اختلال احتکار (ذخیرهسازی)؛ شناخت علائم، علل و روشهای درمان
اختلال احتکار که به آن اختلال ذخیرهسازی نیز میگویند، وضعیتی است که در آن فرد اشتیاق شدید و ناوجهی نسبت به نگهداشتن اشیاء غیرضروری را تجربه میکند. در این مطلب به بررسی علائم، عوامل مؤثر و راهکارهای تشخیص و درمان این اختلال میپردازیم. با ما بمانید.
اختلال احتکار چیست؟
اختلالاحتکار 나타شای حالتی است که فرد در آن دچار نیاز اجباری به تجمع و نگهداری اقلام متنوعی چون روزنامه، مجله، لباس و اشیاء قابل دورریختنی میشود. گاهی این تمایل به حفظ هر چیز به حدی تشدید مییابد که جدا کردن وسایل کهنه و بیکاربرد باعث غم و اندوه شدید میگردد. این اختلال نظم زندگی را برهم میزند و میتواند عامل اختلال در روابط اجتماعی، خانوادگی و محیط کار باشد.
🔗 بیشتر بخوانید: ۱۱ باید و نباید برای داشتن کلیههای سالم_آفتاب وطن
شخص مبتلا وسایل را به شیوهای دستهبندی نمیکند که دسترسی آسان را فراهم آورد. معمولاً این افراد اقلامی را انباشته میکنند که ارزش مالی ناچیزی دارند، مانند تکههای کاغذ یا اسباببازیهای خراب.
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به اختلال احتکارند؟
تمایل به انباشت وسایل معمولاً از دوران نوجوانی آغاز شده و با پیشرفت سن رو به تشدید میرود. افراد بالای ۶۰ سالگی و کسانی که دچار اختلالهای روانی چون اضطراب و افسردگی هستند، مستعدیت بیشتری برای ابتلا به این اختلال دارند.
🔗 بیشتر بخوانید: سس ورچستر؛ انواع، فواید، طرز تهیه
علائم اختلالاحتکار چیست؟
برخی از مبتلاها از اینکه عادات و باوراتان مرتبط با احتکار مشکلساز است آگاهند، اما تعداد زیادی از وخامت وضع بیخبرند. در موارد فراوان، رویدادهای استرسزا یا صدمهانگیز همچون طلاق یا از دست دادن عزیزی، عاملی برای بروز این اختلال هستند. افراد مبتلا حس نیاز شدید به حفظ تمام داراییهای خود را تجربه میکنند. دیگر علائم شامل موارد زیر است:
- عزلت از دوستان و خانواده;
- ناتوانی در جدا کردن وسایل غیرضروری;
- اضطراب ناشی از گمان نیاز به وسایل در آینده;
- زندگی در محیطهای شلوغ و بینظم;
- استرس شدید هنگام تلاش برای دورریختن اشیاء;
- بیاعتمادی به دیگران در خصوص لمس وسایلشان.
علل اختلال ذخیرهسازی
پژوهشگران تا کنون دلیل دقیق اختلالاحتکار را شناسایی نکردهاند و معتقدند نقص در پردازش اطلاعات در حوزههای خاصی در بروز این اختلال نقش دارد:
🔗 بیشتر بخوانید: چشمانداز بازار ۶۰۰ میلیون دلاری فناوریهای شناختی ایران تا ۱۴۱۳
افراد مبتلا ممکن است به دلایل زیر وسایل را انباشتند:
- باور دارند که این اشیاء در آینده سودآور یا باارزش خواهند بود;
- حس میکنند این اقلام بیهمتا و غیرقابل جایگزینیاند;
- به اشیاء غیرضروری به عنوان یادآور شخص خاصی یا رویداد مهم نگاه میکنند;
- مکان دقیق هر وسیله را نمیدانند، به همین دلیل به جای پرتاب کردن، آن را نگه میدارند.
گاهی مشکلات مربوط به کارکرد شناختی، رفتارهای احتکارگرانه را تشدید میکنند. از جمله این مشکلات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
این دشواریها میتوانند تا حد زیادی بر عملکرد فرد مبتلا و شدت اختلال تأثیر بگذارند.
بعضی اوقات این اختلال بخشی از دیگر اختلالات سلامت روان است. اختلالهای روانی که بر ابتلا به این اختلال تأثیرگذارند عبارتند از:
به باور محققان، این عوامل احتمال ابتلا به اختلالاحتکار را افزایش میدهند:
- صدمه مغزی;
- رویدادهای صدمهانگیز;
- عادات خرید ناگهانی;
- سندرم پرادر ویلی;
- بستگان مبتلا به اختلالاحتکار;
- اختلال مصرف مواد مخدر یا الکل;
- ناتوانی در دورریختن اقلام رایگان چون تبلیغات و بروشور.
