوج باشکوهی از عناصر تاثیرگذار فیلم است؛ او به صورت ماهرانهای بین حماسه و صمیمیت اعتدال برقرار میکند و مطمئن میدهد که درام انسانی در قلب هیچوقت در بین تماشای نمایش زیباییهای بصری گم نمیشود؛ دیدگاه او برای فیلم در عظمت و نمایش جزئیات خلاصه شده است و تکه دوم گواهی بر توانایی او در تبدیل روایتهای پیچیده به سینمای دلنشین است.
در این مدل رویکرد فیلمسازی دنی ویلنوو، زمان طولانی فیلم اگرچه قابل دقت است، اما الزامی است؛ ولی چرا؟
چون این امکان را برای گسترش شخصیتهای mú و مطرح پیچیده بدون حس عجله یا ناقص بودن فراهم میکند؛ بعد این زمان نزدیک سه ساعت फिल्म علتمیشود که مخاطب به طور کامل دچار سفر پل آتریدس و سرنوشت آراکیس باشد؛ به این دلیل نظر من آن است که استعداد فیلم اول را تقویت و غنی میکند و به وضوح مشخص میکند که قرار است این دو قسمت به گفتن یک کُل دیده شوند.
در نتیجه ویلنوو فقط از رمان هربرت اقتباس نکرده است؛ او آن را گسترش داده و لایههایی از معنی و احساسات را اضافه کرده است که برای مخاطبان معاصر قابل فهم است و در عین حال به منبع نیز تا حد توان وفادار میماند؛ اما کماکان مظهر یک استعداد سینمایی است؛ این فیلمی است که نه تنها برای تماشای بصری و شنیداری، بلکه برای اجراهای باورنکردنی، عمق داستانسرایی و کارگردانی رویایی ویلنوو، نیازمند نمایش در بزرگترین صفحه ممکن با بهترین سیستم صوتی و آکوستیک امکانپذیر است.
یقیناً جدای از قسمت فنی، باید به اجراهای تیم بازیگری نیز اشاره داشت که نقش مهمی در این دنباله ایفا میکنند؛ در مرکز ، پل آتریدیس با اجرای تیموتی شالامی قرار دارد که رهبری او در میانه هدایت سیاستهای پیچیده آراکیس و انتظاراتی که از او میشود مورد آزمایش قرار میگیرد؛ با این محتوایی شالامی جوان نمایشی را ارائه میدهد که هم ظریف و هم قوی است و تبدیل شدن پل را از مرد جوانی که سرنوشتش را بر دوش گرفته به خوبی نمایش میدهد؛ شیمی او با زندایا، بازیگر نقش چانی هم مسئلهای دیگر در قسمت مثبت فیلم است؛ بازی زندایا با شدت اجرای شالامی مطابقت دارد و به شخصیت او قوت و عمق بهتری میبخشد که این خود صحنههای مشترک آنها را را به یکی از دلنشینترین سکانسهای فیلم تبدیل میکند.
نقش دیو باتیستا نیز هرچند بازهم مختصر است، اما بازی او فقدان باورنکردنی قوت را در این شخصیت مشخص میکند و لایهای از تراژدی را به او اضافه میکند که هم شگفتانگیز و هم تکاندهنده است؛ بانو جسیکا با بازی ربکا فرگوسن نیز یک شخصیت مهم در این تکه است که در دستکاری و بقای شخصیتهای پیرامونی خود عنصری مهم است؛ و یقیناً ربکا فرگوسن نیز ترکیبی از صدمهپذیری و پولادین بودن شخصیت را به نمایش میگذارد که تماشای آن مسحورکننده است.
اما آستین باتلر با ایفای نقش فید روثا به گفتن یک عنصر شرورانه عالی ظاهر میشود؛ جذابیت و تهدید او مخاطب را بهتر به فیلم جذب میکند و شخصیت او نقطه مقابلی به معدیب یا همان پل با بازی شالامی ارائه میکند؛ اما باید اشاره کرد که حتی نقش مختصر کریستوفر واکن در پادشاه نیز درخور دقت است؛ شخصیتی پر از تهدیدات وحشیانه که واکن با اجرای خوبش عمقی دلخراش به آن بخشیده و بر جاهطلبی بیرحمانه او پافشاری میکند.
خوب با همه این تفاسیر تا این مدت هم میتوان برای فیلمنامه ایرادی از فیلم اشکار کرد؛ برای مثال وقایع کلیدی در اینجا با خطوط زیاد گسترده به عکس کشیده شدهاند و تشخیص ربط بین آنها همیشه آسان نیست؛ برخی از شخصیتها، همانند آنتاگونیست مهم فید روثا، سریع معارفه خواهد شد که ما نمیتوانیم روانشناسی یا انگیزه آنها را به خوبی درک کنیم؛ اما در واقع این چنین گستردگی و سرعتی مشخصه ژانر حماسی است که به جستجو آن است؛ قهرمان این حماسه یکپارچه و تزلزلناپذیر است؛ به این دلیل زندگی روزمره و حرکات ظریف روح او برای ما مورد پافشاری قرار نمیگیرد، و این کارهای بزرگ این شخصیت است که زیاد مهمتر میباشند؛ در اینگونه آثار، زندگی انسان در سیری از یک اتفاقات بزرگ به اتفاقات دیگر به نقطه اوج مورد نظر دست مییابد.
