نان باینری چیست؟ + تست خودکاوی هویت جنسیتی
به گزارش خبررسان
معمولاً انسانها از بدو تولد بر اساس تفکر باینری جنسیتی در یکی از دو دسته زن یا مرد قرار میگیرند. با این حال، تعداد قابلتوجهی از افراد در طول عمر احساس میکنند که کاملاً زن یا مرد نیستند. هویت آنها در فضایی مبهم میان زنبودن و مردبودن بسر میبرد. به این افراد نان باینری (غیر باینری) میگویند. با ما همراه باشید تا به شناخت این مفهوم و نحوه برخورد صحیح با آنان بپردازیم.
🔗 بیشتر بخوانید: ناپدید شدن ناگهانی (گوستینگ) یا جواب رد داد: کدام بدتر است؟_آفتاب وطن
نان باینری چیست؟
برای پاسخ به سوال نان باینری چیست، باید بدانیم که هویت جنسیتی همه افراد را نمیتوان تنها در دو رده زن و مرد جای داد. برخی انسانها، که اصطلاحاً نان باینری نامیده میشوند، هویت، نقش، ویژگیها و صفات جنسیتی دارند که میان این دو طیف قرار میگیرد؛ یعنی هم جنبههای زنانه و مردانه را در خود دارند، یا احتمالاً نه این و نه آن.
درک این افراد از جنسیت خود با ویژگیهای بیولوژیکی که با آن متولد شدهاند همسو نیست. توجه داشته باشید که هویت جنسی و گرایش جنسی دو مقوله کاملاً جداگانهاند. افراد غیر باینری همانند سایر انسانها گرایش جنسی دارند و میتوانند دگرجنسگرا، همجنسگرا، دوجنسگرا یا بیجنسیتی باشند.
🔗 بیشتر بخوانید: درمان دروغگویی؛ چطور عادت افترا گفتن را ترک کنیم؟
مفاهیمی چون جنسیت کوئیر (Genderqueer)، غیر باینری (Non-binary) یا غیر دوگانه، چتری گسترده برای طیف وسیعی از هویتهای جنسی هستند که در دستهبندی سنتی زن و مرد جای نمیگیرند. از جمله این موارد:
- جندر فلوید یا هویت جنسی شناور;
- ایجندر یا بیجنسیت;
- بایجندر یا دوجنسیتی;
- دمیجندر یا نیمهجنسیتی (مانند نیمهدختر، نیمهپسر یا نیمهسیال);
- پنجندر یا همهجنسیتی.
شاید گمان برود که مفهوم غیر باینری پدیدهای نوظهور و ناشی از سبک زندگی مدرن و غربگرایی است، اما شواهد تاریخی وجود این افراد را تا چهار قرن قبل از میلاد مسیح ثبت کرده است.
🔗 بیشتر بخوانید: محرومیت جنسی؛ علائم، علت، راه درمان
تفاوت نان باینریها و ترنسجندرها
پس از آشنایی با معنای نان باینری، پرسش پیش میآید که آیا نان باینری همان ترنسجندر است؟ واژه ترنسجندر برای افرادی به کار میرود که با کالبد مرد یا زن متولد شدهاند و پس از انجام جراحی تغییر جنسیت، هویت جنسیتی خود را دگرگون میکنند. ممکن است زنی در تن مرد زندگی کند یا برعکس.
همه افراد ترنسجندر غیر باینری نیستند. اگر فرد جنسیت خود را منحصراً مرد یا زن بداند و هرگز خود را در هر دو دسته نیابد، مصطلح ترنسجندر بر او صدق میکند. در حالی که فرد نان باینری هر دو جنسیت را در وجود خود تجربه میکند.
تفاوت هویت و بیان جنسیتی
هویت جنسیتی حس درونی فرد نسبت به جنسیت خود است. واژگانی چون مرد، زن، نان باینری، ایجندر و بیجندر برای توصیف این هویت بکار میروند. باور کنید یا نه، طیف هویتهای جنسی بینهایت است.
بیان جنسیتی شامل حرکات، پوشش و حتی نحوه گفتار فرد است. وقتی کسی از پوشیدن به سبک زنانه، مردانه یا آندروژین سخن میگوید، در واقع بیان جنسیتی خود را آشکار میسازد.
