واکنش جنگ یا گریز: مغز در مواجهة خطر چگونه تصمیم میگیرد؟

وقتی با شرایطی روبرو میشویم که باعث اضطراب یا ترس شدید میشود، بدن بهصورت ناگهانی و ناخواسته با علائمی مانند تپش قلب، انقباض عضلات و افزایش ضربان قلب واکنش نشان میدهد که به آن «واکنش جنگ یا گریز» میگویند. تمام آنچه درباره این واکنش فیزیولوژیک بدن باید بدانید، در این مقاله مطالعه خواهید کرد.
واکنش جنگ یا گریز چیست؟
واکنش جنگ یا گریز که به آن واکنش استرس الحاد هم میگویند، نوعی واکنش فیزیولوژیک ناشی از مواجهه با موارد ترسناک (ذهنی یا جسمانی) است. این واکنش با ترشح هورمونهایی در بدن آغاز میشود که شما را برای مقابله با تهدید یا فرار به مکان امن آماده میکند.
🔗 بیشتر بخوانید: هیپوکسی؛ همهچیز درمورد افتاکسیژن در بافتهای بدن
مراحل واکنش جنگ یا گریز
مراحل این واکنش فیزیولوژیک عبارتند از:
- مراحل هشدار: در این مرحله، سیستم عصبی مرکزی فعال شده و بدن را برای مقابله یا فرار مهیا میکند.
- مراحل مقاومت: مرحلهای که در آن بدن سعی میکند به حالت عادی بازگردند.
- مراحل خستگی: اگر دو مرحله قبل بهصورت مداوم تکرار شوند (مانند زمانی که فرد دچار استرس مزمن است)، بدن خسته میشود.
تکامل واکنش جنگ یا گریز
عبارت «جنگ یا گریز» نشاندهنده گزینههایی است که اجداد ما در مواجهه با خطر در محیط زیست داشتند: مقابله یا فرار. در هر صورت، واکنش فیزیولوژیک و روانی به استرس بدن را برای واکنش به خطر آماده میکند.
🔗 بیشتر بخوانید: چگونه خط تحریری هوش کودکان را تقویت میکند؟ + ۱۰ راهکار عملی برای والدین و معلمان
والتر کانون، فیزیولوژیست آمریکایی، اولین کسی بود که در دهه ۱۹۲۰ واکنش جنگ یا گریز را توصیف کرد. کانون متوجه شد که یک زنجیره واکنشهای سریع در بدن برای مقابله با شرایط تهدیدکننده رخ میدهد. امروزه این واکنش بخشی از مرحله اول نظریه «سندرم سازگاری عمومی» هانس سلیه محسوب میشود.
زمان واکنش جنگ یا گریز چه اتفاقاتی میافتد؟
در واکنش به استرس حاد، سیستم عصبی سمپاتیک بدن با ترشح ناگهانی هورمونها فعال میشود. هورمون آدرنوکورتیکوتروپیک و هورمون آزادکننده کورتیکوتروپین هورمونهای محرک واکنش جنگ یا گریز محسوب میشوند. این هورمونها باعث تحریک سیستم عصبی سمپاتیک، هیپوفیز و غدد فوقکلیوی شده و در نتیجه کاتکولآمینهایی مانند آدرنالین، نورآدرنالین و کورتیزول ترشح میشوند.
🔗 بیشتر بخوانید: آنیما و آنیموس: کهنالگوهای یونگ و نقش در شخصیت و روابط
این زنجیره واکنشها منجر به افزایش ضربان قلب، فشار خون و تسریع تنفس فرد میشود. بدن میتواند ۲۰ تا ۶۰ دقیقه پس از از بین رفتن تهدید در حالت جنگ یا گریز بماند، یعنی مدتی که لازم است تا سیستم عصبی پاراسمپاتیک بدن را به حالت پیش از برانگیختگی بازگرداند.
سیستم عصبی سمپاتیک واکنش جنگ یا گریز را تحریک میکند در حالی که سیستم عصبی پاراسمپاتیک پس از رفع تهدید، بدن را به حالت آرام و عادی میرساند.
علائم فیزیکی واکنش جنگ یا گریز
علائم فیزیکی که نشاندهنده آغاز واکنش جنگ یا گریز هستند عبارتند از:
- گشاد شدن مردمک چشم: بدن در لحظات خطر خود را برای آگاهی بیشتر از محیط اطراف آماده میکند. گشاد شدن مردمکها باعث ورود نور بیشتر به چشم شده و دید بهتری به فرد میدهد.
- رنجپریدگی یا قرمزی پوست: هنگام تحریک این واکنش، جریان خون به عضلات، مغز، پاها و بازوها افزایش یافته و به نواحی سطحی بدن کم میشود. رنجپریدگی یا قرمزی پوست در اثر هجوم خون به سر و مغز اتفاقی رایج است. توانایی یخ بستن خون بدن نیز افزایش مییابد تا در صورت صدمه از خونریزی بیش از حد جلوگیری شود.
- افزایش ضربان قلب و تنفس: ضربان قلب و تعداد تنفس افزایش مییابند تا انرژی و اکسیژن مورد نیاز بدن برای واکنش سریع به خطر فراهم شود.
- لرزش بدن: انقباض عضلات برای آمادگی مواجهه با خطر باعث لرزش بدن میشود.
به احتمال زیاد با خواندن این نشانهها زمانی را به یاد میآورید که این واکنش فیزیولوژیک را تجربه کردهاید. وقتی با چیزی ترسناک مواجه میشوید، ضربان قلبتان سریعتر میشود، نفستان تندتر میشود و تمام بدنتان برای مقابله یا گریز از خطر hazır میشود.
تأثیرات واکنش جنگ یا گریز
مزایا
واکنش جنگ یا گریز در نحوه برخورد ما با استرس و خطرات محیطی نقش مهمی دارد. وقتی ما در معرض تهدید هستیم، این واکنش بدن را بهصورت ناخودآگاه برای مبارزه یا فرار آماده میکند. گاهی این استرس ایجادشده سودمند است و باعث میشود بهتر با شرایط تهدیدکننده مقابله کنیم. این نوع استرس میتواند عملکرد ما را در موقعیتهای دشوار بهبود بخشد.
در مواردی که وجود تهدید جان ما را به خطر میاندازد، این واکنش فیزیولوژیک نقش حیاتی در بقای ما ایفا میکند و با آمادهسازی ما برای مقابله یا فرار، شانس بقا را افزایش میدهد.
معایب
هرچند واکنش جنگ یا گریز بهصورت خودکار فعال میشود، این موضوع به معنی دقیق بودن آن نیست. گاهی حتی وقتی تهدید واقعی وجود ندارد، بدن چنین واکنشی نشان میدهد. چرا؟ چون این واکنش طبیعی بدن با تهدیدهای واقعی و خیالی تحریک میشود. انواع فوبیا نمونه خوبی از تحریک بیموقع این واکنش فیزیولوژیک هستند.
باقی ماندن مداوم در حالت جنگ یا گریز، همانند استرس مزمن، برای سلامتی زیانآور است. استرس مزمن احتمال ابتلا به موارد زیر را افزایش میدهد:
مثالهایی از واکنش جنگ یا گریز
واکنش جنگ یا گریز میتواند در مواجهه با خطر فیزیکی قریبالوقوع (مانند مواجهه با سگی تیز) یا نوعی استرس درونی (مانند آمادهسازی برای سخنرانی در مدرسه یا محل کار) شکل بگیرد.
نمونه دیگر از واکنش جنگ یا گریز زمانی است که فردی که از ارتفاع میترسد، ناچار میشود برای شرکت در جلسه به طبقه بالای برج برود. به احتمال زیاد در این شرایط بدن او با افزایش ضربان قلب و تنفس در حالت آمادهباش قرار میگیرد. اگر این реакشن بسیار شدید باشد، ممکن است به حمله پانیک تبدیل شود.
آیا اضطراب نوعی واکنش جنگ یا گریز است؟
بر اساس پژوهشها، تمایل بدن به مقابله یا فرار میتواند احتمال ابتلا به اختلال اضطراب را افزایش دهد و افراد را در برابر این نوع اختلالات سلامت روان آسیبپذیرتر کند.
چگونه واکنش جنگ یا گریز را مهار کنیم؟
شناختن واکنش طبیعی بدن به واکنش جنگ یا گریز یکی از راههای آرام کردن خودمان در مواجهه با چنین موقعیتهاست. وقتی در موقعیتهای حساس متوجه تغییرات شدید حالت بدنتان میشوید، میتوانید با انجام چند راهکار ساده خودتان را آرام کنید. این راهکارها عبارتند از:
کلام پایانی
واکنش جنگ یا گریز کارکرد مشخصی دارد و مختص شرایط خطرناک است و نباید با استرسهای روزمره مانند ترافیک، عقبافتادن کارها، ایمیلهای بیپاسخ یا صورتحسابهای پرداختنشده فعال شود. اگر با استرسهای روزانه این واکنش در بدنتان فعال میشود، از راهکارهای مفید برای آرام کردن خود در این شرایط بهره ببرید و بدن را به حالت عادی بازگردانید.
به نظر شما رایجترین مثالهای واکنش جنگ یا گریز کداماند؟ لطفاً نظرات و تجربیات ارزشمند خود را با ما و کاربران عزیز به اشتراک بگذارید.
]]>

به زبان بدن اهمیت دهید، ناگفتهها را بیان کنید و بشنوید
[ad_2]
منبع