گزارش شورای شهر: ادعای تصرف ۱۵۰۰ قطعه زمین و چالشهای مدیریتی در خاورشهر
ناصر امانی عضو شورای اسلامی شهر تهران در جلسه چهارصد و سی و هشتمین این شورا گزارشی از محلهگردی خاورشهر ارائه داد. این محله در ناحیه ۸ منطقه ۱۵ شهرداری تهران قرار دارد و جمعیت آن حدود ۲۵ هزار نفر برآورد شده که با احتساب روستاهای اطراف به ۳۵ هزار نفر میرسد.
ساکنان از خدمات شهرداری در حوزه نظافت، رفتوروب، توسعه اتوبوسرانی و فضای سبز رضایت زی کردهاند. با این حال خاورشهر با مشکلاتی روبروست که ریشه در پراکندگی مسئولیت میان دستگاههای مختلف، بلاتکلیفی مالکیت، مشکلات دسترسی و آلودگیهای زیستمحیطی دارد.
یکی از چالشهای اصلی، وضعیت خاص مدیریتی خاورشهر است. این محله از نظر تقسیمات کشوری در حوزه فرمانداری شهرستان ری قرار دارد اما شهرداری تهران خدمات شهری را بهصورت داوطلبانه ارائه میدهد. سایر خدمات اداری میان کلانتری، آموزشوپرورش، بهداشت، امور آب، بانک و برق توزیع شده که باعث شده ساکنان برای پیگیری مسائل به چند مرجع مراجعه کنند.
اهالی درخواست انتقال خاورشهر از فرمانداری ری به فرمانداری تهران و ایجاد هماهنگی بیشتر میان دستگاهها را دارند. شدن حدود مسئولیت و ایجاد سازوکار پیگیری از ضرورتهای مدیریت این محدوده محسوب میشود.
مشکل دیگر مربوط به ۳۲۰ پلاک مسکونی تعاونی مسکن صنایع دفاع است. ساکنان مدعیاند زمینها ۴۰ سال پیش واگذار شده اما صدور اسناد مالکیت همچنان تعیین تکلیف نشده. از آنان خواسته شده بهای زمین به نرخ روز پرداخت کنند در حالی که معتقدند نباید پس از چهار دهه با چنین مطالبهای مواجه شوند. مبالغ مورد درخواست در محدوده ۵ میلیارد تومان برآورد شده است.
در بازدیدها موضوع تصرف حدود هزار و ۵۰۰ قطعه زمین در کنار کانال نیز مطرح شد. مالکان ادعا میکنند زمینهایشان بهصورت غیرقانونی تصرف شده و در بخشی از آنها حوضچههای پرورش ماهی و چاههای بدون مجوز ایجاد شده. این موضوع نیازمند بررسی اسناد، وضعیت تصرف و مجوزهای بهرهبرداری توسط مراجع قضایی و اداری است.
کانال ۱۸۷۷ متری در انتهای مسیر خاورشهر به سمت محمودآباد مشکلات زیستمحیطی و ایمنی ایجاد میکند. انباشت لجن، افزایش حیوانات موذی و آلودگی از نگرانیهای ساکنان است. شهرداری حفاظ نصب کرده اما مطالبه اصلی ساماندهی اساسی و امکان انتقال کانال به مسیر زیرزمینی است. مسئولیت اصلی بر عهده شرکت آب و فاضلاب است.
ورودی خاورشهر و تقاطعهای داخلی نیز نقاط حادثهخیز شناخته شدهاند. الأهالی تملک و عقبنشینی املاک برای تعریض مسیر را میخواهند. نصب دوربینهای پایش و مناسبسازی ورودی در دستور کار قرار دارد. همچنین درخواست جانمایی دروازه ورودی تهران از سمت خراسان به محدوده خاوران مطرح شده است.
بخشی از معبر مرزی مناطق ۱۵ و ۲۰ فاقد آسفالت است و به دلیل مشخص نبودن مسئولیت، هیچ دستگاهی اقدام مؤثری نکرده است. آلودگی ناشی از کارخانه سیمان نیز از گلایههای مهم زیستمحیطی است. گردوغبار بر خانهها و درختان مینشیند و ساکنان مدعیاند از ساعت ۱۲ ظهر عملکرد تجهیزات کنترل آلودگی تغییر میکند.
پارک کامیونها در معابر داخلی مشکل دیگر است. زمینی برای پارکینگ پیشبینی شده اما استفاده نشده. الأهالی تعیین تکلیف این زمین و جلوگیری از پارک در معابر مسکونی را میخواهند. نصب دوربین در ورودی و خروجی میتواند نظارت پلیس راهور را تسهیل کند.
انتقال اوراقفروشان شوش و سوزاندن ضایعات در ساعات شب دود و آلودگی به محله میآورد. فعالیت گاراژها در جاده امام رضا و مسیر محمودآباد نیز با سوزاندن ضایعات همراه است. ادعاهای معامله خودروهای سرقتی و فعالیت بدون مجوز نیز مطرح شده. در محدوده غربی و مرزی به سمت محمودآباد انباشت زباله و نخاله در طول ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر دیده میشود که آتشسوزی در آن رخ میدهد.
بهای بالای آب مصرفی از گلایههای مالی ساکنان است. آب از انشعاب سد ماملو تأمین میشود اما تعرفهها در مقایسه با محدودههای اطراف بالاتر است. این موضوع نیازمند بررسی شرکت آب و فاضلاب و اعلام شفاف مبنای محاسبه است.
پروژه ۳۰ هزار واحدی نهاد در مقابل خاورشهر در حال اجراست. نگرانی اصلی تأمیننشدن سرانههای خدماتی آموزشی، درمانی، حملونقل و زیرساختها همزمان با احداث است که میتواند فشار مضاعف به خدمات موجود محله بیاورد.
نکات مثبت شامل سرانه فضای سبز حدود ۱۸ مترمربع به ازای هر نفر (بالای متوسط تهران)، وضعیت مطلوب نظافت و رفتوروب، و مدارس در مقاطع مختلف بجز هنرستان دخترانه است. مصلی نیمهکاره ۱۰ ساله پیشنهاد شده به بیمارستان یا مجموعه فرهنگی-آموزشی تبدیل شود. خدمات درمانی شامل دو درمانگاه زیر نظر بهداشت ری، یک درمانگاه خصوصی با دیالیز و دو داروخانه شبانهروزی است. پیشنهاد استفاده از محوطه اتوبوسرانی برای فرود بالگرد اورژانس نیز مطرح شده.
توسعه اتوبوسرانی با افزایش تعداد و اتوبوسهای نو و فاصله ۲۰ دقیقهای از اقدامات موفق شهرداری است. دو مجموعه ورزشی مهم وجود دارد اما مجموعه شهدای خاورشهر در تأمین سوخت (گازوئیل) با مشکل مواجه است. ۱۷۰ میلیون تومان برای گازرسانی پرداخت شده اما عملیات به نتیجه نرسیده است.
مطالبات نهایی شامل تعیین تکلیف وضعیت مدیریتی، حل مشکلات مالکیتی، ساماندهی کانال، اصلاح ورودی، رسیدگی به تصرف اراضی، اصلاح بهای آب، تعیین تکلیف مصلی، ساماندهی اوراقفروشی، رفع آلودگیها، تکمیل خدمات عمومی، رسیدگی به محدودههای مرزی و تقویت خدمات امدادی است.