سرطان پانکراس؛ چالش تشخیص دیرهنگام و پیشرفتهای نوین درمانی

به گزارش آفتاب وطن
نیما موسوی، عضو هیئتمدیره انجمن رادیوانکولوژی ایران، در گفتگو با خبرنگاران به مناسبت روز جهانی آگاهیبخشی درباره سرطان پانکراس، بر ضرورت توجه به این بیماری تأکید کرد. اگرچه شیوع آن نسبت به سایر سرطانهای دستگاه گوارش کمتر است، اما عدم وجود علائم مشخص در مراحل اولیه باعث میشود اکثر موارد دیر کشف شوند و این امر روند درمان را به شدت پیچیده میکند.
پانکراس یا لوزالمعده، غدهای در قسمت بالایی شکم و پشت معده قرار دارد که نقش حیاتی در تنظیم قند خون و هضم غذا ایفا میکند. مجاورت این عضو با عروق مهم شکمی، جراحی تومورهای موضعی را با چالشهای فنی جدی مواجه میسازد و نیازمند تخصص و تجربه بالا در تیمهای جراحی است.
موسوی به علائم هشداردهنده اشاره کرد و گفت درد مداوم در ناحیه فوقانی شکم که به پشت میچسبد، کاهش وزن بیعلت، زردی پوست و چشمها و بیاشتهایی طولانیمدت، نشانههایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. وجود این علائم لزوما معنای قطعی ابتلا نیست، اما تداوم آنها ضرورت مراجعه فوری به پزشک متخصص را میطلبد.
در بخش درمان، جراحی همچنان به عنوان مهمترین فرصت برای بهبودی در بیماران با تومور قابل برداشت شناخته میشود. عمل ویپل، یکی از پیچیدهترین و شناختهشدهترین روشهای جراحی در این حوزه، نامآلن ویپل را به یاد میآورد که متولد شهر ارومیه ایران بوده است. این جراحی نیازمند تیمهای چندتخصصی مجرب و زیرساختهای مناسب است.
شیمیدرمانی و رادیوتراپی ارکان دیگر درمان محسوب میشوند. پیشرفت قابلتوجه تکنیکهای رادیوتراپی، امکان هدفگیری دقیق تومور و حفظ بافتهای سالم اطراف را فراهم آورده است. این روشها نه تنها در برنامههای درمانی استاندارد کاربرد دارند، بلکه در مواردی که جراحی امکانپذیر نیست، برای کنترل موضعی تومور، کاهش درد و تسکین علائم به کار میروند.
پیشرفتهای علمی اخیر در کنگره انجمن انکولوژی بالینی آمریکا (ASCO) نتایج امیدبخشی درباره داروهای نوین برای بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته پانکراس را به نمایش گذاشت. اگرچه این دستاوردها هنوز به معنای درمان قطعی یا دسترسی گسترده همه بیماران نیست، اما نشاندهنده ادامه تحقیقات و بروز افقهای تازه برای مقابله با این بیماری است.
موسوی دسترسی عادلانه بیماران به داروها و روشهای نوین را از اولویتهای نظام سلامت خواند و بر لزوم بهروزرسانی تجهیزات رادیوتراپی، بهویژه در مراکز دولتی و دانشگاهی، صحه گذاشت. توسعه زیرساختها باید طوری باشد که بیماران در سراسر کشور بتوانند از خدمات پیشرفته بهرهمند شوند.
تجربههای اخیر نشان میدهد که تمرکز تنها بر درمان تومور کافی نیست و ابعاد مراقبتی شامل کنترل درد، حمایت تغذیهای و روانی، و حفظ کیفیت زندگی، باید به عنوان بخش جداییناپذیر برنامه درمانی تلقی شوند. همکاری تیمهای چندتخصصی پزشکی در این مسیر نقش تعیینکنندهای دارد.
افزایش آگاهی عمومی و ترویج فرهنگ مراجعه بهموقع به مراکز تخصصی، میتواند اثربخشی درمان را به میزان قابلتوجهی بالا ببرد. شناخت واقعیتهای این بیماری ضروری است، اما نباید دشواریهای پیش رو موجب از بین رفتن امید بیماران و خانوادههای آنان گردد.