یقیناً تلماسه اولین فیلم حماسی درمورد یک کهکشان دور نیست که این چنین رویکردی را جستجو کرده؛ از دهه 1970، قیاس با جنگ ستارگان که تا این مدت ادامه دارد، برای این داستان اجتنابناپذیر بوده است؛ اما پروژه ویلنوو به جستجو این نیست که قهرمان داستان را به یک قهرمان در ش سفید تبدیل کند؛ صادقانه بگویم، پل آتریدس آنقدرها هم آدم خوبی نیست؛ او مایل است برای انتقام و دست به کار شود، مایل به سازش با شر است، اما ما تا این مدت به جستجوی او هستیم؛ نه به این دلیل که او مظهر خوبیست، بلکه به این دلیل که دیگران حتی بدتر از او میباشند؛ و این چنین نگاه بزرگسالانهای به اتفاق قهرمان، چیزی است که تلماسه ویلنوو را از دیگر نمایندگان این ژانر نزدیک میکند.
در آخر باید بگویم دنیس ویلنوو به گفتن کارگردان دقیقاً برای زبان سینماییاش شناخته میشود که نه با دیالوگ، بلکه با تصاویر بصری با مخاطب سخن بگویید میکند؛ این به بهترین وجه در و 2049 دیده میشود؛ که در آن زیباییشناسی همه صحنهها با اهمیت ترین اهرم تأثیر بر لحن داستان است؛ در عین حال، ویلنوو تلاش میکند داستاننویس خوبی هم باشد؛ در نتیجه تلماسه تکه دوم با یک ویلنوو عالی در صندلی کارگردانی به جستجوی گسترش ایدئولوژیک تکه اول در همه جهات است.
اما ویلنوو و تیمش برای اینکه بتوانند رمانهای سخت فرانک هربرت را به داستانی سینمایی بدل کنند، ناچار به تشکیل تغییرات در اصل منبع به سود فیلمنامه شدهاند؛ این عمل تأثیر بزرگی بر اخلاقیات و مؤلفه ایدئولوژیک مطرح کتاب داشته است؛ یعنی تلماسه، به گفتن یک تغییر داستانی، مدام بر مسائل زیستمحیطی اصرار بسیاری داشته است؛ اما فیلم به سختی روی آنها تمرکز میکند؛ در عوض، ویلنوو و جان اسپایتز (فیلمنامه نویس)، مسائل مربوط به فمینیسم، مادرسالاری و تأثیر مذهبی بر آگاهی مردم را نقل میکنند؛ و آنها این کار را دقیقاً به سبک ویلنوو انجام خواهند داد.
این به این معنی است که کارکرد شخصیتها و زیبایی نفسگیر آراکیس در اینجا بلندتر از کلمات سخن بگویید میکند؛ بعد برای علاقهمندان به سینما، تماشای یک لذت واقعی خواهد بود، چون فیلم بسیار دلنشین به نظر میرسد؛ ویلنوو مینیمالیسم زیبایشناختی را که امکانپذیر فقط چند شیء و شبح در کادر وجود داشته باشد، با ترحمی که در خور سطح اقتباس سینمایی ارباب حلقهها است (احتمالا حتی در برخی لحظات از آن پیشی بگیرد) ترکیب میکند؛ ژانر آپرای فضایی این روزها زیادتر چیزی برجستهای به ما نمیدهد، اما تلماسه به گفتن یک تغییر هنری قطعا با لیاقت اقتباسی با لیاقت است؛ و فیلم آن اقتباس مورد قیمت است.
اکنون تنها چیزی که باقی مانده است این است که چشم به راه باشیم؛ که در آن ویلنوو رمان دوم هربرت را اقتباس خواهد کرد؛ با در نظر گرفتن وقایع منبع، قطعاً لحظات بسیاری در صفحه بزرگ IMAX وجود خواهد داشت که قیمت لذت بردن را داشته باشد؛ اما تا آن زمان باید بدانید که اگر تکه اول را دوست داشتید، بدون هیچ حرفی به پای تماشای تکه دوم بنشینید؛ اما اگر نه، بعد باز هم این دنباله قیمت دارد که به کار ویلنوو زمان مجددای برای دیده شدن بدهیم؛ این یک فيلم منحصر به فرد از تعداد بسیاری جهات است که تقریباً همه کاستیهای آن با ظاهر خیرهکننده آراکیس روی پرده فراموش میشود.