پنیر ریکوتا: انواع، ارزش غذایی و روش تهیه خانگی

انواع پنیر ریکوتا با ارزش غذایی و روش تهیه

پنیر ریکوتا در quy trình صناعة پنیر از مایع باقی‌مانده (آب پنیر) حاصل می‌شود و معمولاً از شیر گاو تهیه می‌گردد، هرچند می‌توان از شیر گوسفند، بز یا گاومیش نیز استفاده کرد. برخلاف بسیاری از پنیرها، این نوع نیازی به کهنه شدن ندارد و به صورت کاملاً تازه مصرف می‌شود. در این مقاله به بررسی پنیر ریکوتا، انواع آن، ارزش‌های غذایی و روش تهیه در خانه می‌پردازیم.

پنیر ریکوتا چیست؟

ریکوتا یک پنیر ایتالیایی تازه و از معروف‌ترین انواع پنیرهای جهان محسوب می‌شود که در بسیاری از کشورها طرفدارانی فراوان دارد. این پنیر از آب پنیر حاصل از شیر گاو، بز یا گوسفند تولید می‌شود، هرچند بهترین کیفیت مربوط به شیر گوسفند است. روش تولید ریکوتا با پنیرهای سنتی تفاوت بنیادین دارد؛ در این فرآیند، دلمه شیر دو بار از سر می‌گذرد. نام «ریکوتا» در زبان ایتالیایی به معنی «دوباره پخته‌شده» است، چرا که برای تهیه آن، مایع‌های باقی‌مانده از پنیرسازی با مقداری شیر و اسید مجدداً به جوشانده شده و دلمه می‌شوند.

بافت ریکوتا خامه‌ای، نرم و بسیار سبک است. این پنیر کاملاً سفید، حاوی جميع ۹ اسید آمینه ضروری، مقدار زیادی پروتئین، طعمی ملایم شیرین و کالری بالا می‌باشد. از نظر تغذیه‌ای، ریکوتا غنی از کلسیم، منیزیم، سلنیوم و چندین ویتامین و معدن حیاتی دیگر است. از آنجا که انواع شیر چربی‌های اشباع و کلسترول نسبتا زیادی دارند، افرادی که قصد محدود کردن این مواد را دارند، می‌توانند از انواع کم‌چرب ریکوتا استفاده کنند. نوع کم‌چرب برای کنترل وزن، کاهش فشار خون و حفظ سلامت و استحکام استخوان‌ها مفید واقع می‌شود.

انواع پنیر ریکوتا

  • ریکوتای سالاتا (شور شده);
  • ریکوتای فورت (سخت);
  • ریکوتای اینفورناتا (کبابی/گرفته در爐);
  • ریکوتای آفومیکاتا (دودی);
  • ریکوتای رمانو (مختص روم);
  • ریکوتای دودی.

ارزش غذایی پنیر ریکوتا

در جدول زیر، مقادیر تقریبی مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم پنیر ریکوتا آمده است:

  • انرژی (کالری): ۱۵۰
  • کربوهیدرات: ۷٫۲۷ گرم
  • چربی کل: ۱۰٫۲ گرم (تصحیح شده از متن اصلی)
  • چربی اشباع‌شده: ۶٫۴۲ گرم
  • پروتئین: ۷٫۵۴ گرم
  • کلسیم: ۲۰۶ میلی‌گرم
  • کلسترول: ۴۹ میلی‌گرم
  • سدیم: ۱۱۰ میلی‌گرم
  • پتاسیم: ۲۱۹ میلی‌گرم
  • سلنیوم: ۵٫۹ میکرو‌گرم
  • ویتامین ب۱۲: ۰٫۸۵ میکرو‌گرم
  • ویتامین کا: ۱٫۱ میکرو‌گرم

پنیر ریکóta طیف وسیعی از مواد مغذی را در خود جای داده است. به عنوان مثال، این پنیر منبعی غنی از کلسیم است که در رشد و ترمیم استخوان‌ها نقش کلیدی ایفا می‌کند. همچنین حاوی ویتامین آ، ریبوفلاوین (ب۲)، نیاسین (ب۳)، ویتامین ب۱۲، ویتامین کا، ید، فسفر، سلنیوم و روی می‌باشد. توجه داشته باشید که ارزش غذایی پنیر ریکوتا پرچرب و کم‌چرب تفاوت‌هایی با هم دارند.

