تهران به نور بیشتر نه

تهران به نور بیشتر نه، به روشنایی هدفمند و سازگار با طبیعت نیاز دارد, حسن عباسنژاد، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران، با اشاره به رشد روزافزون منابع مصنوعی نور در بافت شهری، هشدار داد که آلودگی نوری یکی از ابعاد پنهان و کمتر مورد توجه آلودگیهای زیستمحیطی است.

این پدیده ناشی از توسعه شهر، گسترش شبکه معابر و بزرگراهها، مراکز تجاری، تابلوهای تبلیغاتی و تأسیسات شهری است که میتواند فراتر از افزایش مصرف انرژی، بر تعادل طبیعی شب و اجزای زیستبوم اثر منفی بگذارد. آلودگی نوری چیست و چرا مهم است؟ عباسنژاد توضیح داد آلودگی نوری زمانی رخ میدهد که نور مصنوعی بیش از حد نیاز، در زمان یا جهت نامناسب منتشر شده و به سمت آسمان، ساختمانها، محیطهای طبیعی و فضاهای غیرضروری تابش یابد.

این امر الگوهای طبیعی تاریکی شب را برهم میزند و بر چرخه فعالیت، رفتار و بقای گونههای جانوری، پرندگان و حشرات تأثیر مستقیم دارد. تاریکی طبیعی، سرمایهای زیستمحیطی وی تأکید کرد که محیط زیست تنها شامل آلودگیهای هوا، آب و خاک نمیشود؛ تاریکی طبیعی شب نیز بخشی از سرمایههای زیستمحیطی محسوب میشود و باید در برنامهریزی و مدیریت شهری اولویت یابد.

افزایش روشنایی شهری لزوماً به معنای ارتقای کیفیت شهر نیست، چرا که نور نامناسب و بیش از حد، علاوه بر هدررفت انرژی، باعث پراکندگی نور در فضاهای غیرهدفی میشود. اصول مدیریت صحیح روشنایی شهری مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران بیان کرد مدیریت شدت و زمان نورپردازی، استفاده از تجهیزات استاندارد با پوشش مناسب و جلوگیری از تابش مستقیم نور به فضاهای غیرضروری، از مهمترین اصول طراحی و بهرهبرداری از سیستمهای روشنایی شهری هستند.

توجه ویژه به پارکها، بوستانها، روددرهها، حاشیه مناطق طبیعی، زیستگاههای شهری و پهنههای پیرامون شهر امری ضروری است، زیرا حفظ چرخه شب و روز برای گونههای وابسته به تاریکی در این نواحی حیاتی است.

حرکت از نور بیشتر به سمت نور بهتر عباسنژاد تصریح کرد مدیریت آلودگی نوری به معنای حذف روشنایی شهری نیست، بلکه هدف، تغییر جهت از کمیت به سمت کیفیت است؛ یعنی تأمین ایمنی معابر و فضاهای عمومی در کنار جلوگیری از تابش غیرضروری به آسمان، ساختمانها و زیستگاههای طبیعی.

او همکاری مدیریت شهری، دستگاههای اجرایی، طراحان، بهرهبرداران، واحدهای تجاری و شهروندان را کلید موفقیت در کاهش این نوع آلودگی دانست و راهکارهایی چون اصلاح الگوهای نورپردازی، کنترل شدت و زمان روشنایی و حذف منابع نور غیرضروری را تدوین کرد. نتیجهگیری او امری روشن بود تهران برای داشتن شهری درخشان، ضرورتاً به نور بیشتر نیازی ندارد، بلکه به روشنایی دقیق، هدفمند و سازگار با محیط زیست نیاز دارد.