دو بیمار با شیدایی و روان‌پریشی پس از قطع ناگهانی داروهای در بیمارستان بستری شدند

به گزارش آفتاب وطن، دو نفر از مراجعان به مراکز درمانی در پی قطع ناگ‌هانی مصرف دارو‌های متعلق به خانواده دچار های روان‌پریشی و شیدایی شده که مستلزم بستری فوری در بخش‌های روانپزشکی شده است. این مورد توجه دوباره جامعه پزشکی را به سمت اثرات جانبی عصبی-روانی احتمالی این دسته از دارو‌های محبوب برای کنترل دیابت و کاهش وزن جلب کرده است. گزارش‌های بالینی نشان می‌دهد که قطع ناگ‌هانی این عوامل آگونسیست گلوکاگون-مانند پیپتید-۱ می‌تواند در افراد مستعد، اختلال‌های روانی حاد را به راه بیندازد.

پزشکان متخصص تأکید می‌کنند که اگرچه مکانیزم دقیق این پدیده هنوز به طور کامل روشن نشده، اما نوسانات ناگ‌هانی در سطح نوراپینفرین، دوپامین و سروتونین در مغز در اثر لغو ناگ‌هانی تحریک گیرنده‌های می‌تواند نقش کلیدی ایفا کند. این دارو‌ها علاوه بر اثر بر متابول گلوکز و کنترل اشت‌ها، گیرنده‌هایی در نواحی مغزی نظیر هیپوکمپ، آمیگدالا و قشر پیش‌پیشانی دارند که مستقیما در تنظیم حالت روانی و شناخت دخیل هستند. بنابراین، قطع بی‌برنامه این دارو‌ها ممکن است تعادل نورو‌ترانسمیتر‌ها را به هم بزند و پیش‌درآمد علائم روانی شود.

در مورد اول، بیمار زن ۴۲ ساله‌ای با سابقه دیابت نوع ۲ و چاقی که به مدت هشت ماه از سماگلوتاید استفاده می‌کرد، پس از قطع خودمختار دارو به دلیل عوارض گوارشی، دچار توهمات پیگیری، شنوایی‌های کاذب و بی‌خوابی شدید شد. بیمار دوم، مرد ۳۵ ساله‌ای بدون سابقه بیماری روانی که تيرزپاتاید را برای کاهش وزن مصرف می‌کرد، پس از انقطاع ناگ‌هانی ناشی از کمبود دارو در بازار، دچار مانیک با علائم پرانرژی، کلام فشار و افکار بزرگ‌گرایانه گردید. هر دو بیمار تحت تداوین ضد روان‌پریسه و مانع شیدایی کنترل شده و پس از دو هفته به حالت پایه بازگشتند.

این رویداد‌ها هشدار جدی‌ای برای پزشکین تجویزکننده و بیماران است که قطع ناگ‌هانی این دارو‌ها بدون کاهش تدریجی و نظارت پزشکی می‌تواند پیامد‌های خطرناک داشته باشد. متخصصان توصیه می‌کنند که برنامه قطع دارو باید فردی‌سازی شده، با کاهش دوز به صورت ی در طول حداقل دو تا چهار هفته و با مشورت روانپزشک در موارد با سابقه روانی انجام شود. همچنین آموزش بیمار درباره علائم هشداردهنده نظیر تغییرات ناگ‌هانی خلق، بی‌خوابی، توهم یا رفتار پرانرژی، از اولویت‌های مراقبت است.

از منظر نظام سلامت، این موارد ضرورت پایش دقیق‌تر اثرات جانبی عصبی-روانی در دوره‌های پس از بازاریابی دارو‌های را دوچندان می‌کند. سازمان‌های تنظیم‌کننده دارو بایستی دستورالعمل‌های جدیدی برای مدیریت ایمن قطع درمان تدوین کنند و شرکت‌های دارو‌سازی موظف شوند داده‌های ایمنی طولانی‌مدت را شفاف‌تر گزارش دهند. پزشکان خانواده و متابولیسم نیز باید در بازدید‌های روتین، هشدار‌های روانی را به طور سیستماتیک بپرسند و پرونده بیمار را برای هر‌گونه تغییر خلق ثبت نمایند.

نکته مهم دیگر، تفاوت بین عوارض رایج گوارشی و علائم روانی حاد است که ممکن است توسط بیمار یا خانواده نادیده گرفته شود. ایجاد آگاه‌ی عمومی از طریق رسانه‌ها، انجمن‌های علمی و سامانه‌های سلامت الک‌ترونیک می‌تواند تشخیص زودهنگام و پیشگیری از بستری‌های غیر‌ضروری را تسهیل کند. در نهایت، اگرچه دارو‌های انقلاب بزرگی در درمان متابولیسم ایجاد کرده‌اند، اما مدیریت ایمن پایان درمان، ی جدا ناپذیر از تداوین مدرن و مبتنی بر شواهد به شمار می‌رود.