تشخیص اختلالاحتکار
افراد مبتلا به ندرت خود به دنبال درمان میگردند. معمولاً دوستان یا اعضای خانواده با مشاهده علائم، دلسرد شده و برای حمایت، با متخصص مشورت میکنند.
متخصص سلامت روان برای تشخیص از پرسشنامههای مخصوص اختلالاحتکار استفاده میکند و سوالاتی در مورد زندگی عاطفی، عادات جمعآوری و پیشینه فرد میپرسد. با شنیدن توضیحات درباره علائم، اختلال را تشخیص میدهد. معمولاً موارد زیر در توصیف علائم فرد ذکر میشوند:
- فضای زندگی بسیار شلوغ و پر از اشیاء غیرضروری;
- مشکل مداوم در رهایی از داراییهای باارزش و بیارزش;
- حس نیاز شدید به ذخیره وسایل و ناراحتی از پرتاب آنها.
پیشگیری از اختلال ذخیرهسازی
راه شناخhteی برای پیشگیری از اختلالاحتکار وجود ندارد. با این حال، رفتارهای احتکارگرانه معمولاً در بازه سنی ۱۵ تا ۱۹ سالگی ظاهر شده و تداوم مییابند. اگر علائم احتکار را در فرزند یا أحد اطرافیان خود مشاهده کردید، برای تشخیص زودرس و آغاز فرآیند درمان بدون تأخیر اقدام کنید.
مهار و درمان اختلالاحتکار
متخصصان سلامت روان معمولاً برای درمان اختلالاحتکار از دو روش اصلی بهره میبرند:
۱. درمان شناختی-رفتاری
رفتاردرمانی شناختی نخستین و مهمترین روش درمان این اختلال محسوب میشود. فرد مبتلا با حمایت روانشناس، ریشه رفتارهای احتکارگرانه خود را درک کرده و یاد میگیرد که هنگام دورریختن اشیاء، اضطراب کمتری تجربه کند. آموزش مهارتهای سازماندهی و تصمیمگیری، بخش دیگری از فرآیند درمان است. با تمرین این مهارتها، فرد یاد میگیرد داراییهای خود را بهتر مدیریت نماید.
۲. مصرف داروهای ضدافسردگی
برخی روانپزشکان برای درمان این اختلال، داروهای ضدافسردگی تجویز میکنند. این داروها میتوانند علائم بیماری را تا حد نسبی بهبود بخشند.
اختلالاحتکار در کودکان
برخی والدین تصور میکنند که اجازه دادن به کودک برای جمعآوری وسایل زیاد و غیرضروری، اضطراب او را کاهش داده و از درگیریهای خانوادگی جلوگیری میکند، در حالی که این روش تأثیر کاملاً برعکس دارد و در واقع تمایل کودک به خرید و ذخیرهسازی را تشدید میکند. مشارکت والدین در درمان کودکان مبتلا، اهمیت بسیار زیادی دارد. روانشناس به والدین نحوه واکنش صحیح به حرکات احتکارگرانه فرزند را آموزش میدهد.
کلام پایانی
فرد مبتلا به اختلالاحتکار قادر نیست وسایل غیرضروری را دور بریزد و آنها را نگه داشته و انباشته میکند. اندیشه دورریختن این اشیاء، فرد را مضطرب و غمگین میسازد. این اختلال طیف وسیعی از خفیف تا شدید را در بر میگیرد. در برخی موارد تأثیر زیادی بر زندگی فرد ندارد، در حالی که نوع حاد آن، کارکرد فرد را به کلی مختل میکند.
معمولاً افراد مبتلا این اختلال را مشکلی نمیدانند، به همین دلیل از مراجعه به روانشناس یا مصرف دارو خودداری میکنند. درمان تخصصی میتواند باورها و رفتارهای فرد را دگرگون سازد تا بتواند زندگی امنتر و لذتبخشتری داشته باشد.
آیا در اطرافیان یا آشنایانتان نشانهای از این اختلال مشاهده کردهاید؟ لطفاً نظرات و تجربیات ارزشمند خود را با ما و سایر کاربران در میان بگذارید.
]]>
به پشتیبانی زبان بدن، ناگفتهها را بگویید و بشنوید