بسیاری از ما تصور میکنیم که اکثر افراد نان باینری به سبک آندروژین روی میآورند، یعنی لباسی که ترکیبی از ویژگیهای فیزیکی زن و مرد را نشان دهد. این تصور ضروریاً صحیح نیست. بسیاری از آنان ممکن است بیان جنسیتی مردانه، زنانه یا ترکیبی از هر دو داشته باشند.
با توجه به این تفکیک، نمیتوان هویت افراد را تنها با نگاه به ظاهر و پوشششان تشخیص داد. یادتان باشد هویت و بیان جنسی انسانها کاملاً شخصی است و بر عهده خود فرد است.
درک جنسیت همچون یک طیف
باوری که جنسیت انسانها همیشه و تحت هر شرایطی در یکی از دو رده زن یا مرد جای میگیرد، نوعی ساخت اجتماعی است که در طول تاریخ برای تفکیک صفات بیولوژیکی زنان و مردان به کار رفته است. اما ایده طیف جنسیت هم سوابق تاریخی دارد و هم در زیستشناسی پذیرفته شده است. در تاریخ همواره افرادی بودهاند که جنسیتشان در دو مفهوم کلیشهای زن و مرد نمیگنجد. وجود این نمونههای ناسازگار، بستر خوبی برای درک تنوع هویتهای جنسی امروزی فراهم کرده است.
حتی از منظر بیولوژیک، جنسیت بشر لزوماً دو قطبی نیست. از هر دو هزار نفر، یکی با ویژگیهای «اینترسکس» (Intersex) متولد میشود، یعنی فردی که به دلیل ویژگیهای کروموزومی و آناتومیک بدنش، منحصراً زن یا مرد نیست.
تقسیمبندی هویت به دو دسته زن و مرد نادرست نیست، اما ناقص است. تعداد زیادی از افراد با ترکیبی از مولفههای بیولوژیکی متولد میشوند که خارج از محدوده زن یا مرد بودن قرار دارد.
چالشهای افراد نان باینری در جامعه
با وجود نفوذ مدرنیته در بافت فرهنگ جهانی، همچنان افراد با هویتهای جنسی متفاوت با تبعیضها و باورهای نادرست روبرو هستند. بسیاری معتقدند این افراد وجود رسمی در جامعه ندارند، بیجنسیتی یا چندجنسیتی آنها ناشی از بیماری روانی است یا تنها به دنبال توجهاند و زود از این فاز میگذرند. در کنار آسیبهای ناشی از این تفکرات ناآگاهانه، بسیاری از این افراد با استرسهای جدی مواجهاند:
- تصمیمگیری درباره آشکار کردن هویت نان باینری و افرادی که در این میان دخالت میکنند;
- افزایش آگاهی اطرافیان درباره هویت غیر باینری;
- خطابشدن با ضمایر نادرست;
- احساس نیاز به دفاع از هویت خود یا اثبات آن در جامعه.
افراد نان باینری را چگونه خطاب کنیم؟
اکنون که فهمیدیم نان باینری چیست، باید به سوالات جدیتر پاسخ دهیم. بهترین راهکار برای چالش کردن کلیشههای جنسیتی، بهرهگیری از زبان خنثی و بیطرف در مکالمات روزمره است. استفاده از ضمیر یا کلمهای که زن یا مرد بودن را القا کند، برای افراد نان باینری خشونت مبتنی بر جنسیت محسوب میشود. حدس زدن جنسیت افراد یکی از اشتباهات رایج است که ممکن است بارها تکرار شود. در این صورت معذرت بخواهید و برای جلوگیری از تکرار، از زبان جنسیتی بیطرفانه استفاده کنید و برای افراد نان باینری این واژگان را جایگزین کنید:
- به جای پسر، دختر، زن و مرد بگویید شخص، فرد، انسان.
- به جای خانمها و آقایان بگویید مردم.
- به جای پسربچه و دختربچه بگویید کودک.
- به جای مادر یا پدر بگویید والد.
- به جای زن یا شوهر بگویید همسر.
مادمای از این کلمات جانشین استفاده میکنید، کلامتان هرگز برای افراد نان باینری آزاردهنده نخواهد بود. بهتر است در اولین دیدار از خودشان بپرسید چگونه ترجیح میدهند خطاب شوند.
