هورالعظیم فقط ۳۸ درصد آب دارد
>>
هورالعظیم تنها با ۳۸ درصد آبگرفتگی روبروست
>
بر اساس اطلاعرسانی خبررسان، محمدجواد اشرفی در جلسهای تخصصی با حضور جامعه مدنی درباره احیای هورالعظیم بیان کرد: در حال حاضر تنها ۳۸ درصد از مساحت تالاب آبگرفته است. از میان ۹۰ هزار هکتار مساحت احتمالی در شرایط عادی، اکنون کمتر از ۳۸ درصد تحت پوشش آب قرار دارد و کیفیت این آب نیز مطلوب نیست.
اشرفی با استناد به آمارهای ارائهشده توسط وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی خاطرنشان کرد: میزان آبگرفتگی فعلی گواهی بر عدم رسیدن آب کافی به تالاب است، زیرا در صورت تأمین آب، هورالعظیم با وضعیت فعلی روبرو نمیشد.
او افزود: تحقیقات دانشگاه چمران نشان میدهد هورالعظیم بسته به سناریوهای آبوهوایی، سالانه بین ۱.۴ تا ۱.۸ میلیارد مترمکعب آب نیازمند است که باید به صورت فصلی و با مقادیر متفاوت تأمین گردد.
اشرفی تأکید کرد: از سال ۱۳۹۸ که به دلیل سیلاب آب وارد تالاب شد، به غیر از آن، در سالهای اخیر شاهد تامین نیاز آب تالاب نبودهایم؛ لذا اولویت اول هورالعظیم، تأمین حقابهی آبی آن است.
وی گفت: بارها با فعالان محیط زیست و کارشناسان بحث کردهام تا پیگیری قانونی و مدیریتی به درستی انجام شود. در صورت تأمین کامل حقابه، امکان پخش آب در کل ۹۰ هزار هکتار تالاب فراهم خواهد بود.
اشرفی توضیح داد: حدود دو هزار هکتار از این مساحت شامل جادههای باقیمانده از جنگ، پدها و راههای دسترسی به تأسیسات نفتی میشود. با استثنای این بخش، تأمین آب امکان توزیع در کل پهنه را میسر میسازد.
مدیرکل محیط زیست خوزستان اشاره کرد: در حال حاضر ازهزاران سازههای بزرگ و کوچک برای کنترل هیدرولوژی آب در محدوده تالاب وجود دارد.
او با تاکید بر لزوم پیگیری حقابه، از مسئولان و ذینفعان خواست تا تأمین آب تالاب را در اولویت قرار دهند.
اشرفی دلایل عدم تأمین حقابه را در تقصیر وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و شرایط اقلیمی خلاصه کرد. او پذیرفت که سالهای اخیر با خشکسالی و تنش آب روبرو بوده و وزارت نیرو گاهی امکان تامین آب را نداشته، اما واقعیت نشان میدهد هورالعظیم در وضعیت نامناسبی قرار دارد.
اشرفی درباره پیامدهای اجتماعی و اقتصادی کمآبی گفت: کاهش آب تالاب معیشت و اشتغال الأهالی را تحت تأثیر قرار داده و این مسئله از دغدغههای اصلی ساکنان منطقه محسوب میشود.
او افزود: اگرچه صنعت نفت نمیتواند کل نیروی کار منطقه را بپوشاند، اما مشاغل سنتی مانند حصیربافی که وابسته به تالاب بوده، به دلیل خشکی از بین رفتهاند. بنابراین تأمین آب تالاب ضرورت دارد.
>>
>
هورالعظیم تنها با ۳۸ درصد آبگرفتگی روبروست
>
بر اساس اطلاعرسانی خبررسان، محمدجواد اشرفی در جلسهای تخصصی با حضور جامعه مدنی درباره احیای هورالعظیم بیان کرد: در حال حاضر تنها ۳۸ درصد از مساحت تالاب آبگرفته است. از میان ۹۰ هزار هکتار مساحت احتمالی در شرایط عادی، اکنون کمتر از ۳۸ درصد تحت پوشش آب قرار دارد و کیفیت این آب نیز مطلوب نیست.
اشرفی با استناد به آمارهای ارائهشده توسط وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی خاطرنشان کرد: میزان آبگرفتگی فعلی گواهی بر عدم رسیدن آب کافی به تالاب است، زیرا در صورت تأمین آب، هورالعظیم با وضعیت فعلی روبرو نمیشد.
