فرهنگ به عنوان «فرا راهبرد»؛ شکاف بین نظریه و عمل

فرهنگ به عنوان فراراهبرد و شکاف نظریه و عمل

به گزارش خبررسان، برنامه تلویزیونی «جریان فرهنگ» با حضور کارشناسانی چون موسی نجفی، حسین مظفر، محمدهادی همایون و حجت‌الاسلام حمید پارسانیا، به بررسی فرهنگ به عنوان امر «فرا راهبردی» پرداخت. کارشناسان بر اینکه فرهنگ تنها یک حوزه در کنار اقتصاد و سیاست نیست، بلکه محیط فراگیر حاکم بر تمام شئون زندگی است، تأکید کردند. در آموزه‌های اسلامی فرهنگ اصالت دارد، چرا که رفتار انسان تجلی باورها و جهان‌بینی اوست.

چرا فرهنگ «فرا راهبرد» است؟

همایون توضیح داد: هر تصمیم اقتصادی، سیاسی یا اجتماعی در حوزه فرهنگ اثر می‌گذارد؛ بنابراین سایر راهبردها باید نسبت خود را با فرهنگ مشخص کنند. نجفی تمایز فرهنگ و تمدن را برجسته کرد و هشدار داد که نمی‌توان از فرهنگ اسلامی سخن گفت اما الگوهای تمدن غربی را بدون بازسازی پذیرفت.

مؤسسه‌های کلیدی و چالش‌ها

  • آموزش و پرورش: مظفر آن را مهم‌ترین میدان تحقق فرهنگ دانست و فاصله سیاست‌های کلی نظام با اجرا را مشکل اصلی خواند.
  • رسانه: همایون تصریح کرد جمهوری اسلامی هنوز رسانه‌ای متناسب با فرهنگ خود ایجاد نکرده و اربعین را نمونه رسانه بزرگ مردمی معرفی کرد.
  • خانواده و معلم: هر دو به عنوان کانون‌های شکل‌گیری و بازتولید فرهنگ مورد تأکید قرار گرفتند.

نفوذ فرهنگی پیچیده‌تر از امنیتی

همایون وجود نفوذ فرهنگی را جدی دانست و گفت: تشخیص آن دشوارتر است، چرا که مبانی فکری غربی در محیط‌های علمی بدون بازشناسی پذیرفته شده‌اند. نجفی به «استعمار ذهن» اشاره کرد که فرهنگ و دستگاه فکری جامعه را هدف قرار می‌دهد.

نتیجه‌گیری: شکاف اجرا

کارشناسان با اتفاق نظر بر وجود شکاف عمیق میان «اعتقاد به اهمیت فرهنگ» و «ترجمه این اعتقاد به سیاست، ساختار، بودجه و عمل» تأکید کردند؛ شکافی که از مهم‌ترین مسائل پیش روی حکمرانی فرهنگی کشور است.