چگونه به افراد نان باینری احترام بگذاریم و از آنها حمایت کنیم؟
بسیاری از ما با باوری بزرگ شدهایم که در جهان تنها دو جنسیت زن و مرد وجود دارد و هر چیزی خارج از این چارچوب برایمان تازه و غیرملموس است. بنابراین ممکن است در اولین مواجهه با افراد کوئیر آنطور که باید محترمانه رفتار نکنیم. با توجه به نگاه قضاوتگرانه جامعه به این گروه، بهتر است به چند نکته توجه کنیم:
۱. با ذهنی باز بیاموزید
اگر در حال مطالعه این مطلب هستید، یعنی شما برای یادگیری درباره هویتهای جنسیتی گوناگون آماده هستید. آگاهی، گام اول درک و پذیرش است. سعی کنید منابع معتبر را مطالعه کنید و تجربیات افراد نان باینری را بشنوید.
۲. هویتشان را بپذیرید
هنگامی که فردی هویت خود را نان باینری اعلام میکند، به او اعتماد کنید. از اظهار نظراتی چون «احتمالاً این فقط یک دور است» یا «بعداً تغییر میکنی» پرهیز کنید. احترام به هویت افراد، پایهی فضایی امن و حمایتی است.
۳. به درستی خطابشان کنید
نام و ضمایر مورد نظر فرد را بپذیرید و از آنها استفاده کنید. برخی افراد نان باینری نام خود را تغییر میدهند؛ پرسیدن نام قبلی یا دلیل تغییر، بیاحترامی است. اگر در مورد ضمایرشان مطمئن نیستید، به طور محترمانه بپرسید یا از ضمایر خنثی مانند «آنها/they» استفاده کنید.
۴. حریم خصوصی آنها را حفظ کنید
هویت جنسیتی یک امر کاملاً شخصی است. مگر اینکه خودشان در جمع خاصی آن را فاش کرده باشند، هرگز بدون اجازه درباره هویتشان با دیگران صحبت نکنید. در جوامع بسیاری، افشای هویت نان باینری میتواند افراد را در معرض تبعیض و آسیب قرار دهد.
۵. سوالات نامناسب نپرسید
پرسیدن سوالاتی چون «آیا دختر به دنیا آمدی یا پسر؟»، «چه زمانی فهمیدی که نان باینری هستی؟»، یا «برنامهات برای آینده چیست؟» نه تنها الزامی نیست، بلکه میتواند باعث ناراحتی شود. اگر میخواهید حامی باشید، بیشتر گوش دهید تا پرسش بپرسید.
۶. به دیگران آموزش دهید
با به اشتراکگذاری منابع معتبر و آگاهیبخشی در محیطهای مختلف، به درک بهتر جامعه نسبت به هویتهای نان باینری کمک کنید. تشویق دیگران به استفاده از زبان بیطرف و فراگیر، گامی موثر برای پذیرش بیشتر است.
۷. از سیاستهای ضدتبعیض حمایت کنید
حمایت از قوانین و سیاستهایی که شرایط زندگی، تحصیل و کار را برای افراد نان باینری آسانتر میکند، گام مهمی در جهت برابری است. این حمایت میتواند شامل امضای پیتیسیونها، شرکت در کمپینهای آگاهیبخشی، یا همراهی در تغییر قوانین باشد.
۸. مهربان و حامی باشید
هویت جنسیتی فرد، معیار خوبی یا بدی او نیست. با افراد نان باینری همانند رفتار کنید که انتظار دارید دیگران با شما کنند: با احترام، مهربانی و بدون قضاوت. در عین حمایت، حریم شخصی آنها را رعایت کنید و از ورود به مرزهایشان خودداری کنید.
پرسشنامه خودکاوی هویت جنسی
اکنون که مفهوم نان باینری روشن شد، به سراغ یک پرسشنامه درباره هویت جنسی میرویم.
هدف از این پرسشنامه، کمک به شما برای تفکر عمیقتر درباره هویت جنسیتی خودتان است.
این پرسشنامه ابزاری تشخیصی قطعی نیست و تنها خود شما میتوانید هویت جنسی خود را تعیین کنید. در صورت بروز چالشهای خاص با روانشناس خود مشورت کنید.
