آرنیکا؛ گیاه درمانی که مصرف آن نیازمند احتیاط است

آرنیکا گیاه درمانی با احتیاط‌های مصرف

گیاه آرنیکا که به‌نام همیشه‌بهار کوهی نیز شناخته می‌شود، از تیره کاسنیان بوده و در طب هومیوپاتی به‌عنوان یک داروهای گیاهی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از این گیاه برای تسکین درد، برطرف کردن کبودی‌ها و تعدادی از التهاب‌های بدن بهره می‌برند. آرنیکا برگ‌های دراز، کرکدار و شبیه به گل بابونه دارد و در بخش غربی آمریکای شمالی و برخی نواحی قطب شمال بومی است. در این نوشتار آنچه باید درباره این گیاه بدانید را گردآوری کرده‌ایم. با ما بمانید.

ویژگی‌های درمانی آرنیکا

بر اساس تعداد محدود مطالعات انجام‌شده، آرنیکا مزایای درمانی زیادی دارد؛ اگرچه شواهد علمی کافی برای پذیرش کامل آن‌ها در دسترس نیست و محققان همچنان در حال بررسی این گیاه هستند. با این حال، در طب مکمل و جایگزین معمولاً برای موارد زیر به‌کار می‌رود:

  • تخفیف درد;
  • رفع کبودی;
  • بهبودی عوارض چشمی ناشی از دیابت;
  • از بین بردن دردهای عضلانی;
  • بهبود التهاب مفاصل;
  • درمان دردهای ناشی از آرتروز.

۱. تسکین و کنترل آرتروز

وقتی غضروف‌های حمایتی مفصل به‌تدریج دچار損傷 و فرسایش می‌شوند، آرتروز پدید می‌آید. درد ناشی از این بیماری معمولاً با داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا مسکن‌ها مدیریت می‌شود. محققان استرالیایی پس از مرور ۷ تحقیق جداگانه درباره نقش داروهای موضعی گیاهی مانند آرنیکا در بهبود کارکرد مفصل در افراد مبتلا به آرتروز، دریافتند که ژل آرنیکا می‌تواند به‌مانند ادویل (ایبوپروفن) التهاب مفصل دست را مهار کرده و عملکرد مفصل را بهبود بخشد.

البته در این پژوهش‌ها ۱۳ درصد از شرکت‌کنندگان که از ژل آرنیکا استفاده کرده بودند، دچار عوارض جانبی شدند؛ درد و سفتی مفصل در برخی داوطلبان تشدید یافته بود.

۲. پیشگیری از ریزش مو

در طب هومیوپاتی، از آرنیکا به‌صورت روغن، شامپو یا هیدروژل (که ۹۹ درصد آن بر پایه آب است) استفاده می‌شود. ماده فعالی که خاصیت ضدالتهاب دارد «هلنالین» نام دارد و همین ماده عامل سمیت گیاه است. به همین دلیل باید از آن با احتیاط کامل و به‌صورت بسیار رقیق‌شده استفاده کرد. به همین باعث است که بیشتر در طب هومیوپاتی کاربرد دارد، چرا که داروهای این روش مقادیر بسیار کمی از ماده فعال در خود جای داده‌اند.

مکمل‌های آرنیکا

مکمل‌های آرنیکا را می‌توان بدون نسخه یا با توصیه متخصص تغذیه، داروساز یا ارائه‌دهنده خدمات بهداشتی تهیه و مصرف کرد. توجه داشته باشید که مکمل‌ها ویژگی درمانی یا پیشگیری از بیماری ندارند و بیشتر برای تسکین درد به‌کار می‌روند.

عوارض جانبی

آرنیکا به دلیل حاوی بودن ماده سمی هلنالین، حتی در صورت استفاده موضعی به‌عنوان پماد یا کرم بسیار رقیق، امکان بروز عوارض جانبی متعددی را دارد. مصرف خوراکی این گیاه ریسک عوارض را بیشتر می‌کند.

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) آرنیکا را در زمره گیاهان ناامن و خطرناک طبقه‌بندی کرده و متخصصان بهداشت توصیه می‌کنند این دارو تنها به‌صورت کاملاً رقیق‌شده، همانند داروهای هومیوپاتی، مصرف شود، زیرا استفاده از آن به هر شکل دیگر می‌تواند جان فرد را در خطر بیندازد.

