قدیمی‌ترین مومیایی کشف‌شده در تاریخ + عکس_آفتاب وطن

از کودکیِ زمان، توضیح واژه مومیایی، فرآیند مومیایی‌سازی و دلایل آن با مثال‌هایی از داستان‌های شاهان مصر برای ما روایت شده است، در حالی که سنت مومیایی‌سازی تنها مختص آداب مصر باستان نیست. باستان‌شناسان اظهار داشته‌اند که مومیایی ۸۰۰۰ ساله کشف‌شده در سرزمین پرتغال، قدیمی‌ترین مومیایی جهان محسوب می‌شود. در این مقاله قصد داریم این کشف تاریخی را مرور کنیم.

کشف قدیمی‌ترین مومیایی جهان

بر اساس مطالعه‌ای که در مجله «European Journal of Archaeology» منتشر شده، قدیمی‌ترین مومیایی تاریخ در دره «سادو» پرتغال کشف شده و ۸۰۰۰ سال قدمت دارد. به بیان ساده‌تر، این مومیایی متعلق به دوره میان‌سنگی (۱۰۰۰۰ تا ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح) است. بقایا این انسان اکنون در موزه ملی باستان‌شناسی پرتغال نگهداری می‌شود.

🔗 بیشتر بخوانید: ADHD در انسان‌های ماجراجوی اولیه یک مزیت تکاملی محسوب می‌شد

پیش از این، عنوان قدیمی‌ترین مومیایی کشف‌شده به مومیایی‌های ۷۰۰۰ ساله «چینچورو» مربوط می‌شد که در صحرای آتاکاما شیلی یافت شده بودند. جالب است بدانید که در مصر — که به آداب و رسوم دفن باستانی خود شهرت دارد — شواهد قدیمی‌ترین مومیایی به ۵۶۰۰ سال پیش بازمی‌گردند.

چگونگی کشف؛ بازسازی تاریخ

در سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۶۲، حفاری‌هایی در منطقه سادو انجام گرفت و یک باستان‌شناس به نام «مانوئل فارینها دوس سانتوس» نتایج حفاری‌ها را برای موزه ملی باستان‌شناسی ارسال کرد. پس از درگذشت او در سال ۲۰۰۱، سه رول فیلم از اموال شخصی‌اش آشکار شد که شامل عکس‌های باکیفیت از کشفیات حفاری دره سادو بود؛ عکس‌های سیاه‌وسفید از ۱۳ جسد دفن‌شده مربوط به دوران میان‌سنگی.

🔗 بیشتر بخوانید: سامسونگ انگارً در حال بازدید اراعه گوشواره و گردن‌بند هوشمند است_آفتاب وطن

اکنون دانشمندان توانسته‌اند با بهره‌گیری از این فیلم‌ها، نحوه نگهداری باقی‌مانده‌ها قبل از دفن را با جزئیات دقیق‌تر بازسازی کنند. محققان با انجام آزمایش‌های تجزیه انسانی در مرکز تحقیقات انسان‌شناسی دانشگاه ایالت تگزاس، تایید کردند که حداقل یکی از جسدها مومیایی بوده است. این جسد اکنون به عنوان قدیمی‌ترین مومیایی جهان شناخته می‌شود. بی‌گمان تحقیقات حاکی از آن است که سایر اجساد یافت‌شده در این منطقه نیز مومیایی شده بودند؛ از این رو می‌توان گفت که مومیایی‌سازی در این بخش از پرتغال رواج داشته است.

گفتنی است که کشفیات منطقه سادو شامل باقی‌مانده اسکلتی افراد دفن‌شده بود و به همین دلیل در آن حفاری شواهد مستقیم مومیایی‌سازی دیده نمی‌شد. اما پس از بازسازی تصاویر، دانشمندان نشانه‌هایی را کشف کردند که نشان‌دهنده مومیایی‌سازی اجساد در ۸۰۰۰ سال پیش بود. در واقع باقی‌مانده کشف‌شده در دره سادو، اکنون دیگر مومیایی نیستند چون بافت‌های نرم جسدها نابود شده و اجساد به‌صورت کامل اسکلت‌زده‌اند، اما بازسازی تصاویر نشانه‌هایی از فرآیند مومیایی‌سازی این اجساد را آشکار می‌کند.