در ادامه برای هر یک از ۱۰ سوال زیر، پاسخ خود را بر اساس مقیاس پنجگانه انتخاب کنید:
-
کاملاً مخالف = ۰ امتیاز
-
مخالف = ۱ امتیاز
-
نظری ندارم/خنثی = ۲ امتیاز
-
موافق = ۳ امتیاز
-
کاملاً موافق = ۴ امتیاز
سپس امتیازات هر سوال را با هم جمع کنید.
سوالات پرسشنامه خودکاوی هویت جنسی
-
هویت قابل تعریف:
آیا احساس میکنید هویت جنسیتی شما به سادگی در قالبهای سنتی مرد/زن قابل تعریف نیست؟ -
تناقض با قالبهای سنتی:
آیا تجربه کردهاید که تعابیر جنسیتی استاندارد برای شما مناسب نباشند؟ -
بیان آزاد:
آیا تمایل دارید هویت جنسیتی خود را بدون محدودیتهای قالبهای دو قطبی بیان کنید؟ -
واژگان متنوع:
آیا دوست دارید از واژگان و تعاریف گوناگون برای بیان هویت خود استفاده کنید؟ -
مقاومت در برابر انتظارات:
آیا احساس میکنید که انتظارات جامعه در مورد نقشهای جنسیتی، بر شما تأثیر منفی گذاشته است؟ -
جستجوی نوآورانه:
آیا به ایده کاوش در رابطه با هویتهای جنسیتی غیر سنتی علاقهمند هستید؟ -
فراتر از دو قطبیت:
آیا خود را فردی میبینید که از چارچوبهای دو قطبی جنسیتی فراتر رفته است؟ -
سیالیت هویت:
آیا معتقدید که هویت جنسیتی یک مفهوم سیال و پویا است که میتواند دگرگون شود؟ -
فشارهای اجتماعی:
آیا در مواجهه با انتظارات و فشارهای جامعه نسبت به هویت جنسیتی، احساس محدودیت میکنید؟ -
اشتراکگذاری تجربیات:
آیا دوست دارید تجربیات و دیدگاههای خود درباره جنسیت را به اشتراک بگذارید و در گفتگوهای مربوطه شرکت کنید؟
تفسیر نتایج
-
۰ تا ۱۵ امتیاز:
احتمالاً هویت شما بیشتر در چارچوبهای دو قطبی قرار دارد. این به معنی عدم امکان تجربههای جدید در طول زمان نیست، بلکه در حال حاضر احساس راحتی بیشتری با تعاریف سنتی دارید. -
۱۶ تا ۳۰ امتیاز:
به نظر میرسد شما در حال یک فرآیند کشف هویت هستید؛ جایی که برخی جنبههای شخصیتتان از قالبهای سنتی فاصله دارد و برخی دیگر در آن باقی ماندهاند. این مرحله میتواند آغاز کاوشهای عمیقتر باشد. برای بررسی این مورد حتماً از مشورت یک روانشناس بهره بگیرید. -
۳۱ تا ۴۰ امتیاز:
نتایج نشان میدهد که گرایش شما به پذیرش و بیان هویتهای غیر دو قطبی بسیار بالاست. شما ممکن است بخواهید هویت خود را به عنوان نان باینری یا خارج از دو قطبیت تعریف کنید. برای کاوش این موضوع حتماً از همراهی یک روانشناس پشتیبانی بگیرید.
کلام آخر
با تایید و پذیرش انواع هویتهای جنسیتی از جمله شخصیت کوئیر یا غیر باینری، فضایی برای ظهور تنوع جنسیتی و آسایش زندگی افرادی فراهم میکنیم که با تفاوتهای بیولوژیکی متولد شدهاند و همانند ما سهمی از این جهان دارند. فراموش نکنید که هر یک از ما نقشی مهم در تضمین امنیت و حمایت از این افراد ایفا میکنیم و نگاه ما به آنها تا حد زیادی نگاه اطرافیانمان را شکل میدهد.
شما بگویید
شما چه اطلاعات دیگری در مورد شخصیت نان باینری دارید؟ اگر تا به حال تجربه تعامل با این گروه از افراد را داشتهاید، منتظر شنیدن تجربیات ارزشمندتان هستیم. شاید بتوانیم در کنار هم زندگی در این جهان را برای این افراد آسانتر کنیم.