پروتئین موجود در ریکوتا به راحتی هضم شده و تمام اسیدهای آمینه ضروری مورد نیاز بدن را تامین می‌کند. این ویژگی باعث می‌شود ریکوتا برای کسانی که به دنبال عضله‌سازی یا کاهش چربی بدنی هستند، انتخابی مناسب باشد و بازیابی عضلات را تسریع کند. ویتامین ب۱۲ نیز برای متابولیسم، سنتز گلبول‌های قرمز خون و تقویت سیستم عصبی ضروری است و به رشد و عملکرد صحیح مغز کمک می‌کند. ریکوتا مقادیر اندکی از سایر ویتامین‌ها مانند آ، ب۶، ب۲، اسید پانتوتنیک و منیزیم را نیز در خود دارد.

مشابه اکثر پنیرها، ریکوتا مقدار قابل توجهی چربی دارد. یک فنجان از این پنیر (تهیه شده از شیر کامل) حدود ۲۵٫۱ گرم چربی دارد که ۱۵٫۸ گرم از آن چربی اشباع‌شده است و ۱۲۱ میلی‌گرم کلسترول حاوی می‌باشد؛ با مصرف آن، بدن نیاز کلسترول خود را برآورده می‌کند. با این حال، افرادی که پیشینه کلسترول بالا دارند، باید پیش از مصرف با پزشک خود مشورت کنند.

پنیر ریکوتا سرشار از کلسیم، غنی از ویتامین B12، منبع خوبی از پروتئین، غنی از سلنیوم، کم‌لاکتوز، سرشار از فسفر و منبع ویتامین A است.

مضرات و نکات احتیاطی پنیر ریکوتا

شیر کامل حاوی چربی اشباع‌شده و کلسترول نسبتا زیادی است؛ بنابراین اگر منظور شما محدود کردن کلسترول است، بهتر است از انواع کم‌چرب ریکوتا استفاده کنید. از آنجا که ریکوتا از شیر حاصل می‌شود، افرادی که دچار حساسیت شیر هستند، به این پنیر نیز واکنش نشان خواهند داد. علائم حساسیت شیر عبارتند از:

  • کهیر (پوست‌درهم‌ریختگی);
  • خس‌خس سینه;
  • سوزن‌سوزن شدن لب‌ها یا دهان;
  • تورم لب‌ها، زبان یا گلو;
  • استفراغ;
  • سرفه;
  • تنگی نفس.

طرز تهیه پنیر ریکوتا در خانه

مواد لازم

  • ۱٫۹ لیتر شیر کامل;
  • نمک کوشر به میزان لازم;
  • ۲ قاشق غذاخوری سرکه سفید یا آب لیموی تازه + ۲ قاشق چای‌خوری جدا.

لوازم موردنیاز

  • صافی با توری ظریف و ریز;
  • دماسنج فوری آشپزی;
  • کفگیر.

روش سنتی تهیه پنیر ریکوتا

پنیر ریکوتا به دو روش سنتی و مدرن تهیه می‌شود. در روش سنتی، از آب پنیر باقی‌مانده از فرآیند پنیرسازی استفاده می‌شود. برای این کار، آب پنیر را در یک کاسه تمیز و پهن‌دھنه بریزید و حرارت دهید تا به نزدیک دمای جوش برسد. پس از تشکیل دلمه به میزان کافی، اجاق را خاموش کنید. سپس ۲۵ تا ۳۰ دقیقه صبر کنید تا دلمه از مایع جدا شود. دلمه را با پارچه تمیز آبکش کنید تا رطوبت اضافه خارج گردد. در نهایت، پنیر ریکوتای سنتی با بافتی نرم، مرطوب و کم‌چرب به دست می‌آید. روش مدرن و کارخانه‌ای در ادامه تشریح شده است.

روش مدرن تهیه پنیر ریکوتا

یک قابلمه را با شیر پر کنید. در صورت استفاده از نمک، آن را بیفزایید و هم بزنید تا حل شود. قابلمه را روی حرارت متوسط قرار دهید تا شیر به دمای حدود ۸۵ درجه سانتی‌گراد (نزدیک جوش) برسد. سرکه یا آب‌لیموی تازه را اضافه کرده و به آرامی هم بزنید. تقریبا بلافاصله پس از افزودن اسید، دلمه تشکیل می‌شود. به محض اینکه تمام محتوای قابلمه به دلمه تبدیل شد، هم‌زدن را متوقف کنید.

شیر دلمه‌شده را بدون هم‌زدن برای ۲۰ دقیقه در دمای ۸۵ درجه سانتی‌گراد نگه دارید. نوسان دما تا ۸۸ درجه مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما سعی کنید دمای ۸۵ درجه برای ۲۰ دقیقه کامل حفظ شود.