🔗 بیشتر بخوانید: رابرت داونی جونیور – از حکم زندان تا جایزه اسکار_آفتاب وطن

شواهد چه بودند؟

در ابتدا محققان متوجه شدند که دست‌ها و پاهای یکی از اسکلت‌ها در حالت طبیعی قرار نگرفته است. در واقع گویی پس از مرگ، جسد فرد به واسطه طناب‌هایی — که اکنون وجود ندارند — محکم بسته شده بود.

در ادامه، پژوهشگران دریافتند که برخی استخوان‌های اسکلت تا این مدت از بخش‌های مختلف بدن جدا نشده بودند. این نکته به‌ویژه در مورد استخوان‌های کوچک پا اهمیتی بسزا دارد، چون در حالت عادی، وقتی بدن تجزیه می‌شود، این استخوان‌ها کاملاً از پا جدا می‌گردند.

نشانه دیگر این بود که خاک این قبر باستانی تقریباً بدون تغییر باقی مانده بود. در حالت عادی، وقتی بافت‌های نرم‌تر بدن تجزیه می‌شوند، جسد کوچک‌تر می‌شود و خاک به مرور زمان جای خالی ایجادشده را پر می‌کند. اما عدم تغییر در خاک указыва می‌کند که به احتمال زیاد جسد به‌صورت عادی دفن و تجزیه نشده است.

در نهایت دانشمدان نتیجه گرفتند که در دوران میان‌سنگی، اجسادی در منطقه سادو مومیایی شده بودند.

چرا در اروپا اجساد را مومیایی می‌کردند؟

کشف مومیایی در اروپا اهمیتی بسزا دارد؛ به گفته باستان‌شناسان، مومیایی‌سازی در محیط‌های خشک رایج است، اما یافتن شواهد مومیایی در اروپا — که آب‌وهوی مرطوب‌تری دارد — رویدادی نادیر است، زیرا در چنین شرایط اقلیمی بافت‌های نرم مومیایی به ندرت سالم می‌مانند.

دانشمندان می‌گویند شواهد به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که اجساد در این منطقه با روشی مشابه سایر مناطق، مومیایی و دفن شده‌اند. تا کنون آشکار نیست که در آن دوره، این کار بر پایه چه عقایدی صورت گرفته است.

دانشمندان می‌گویند این شواهدِ مومیایی‌سازی اولیه اروپایی مشخص می‌کند که جوامع شکارچی برای حفظ و نگهداری جسد و این‌گونه فرآیند دفن در عصر حجر، اهمیتی فراوان قائل بودند. این یافتن می‌تواند به ما در درک بهتری از نحوه مراقبت جوامع پیش از تاریخ از مردگان خود یاری رساند.

اجساد دفن‌شده در دره سادو چگونه مومیایی شده بودند؟

بر اساس مقاله منتشرشده در European Journal of Archaeology، پس از بازسازی تصاویر دانشمندان پی بردند که اجساد در آن دوره گویی بر روی یک سازه بلند (مانند یک سکوی مرتفع) قرار داده می‌شدند تا مایعات از بدن آن‌ها خارج شده و جسد سبک شود.

پژوهشگران دریافتند که گویی بدن افراد در حالت «هایپرفلکس» دفن شده بودند؛ یعنی دست‌ها و پای فرد فراتر از محدودیت‌های طبیعی، حرکت داده و محکم بسته شده بود. در این حالت، جسد فشرده‌تر و کوچک‌تر شده و در عین حال ظاهری بدن حفظ می‌شد. همان‌طور که در تصاویر دیده می‌شود، تقریباً همه باقی‌مانده‌های منطقه سادو در چنین حالتی دفن شده‌اند. محققان باور دارند که مومیایی‌سازی احتمالاً یک فرآیند طولانی بوده است، چون بدن به مرور زمان خشک می‌شد و سپس با بهره‌گیری از طناب یا بانداژ، به حالت فشرده بسته می‌شد. در مراحل بعد، به مرور زمان طنابها را محکم‌تر می‌کردند تا ضمن حفظ آناتومی کلی بدن، سختی بیشتری بر دست و پا وارد آید و جسد فشرده‌تر شود.

محققان بر این باورند که این نتایج نشان می‌دهد مومیایی‌سازی امکان‌پذیرتر از آنچه قبلاً فکر می‌کردیم، در سطح جهان در گذشته فراگیرتر بوده است.

این یافته‌ها به کاوشگران در درک فرآیندهای باستانی یاری شایانی خواهد رساند.