استفاده موضعی

از آرنیکا به‌شکل پماد یا کرم موضعی نیز بهره می‌برند. اما اگر این داروهای موضعی به‌قدر کافی رقیق نشده باشند، عوارض جانبی ایجاد می‌کنند. ضمناً افرادی که به گیاهان خانواده کاسنیان مانند باقلا، گل داوودی، گل همیشه‌بهار و بابونه حساسیت دارند، قطعاً به این گیاه و مشتقات آن نیز حساسیت نشان می‌دهند.

مصرف این گیاه در برخی افراد باعث افزایش یخکردگی خون و تعداد ضربان قلب می‌شود. اگر داروی موضعی آرنیکا روی پوستی که دچار خراشیدگی است به‌کار رود، عوارض شدیدتری ظاهر می‌شوند، زیرا ماده فعال بیشتری از طریق پوست جذب می‌شود. استفاده از آرنیکا روی پوست خراشیده می‌تواند باعث سوزش شود.

استفاده خوراکی

اکثریت داروهای آرنیکا که به‌شکل هومیوپاتی تدارک دیده می‌شوند، بسیار رقیق‌اند و به همین دلیل ایمن‌تر محسوب می‌شوند و عوارض جانبی کمتر دیده می‌شود. با این حال برخی فرم‌های خوراکی ممکن است حاوی مقادیر بیشتری هلنالین باشند که سلامتی را به خطر می‌اندازند. از جمله این خطرات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • حساسیت در دهان و گلو;
  • معده‌درد;
  • اسهال;
  • تهوع;
  • تنگی‌نفس;
  • کبودی بدن و خون‌ریزی;
  • تپش قلب بالا;
  • افزایش فشار خون.

مقدار مصرف آرنیکا

قبل از مصرف هر نوع مکملی با پزشک مشورت کنید تا از مکمل مناسب و ایمن استفاده کنید. متأسفانه تا کنون دوز مصرف بهینه آرنیکا مشخص نشده و نیاز به تحقیقات بیشتر است. با این حال، اکثر مکمل‌های آرنیکا که در داروخانه‌ها بدون نسخه فروخته می‌شوند، مصرف موضعی این دارو را ۲ تا ۳ بار در روز و تا ۳ هفته پیشنهاد می‌دهند.

تداخلات دارویی

اگر داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، از این گیاه استفاده نکنید. آرنیکا ممکن است با این داروها تداخل منفی داشته باشد:

مکمل‌هایی همانند سیر، زنجبیل، جینکو و جینسینگ پاناکس که از شدت لخته‌شدن خون می‌کاهند نیز نباید همزمان با گیاه آرنیکا مصرف شوند.

روش تهیه و نگهداری

این گیاه را می‌توان به‌شکل پماد، کرم یا مکمل‌های خوراکی از داروخانه‌ها تهیه کرد و قطعاً متخصصان هومیوپاتی در صورت لزوم این دارو را تجویز می‌کنند. هر نوعی از آرنیکا را می‌توان در محیط خنک، خشک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری کرد.

سوالات متداول

۱. آیا آرنیکا ضدالتهاب خوبی است؟

بر اساس برخی شواهد علمی (که البته تا کنون کامل نیستند)، آرنیکا ممکن است التهاب ناشی از آرتروز را درمان کرده و درد را تسکین دهد. با این حال نمی‌توان این گیاه را جایگزین مناسبی برای درمان‌های پزشکی رایج دانست.

۲. آیا آرنیکا فشار خون را افزایش می‌دهد؟

مصرف خوراکی آرنیکا می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود.

نتیجه‌گیری

آرنیکا در هر شکلی باید با احتیاط و زیر نظر پزشک مصرف شود. ضمناً قبل از استفاده از هر محصولی حاوی آرنیکا حتماً با پزشک مشورت کنید تا از عوارض احتمالی آن در امان بمانید.

اگر شما نیز تجربه یا نظراتی در خصوص مصرف این گیاه دارید، خوشحال می‌شویم آن را با ما در میان بگذارید.

هشدار! این متن تنها جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر