مدلسازی روابط اکوژئومورفیک در حوضههای رودخانهای تالش
به گزارش خبررسان، فهیمه پورفراشزاده در رساله دکتری خود در دانشگاه محقق اردبیلی با راهنمایی عقیل مددی، روابط میان زمین، پوشش گیاهی و منابع آب در حوضههای تالش را تحلیل و مدلسازی کرده است. این پژوهش بر اساس دادههای ۳۰ ساله ماهوارهای و ۱۰ ساله هیدرولوژیک انجام شده است.
یافتههای کلیدی
- جنگلزدایی: ۹۰ کیلومترمربع (۴.۵٪) از حوضههای تالش طی ۳۰ سال دچار جنگلزدایی شده؛ مناطق کمارتفاع، کمشیب، پاییندست و خشکتر بیشترین ریسک را دارند.
- کنترل رواناب: افزایش پوشش جنگلی جریان سریع آب و رواناب سطحی را کاهش میدهد؛ جنگلها مانند اسفنج طبیعی عمل کرده و خطر سیلاب را میکاهند.
- رسوب: رابطه معناداری بین پوشش جنگلی و میزان رسوب مشاهده نشد، که نشاندهنده تأثیر عوامل متعدد ژئومورفولوژیک است.
- کیفیت آب: حوضههای با پوشش جنگلی بیشتر، مواد محلول کمتر (TDS، EC پایینتر) و کیفیت آب بهتری داشتند. پوشش جنگلی تا ۴۰٪ از تغییرات کیفیت آب را توضیح میدهد.
- ویژگیهای ژئومورفولوژیک: وسعت، ارتفاع، شیب و شبکه زهکشی تا ۹۸٪ از تغییرات کیفیت آب را در برخی مدلها تبیین کردند.
نتایج نشان میدهد زمین، پوشش گیاهی و آب سامانهای پیوستهاند؛ تغییر در یکی بر دو دیگری اثر میگذارد. شناسایی مناطق حساس برای اولویتبندی حفاظت، مدیریت کاربری زمین و پیشگیری از ساختوساز بیرویه ضروری است. حوضههای کوچکتر برای مطالعات آینده về فرآیندهای رسوبدهی مناسبترند.