نظارت بر الگوی تجویز آنتیبیوتیکها در سطح نظامهای درمانی تشدید میشود

به گزارش آفتاب وطن، چالش مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها از مرزهای صرفا درمانی فراتر رفته و به یک ضرورت مدیریتی و نظارتی در سطح کل نظام سلامت تبدیل شده است. سعید مهرزادی، مدیرکل بازرسی، ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات سازمان غذا و دارو، در تشریح این رویکرد تأکید کرد که مصرف غیرمنطقی این داروها تنها یک مسئله بالینی محسوب نمیشود، بلکه مستقیما با کیفیت ارائه خدمات بهداشتی-درمانی و نحوه عملکرد مراکز درمانی گره خورده است.
مهرزادی با اشاره به ابعاد پنهان این پدیده، هشدار داد که تجویز غیرضروری یا انتخاب نامتناسب آنتیبیوتیکها، اثربخشی این گروه دارویی را در بلندمدت کاهش داده و روند درمان بیماران را با موانگ جدی روبرو میسازد. وی یکی از ارکان اصلی کنترل مقاومت میکروبی را اطمینان از تجویز آنتیبیوتیک متناسب با نیاز واقعی بیمار و پایبندی دقیق به ضوابط علمی در تعیین نوع و مدت مصرف دانست.
در چارچوب اصلاح این روند، نقش ارزیابی عملکرد به عنوان یک ابزار راهبردی برجسته شد. بررسی الگوهای تجویز، شناسایی موارد مصرف غیرمتعارف و سنجش عملکرد مراکز ارائهدهنده خدمات میتواند نقاط ضعف را آشکار سازد و مبنای اقدامات اصلاحی قرار گیرد. بر این اساس، نظارت نباید با تمرکز صرف بر شناسایی تخلفات محصور بماند، بلکه باید پیشگیری، آموزش و بازسازی فرآیندها را در اولویت قرار دهد.
همکاری میان دانشگاههای علوم پزشکی، معاونتهای غذا و دارو، حوزههای درمانی و کمیتههای تجویز و مصرف منطقی دارو، به عنوان یک الزام جمعی برای کنترل این مسئله معرفی شد. نتایج ارزیابیها و گزارشهای نظارتی باید مستقیما به تصمیمهای اجرایی منتهی شده و اثربخشی اقدامات اصلاحی نیز در چرخه پیگیری قرار بگیرد.
مسئولیتپذیری در مقابله با مقاومت میکروبی نمیتواند بر دوش یک بخش یا نهاد خاص تحمیل گردد. تجربههای جهانی نشان میدهد که موفقیت در مدیریت مصرف آنتیبیوتیکها مستلزم همسویی تمامی بازیگران نظام سلامت از سیاستگذاران تا کادر درمانی و خود بیماران است. النظاره مؤثر، اصلاح رویههای تجویز و ارتقای آگاهی همزمان، ضلع مثلثی را تشکیل میدهند که در غیاب هر یک، ساختار مدیریت مصرف دچار خلأ میشود.
صیانت از اثربخشی آنتیبیوتیکها و پیشگیری از گسترش مقاومت میکروبی، پیوندی ناگسنی میان نظارت مستمر، ارزیابی عملکرد و اصلاح فرآیندهای تجویز و مصرف دارو در نظام سلامت کشور میطلبد.
پیوستن این سه رکن نظارت، ارزیابی و اصلاح فرآیند، بستری میسازد که در آن مصرف آنتیبیوتیکها با دقتپیشینتری ردیابی شده و انحرافات از پروتکلهای علمی به سرعت شناسایی و اصلاح میگردند. تجربههای اخیر نشان میدهد که وقتی دادههای نظارتی مستقیما در چرخه تصمیمگیریهای اجرایی تزریق میشوند،__ اصلاح رویههای تجویز بهشکل محسوسی افزایش مییابد.