او افزود: تحقیقات دانشگاه چمران نشان میدهد هورالعظیم بسته به سناریوهای آبوهوایی، سالانه بین ۱.۴ تا ۱.۸ میلیارد مترمکعب آب نیازمند است که باید به صورت فصلی و با مقادیر متفاوت تأمین گردد.
اشرفی تأکید کرد: از سال ۱۳۹۸ که به دلیل سیلاب آب وارد تالاب شد، به غیر از آن، در سالهای اخیر شاهد تامین نیاز آب تالاب نبودهایم؛ لذا اولویت اول هورالعظیم، تأمین حقابهی آبی آن است.
وی گفت: بارها با فعالان محیط زیست و کارشناسان بحث کردهام تا پیگیری قانونی و مدیریتی به درستی انجام شود. در صورت تأمین کامل حقابه، امکان پخش آب در کل ۹۰ هزار هکتار تالاب فراهم خواهد بود.
اشرفی توضیح داد: حدود دو هزار هکتار از این مساحت شامل جادههای باقیمانده از جنگ، پدها و راههای دسترسی به تأسیسات نفتی میشود. با استثنای این بخش، تأمین آب امکان توزیع در کل پهنه را میسر میسازد.
مدیرکل محیط زیست خوزستان اشاره کرد: در حال حاضر ازهزاران سازههای بزرگ و کوچک برای کنترل هیدرولوژی آب در محدوده تالاب وجود دارد.
او با تاکید بر لزوم پیگیری حقابه، از مسئولان و ذینفعان خواست تا تأمین آب تالاب را در اولویت قرار دهند.
اشرفی دلایل عدم تأمین حقابه را در تقصیر وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و شرایط اقلیمی خلاصه کرد. او پذیرفت که سالهای اخیر با خشکسالی و تنش آب روبرو بوده و وزارت نیرو گاهی امکان تامین آب را نداشته، اما واقعیت نشان میدهد هورالعظیم در وضعیت نامناسبی قرار دارد.
اشرفی درباره پیامدهای اجتماعی و اقتصادی کمآبی گفت: کاهش آب تالاب معیشت و اشتغال الأهالی را تحت تأثیر قرار داده و این مسئله از دغدغههای اصلی ساکنان منطقه محسوب میشود.
او افزود: اگرچه صنعت نفت نمیتواند کل نیروی کار منطقه را بپوشاند، اما مشاغل سنتی مانند حصیربافی که وابسته به تالاب بوده، به دلیل خشکی از بین رفتهاند. بنابراین تأمین آب تالاب ضرورت دارد.
چالشهای مدیریتی و بین Secteur در تأمین حقابه
اشرفی در ادامه جلسه به بررسی چالشهای همکاری بین دستگاهی پرداخت. او بیان داشت: یکی از موانع اصلی در مدیریت صحیح آب تالاب، عدم هماهنگی موثر بین وزارت نیرو به عنوان تأمینکننده آب، وزارت جهاد کشاورزی به عنوان کاربردهنده اصلی آب در بخش کشاورزی، و سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان ناظر بر اکوسیستم تالاب است. هر یک از این ارگانها اولویتها و برنامههای خود را دارند که همیشه با نیازهای اکولوژیک هورالعظیم همسو نیستند.
مدیرکل محیط زیست خوزستان تأکید کرد: ما نیاز به یک مکانیزم تصمیمگیری یکپارچه و الزامآور داریم که در آن حقابه اکولوژیک تالاب به عنوان یک «حق طبیعی» غیرقابل معامله تلقی شود، نه یک «مورد تقاضا» که در زمان کمآبی اولین بخش حذفشده از بودجه آب باشد. تجربه سالهای اخیر نشان داده که بدون الزام قانونی و تخصیص حصهی قطعنامشود از آب، تالاب در لبهی فروپاشی قرار میگیرد.
تأثیرات زیستمحیطی کاهش آب بر بیودiversité تالاب
کارشناسان حاضر در جلسه گزارشهای پایش زیستمحیطی را ارائه دادند که نشاندهنده تخریب وسیع زیستگاهها در دهه اخیر است. کاهش مساحت آبین و افزایش شوری آب باعث شده که مجتمعهای گیاهی بومی همچون قهوهای، نی و گیاهان غرقزده یا آمیخته که بستر زندگی ماهیان، پرندگان مهاجر و حشرات آبزی را فراهم میکردند، به شدت کاهش یابند یا نابود شوند.