اطراف یک صافی یا توری ریز را با دستمال حوله‌ای یا پارچه تمیز بپوشانید. با کمک کفگیر، دلمه‌ها را به صافی منتقل کرده و بگذارید مایع اضافی خارج شود. مدت زمان لازم برای جدا شدن مایع به این بستگی دارد که آیا پنیر را مرطوب ترجیح می‌دهید یا کاملاً خشک. سعی نکنید تمام مایع شیری‌رنگ را در صافی بریزید، زیرا سوراخ‌های توری را مسدود کرده و از عبور مایع جلوگیری می‌کند.

ریکوتای آبکشی‌شده را می‌توان تا ۲ روز در یخچال و در ظروف دربسته نگه داشت، اما بهترین زمان مصرف، بلافاصله پس از تهیه است.

چند نکته برای تهیه ریکوتای باکیفیت‌تر

  • برای تهیه این پنیر می‌توان از شیر پاستوریزه، هموژنیزه یا خامه‌ای استفاده کرد، اما از شیر فوق‌پاستوریزه خودداری کنید، زیرا نتیجه مطلوبی نمی‌دهد.
  • سرکه سفید خنثی‌ترین طعم را به پنیر می‌بخشد، در حالی که آب لیمو طعمی ملایم لیمویی می‌افزاید که سلیقه‌ای است. برای مثال، اگر ریکوتا را روی پنکیک بمالید، طعم لیمو آن را خوشمزه‌تر می‌کند.
  • بسیاری ترجیح می‌دهند نمک نکنند، زیرا همیشه می‌توان بعداً مزه را تنظیم کرد. در صورت تمایل، می‌توانید در حین پخت کمی نمک اضافه کنید.

نحوه نگهداری پنیر ریکوتا

پنیر ریکوتا باید در یخچال و در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد یا کمتر نگهداری گردد. این محصول پس از باز کردن بسته‌بندی، ۵ تا ۷ روز ماندگاری دارد. پس از گذشت این مدت، کپک، مخمر و باکتری در آن رشد می‌کنند و مصرف آن ایمن نیست. ریکوتا را بیش از ۲ ساعت در دمای اتاق نگذارید. اگر دمای اتاق از ۳۲ درجه سانتی‌گراد بالاتر باشد، تنها ۱ ساعت می‌توان آن را خارج یخچال داشت. اگر قصد تهیه خانگی دارید، بهتر است هر بار مقدار کمی تهیه کنید تا همیشه تازه مصرف شود.

خرید پنیر ریکوتا

امروزه بسیاری از برندهای معتبر محصولات لبنی، انواع پنیرها و فرآورده‌های لبنی را تولید و عرضه می‌کنند و تعداد زیادی از فروشگاه‌های زنجیره‌ای و اینترنتی این پنیر را در دسترس قرار داده‌اند.

موارد مصرف پنیر ریکوتا

غذا با پنیر ریکوتا

پنیر ریکوتا به دلیل بافت خامه‌ای خود در طیف وسیعی از غذاها مانند پاستا، لازانیا گوشت و انواع کیک به کار می‌رود. شما می‌توانید این پنیر را به تنهایی میل کنید یا با میوه‌های تازه، سبزیجات یا سایر مواد ترکیب نمایید. برای مثال، می‌توانید ریکوتا را با مقداری عسل روی نان برمالیده و با سبزیجات یا میوه خردشده بخورید، یا همراه مربا، پیازچه و سالمون دودی (یا هر ترکیب دلخواه دیگر) به تخم‌مرغ هم‌زده اضافه کنید.

جایگزین پنیر ریکوتا چیست؟

جمع‌بندی

ریکوتا به دلیل بافت منحصر‌به‌فرد، فواید سلامتی و طعم دلپذیرش، طرفداران بسیاری یافته است. این پنیر چربی و پروتئین بالا و کربوهیدرات متوسط دارد. از سوی دیگر، منبع خوبی از ویتامین‌ها، مواد معدنی ضروری و یک افزودنی خوشمزه برای وعده‌های غذایی محسوب می‌شود. ریکوتا حاوی مقادیر قابل توجهی کلسیم، سلنیوم و فسفر است و می‌تواند به بهبود سلامت استخوان‌ها، تولید گلبول‌های قرمز خون، تقویت سلامت مغز و کمک به کاهش وزن کمک کند. همچنین از آسیب‌های ریشه‌های آزاد و استرس اکسیداتیو جلوگیری کرده و فشار خون را کاهش می‌دهد.

نظر شما

آیا تا به حال در خانه پنیر ریکوتا تهیه کرده‌اید؟ تجربه و نظر شما درباره طعم و مصرف این پنیر چیست؟ دیدگاه خود را با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید. همچنین اگر این مطلب برایتان مفید بود، می‌توانید آن را برای دوستانتان نیز ارسال کنید.

هشدار! این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید. اطلاعات بیشتر