اشرفی گفت: پایشهای ماهوارهای و میدانی نشان میدهد که بیش از ۶۰ درصد از پوشش گیاهی بومی تالاب در سالهای اخیر از بین رفته است. این امر مستقیماً بر جمعیت پرندگان مهاجر تأثیر گذاشته؛ هورالعظیم که پیش از این یکی از مهمترین مقاصد پرندگان مهاجر در غرب آسیا بود، اکنون توانایی پذیرش جمعیتهای پرنده را ندارد. انواع کمیاب چون مرغدار، کاکوی سپید و فلامینگو دیگر به تعداد قبل در این تالاب مشاهده نمیشوند.
پدیده گرد و غبار: هزینهی پنهان خشکی تالاب
یکی از پیامدهای فرامرزی کمآبی هورالعظیم، بروز طوفانهای گرد و غبار مخرب در استان خوزستان و استانهای همجوار است. بادهای غربی و جنوبیغربی که روی بستر خشک و فاقد پوشش گیاهی تالاب میوزند، مقادیر زیادی از ذرات ریز رسوبی را به هوا پرتاب میکنند که باعث افزایش روزهای با گرد و غبار، بیماریهای تنفسی، تعطیلی مدارس و ادارات، و ضررهای اقتصادی سنگین در بخش حملونقل و کشاورزی میشود.
اشرفی با اشاره به گزارشهای سازمان هواشناسی و وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: هزینههای ناشی از گرد و غبار ناشی از تالابهای خشکشده، بسیار فراتر از هزینه تأمین حقابهی آنهاست.Investment در احیای تالاب، در واقع سرمایهگذاری در کاهش هزینههای بهداشتی، عمرانی و اقتصادی ناشی از گرد و غبار است.
راهکارهای پیشنهادی برای احیای تدریجی هورالعظیم
در پایان جلسه، یک سری راهکارهای عملیاتی و استراتژیک تدوین شد که اجرای آنها نیازمند اراده سیاسی و تخصیص بودجه مستمر است:
- تخصیص حقابه اکولوژیک قانونی: تصویب قانون یا آییننامهای که حداقل ۱.۴ میلیارد مترمکعب آب در سال (سناریوی خشکسالی) را به عنوان حقابه غیرقابل قطع برای هورالعظیم الزامآور سازد.
- بازنگری در الگوی کشت منطقه: تشویق کشاورزان به سمت محصولات کمآب و باارزش اقتصادی بالا، و کاهش مساحت زیر کشت گیاهان پرآبکش چون قند و ذرت در حوزههای بالادستی تالاب.
- بهینهسازی سازههای موجود: بازبینی و اصلاح عملکرد نزدیک به ۳۰۰ سازه هیدرولوژیکی برای اطمینان از توزیع منصفانه و کارآمد آب در پهنههای مختلف تالاب، و جلوگیری از انباشت آب در نواحی خاص.
- برنامه احیای پوشش گیاهی بومی: اجرای طرحهای گسترده کاشت نی، قهوهای و گیاهان بومی دیگر در فصول مناسب برای تثبیت بستر تالاب، کاهش تبخیر و بازگرداندن زیستگاه حیات وحش.
- تاسیس صندوق حمایتی معیشتگیریهای سنتی: ایجاد صندوق مالی برای حمایت از حصیربافان، ماهیگیران و صاحبان مشاغل وابسته به تالاب در دوران گذار تا احیای کامل آب، با هدف حفظ سرمایه اجتماعی و مهارتهای بومی.
- سیستم پایش و گزارشدهی شفاف: راهاندازی سامانه آنلاین عمومی برای پایش لحظهای سطح آب، کیفیت آب، شوری، و پوشش گیاهی تالاب، با دسترسی آزاد برای عموم، محققان و رسانهها.
اشرفی در جمعبندی گفت: «هورالعظیم تنها یک تالاب نیست؛ ریه خوزستان، سد دفاعی در برابر گرد و غبار، ذخیرهآب طبیعی، و بستر زندگی هزاران خانواده است. نجات آن نیازمند گذار از «مدیریت بحران» به «مدیریت پایدار» است. ما دادهها، علم، و توانمندی فنی را داریم؛ تنها گمشده، اراده جمعی و تداوم اقدام است.»
جلسه با تصویب بیانیهای خاتمه یافت که در آن از کل دستگاههای اجرایی، قانونگذاران و جامعه مدنی خواسته شده تا در یک ائتلاف ملی برای احیای هورالعظیم 한پا شوند، پیش از آن که فرصتها از دست برود و هزینههای بازگرداندن آن به چند برابر برسد.
>>