متروراژی و منومتروراژی: شناخت، علائم، علل و درمان خونریزی ناهنجار رحم
متروراژی و منومتروراژی دو اصطلاح پزشکی هستند که به خونریزیهای غیرطبیعی از رحم اشاره دارند؛ این شامل خونریزی بین دو دوره قاعدگی، خونریزی بیش از حد معمول در طول قاعدگی، یا دورهای قاعدگی طولانیتر از هفت روز میشود. گاهی این خونریزیها بیخطرند، اما در برخی موارد میتوانند نشانهای از مشکلات جدی باشند که بر باروری تأثیر منفی میگذارند. در این مقاله به بررسی علائم، علل، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی این دو حالت میپردازیم.
متروراژی و منومتروراژی چیستند؟
متروراژی یعنی خونریزی واژینالی که ارتباطی با چرخه قاعدگی ندارد. منومتروراژی نیز ترکیبی از دو مشکل است: منوراژی (خونریزی شدید در طول قاعدگی) و متروراژی (لکهبینی یا خونریزی بین دورهها). پزشکان معمولاً ترجیح میدهند از عبارت «خونریزی غیرطبیعی رحم» استفاده کنند، زیرا طیف وسیعی از حالتها را در بر میگیرد.
🔗 بیشتر بخوانید: بهترین کتاب تعبیر خواب کدام است؟_آفتاب وطن
برآوردها نشان میدهد که بین ۱۰ تا ۳۵ درصد زنان در سراسر جهان دچار این مشکل هستند، اگرچه رقم واقعی ممکن است بالاتر باشد، چون بسیاری از زنان علائم خود را گزارش نمیدهند.
علائم متروراژی و منومتروراژی
علائم بسته به علت اصلی متفاوثند و میتوانند شامل موارد زیر باشند:
🔗 بیشتر بخوانید: تفاوت کمالگرایی مثبت و منفی: کدام بهتر است؟_آفتاب وطن
- خونریزی بسیار شدید در دوران قاعدگی
- دورههای قاعدگی طولانیتر از هفت روز
- چرخههای قاعدگی نامنظم
- خونریزی در زمانهای غیرعادی، مثلاً بین دو قاعدگی یا پس از رابطه جنسی
برخی زنان در زمان تخمکگذاری لکهبینی سبک دارند که معمولاً طبیعی است. خونریزی میتواند الگو داشته باشد یا کاملاً تصادفی و پیشبینیناپذیر باشد. شدت خونریزی از سبک تا سنگینتر از قاعدگی معمول متغیر است و رنگ خون از قهوهای تیره تا صورتی روشن میتواند باشد. گاهی لختههای خون یا مخاط نیز دیده میشود.
علل خونریزی غیرطبیعی رحم
دلایل زیادی برای این مشکل وجود دارد، اما نقش هورمونها در اکثر موارد کلیدی است. در هر چرخه قاعدگی، هورمونها پوشش داخلی رحم را برای احتمال باروری آماده میکنند؛ اگر لقاح رخ ندهد، این پوشش ریخته شده و قاعدگی رخ میدهد. هر تداخلی در این فرآیند هورمونی میتواند باعث خونریزی ناهنجار شود.
🔗 بیشتر بخوانید: رژیم سیب زمینی و فواید آن + برنامه غذایی سه روزه
۱. آغاز قاعدگی و پیش از یائسگی
در سالهای اول پس از آغاز قاعدگی، نامنظم بودن چرخه و لکهبینی رایج است و معمولاً با تثبیت هورمونها برطرف میشود. همچنین در سالهای پیش از یائسگی، نوسانات هورمونی میتواند باعث خونریزیهای پیشبینیناپذیر شود.
۲. استرس
استرسهای عاطفی یا جسمی (مانند تغییر شغل یا سفر) میتواند چرخه قاعدگی را مختل کند.
۳. پیشگیری از بارداری و مصرف داروها
شروع یا قطع قرصهای پیشگیری، استفاده نامنظم از روشهای هورمونی، یا استفاده از داروهای خاص میتواند باعث خونریزی پیشدور (breakthrough bleeding) شود. این مشکل معمولاً با تثبیت روش پیشگیری یا تغییر آن برطرف میشود.
۴. سوءتغذیه
کاهش وزن شدید، رژیمهای محدودکننده (مانند کتوژنیک یا اتکینز) و سوءتغذیه میتواند باعث اختلال در تخمکگذاری و در نتیجه خونریزیهای نامنظم شود.
۵. درمانهای باروری
زنان تحت درمان باروری اغلب دچار خونریزیهای ناهنجار، تغییرات در شدت یا مدت قاعدگی میشوند.
۶. مشکلات سلامتی و بیماریها
بیماریهایی نظیر آندومتریوز، فیبروم رحم، پولپهای رحم، آندномتریوز، اختلالات تیروئید، اختلالات خونی، عفونتهای مقاربتی، و افزونوزن میتوانند عامل خونریزی باشند. برخی از این موارد خوشخیم هستند اما عدم درمان میتواند عواقب جدی داشته باشد. در موارد نادر، سرطانهای دستگاه تناسلی (رحم، دهانه رحم، تخمک، واژن) نیز میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند.
۷. مسائل مربوط به باروری
لکهبینی در اوایل بارداری رایج است، اما خونریزی شدید میتواند نشانه سقطجنین یا بارداری ngoài رحم باشد. در صورت شک در بارداری، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
۸. تروما
صدمات جسمی به واژن یا دهانه رحم، یا سوءاستفاده جنسی میتواند منجر به خونریزی غیرطبیعی شود.
تشخیص
پزشک با پرسشهایی درباره سوابق پزشکی، چرخه قاعدگی، فعالیت جنسی، و بیماریهای خانوادنی (مانند آندومتریوز، فیبروم یا سرطان) آغاز میکند. معاینه فیزیکی شامل معاینه لگن، دهانه رحم و تست پاپسمر انجام میشود.
آزمایشهای مورد نیاز
- آزمایش خون (تعداد کامل سلولها، czynniki زهی، هورمونها، نشانگرهای التهابی)
- آزمایش ادرار برای عفونتهای مقاربتی
- تست بارداری
- سونوگرافی شکم و لگن برای بررسی زائدهها
- سیتی اسکن یا امآرآی در موارد پیچیده
- بیوپسی بافت رحم برای رد سرطان
- هیستروسکوپی برای مشاهده مستقیم حفره رحم
- لاپاراسکوپی یا لاپاراتومی در صورت لزوم
درمان
انتخاب درمان به علت اصلی، شدت خونریزی، و تمایلات بیمار (مانند حفظ باروری) بستگی دارد. گزینهها شامل درمان دارویی و جراحی میباشند.
۱. تغییر سبک زندگی
در موارد موقتی، کاهش استرس، رسیدن به وزن ایدهآل، و استفاده از مسکنهای بدون نسخه میتواند موثر باشد.
۲. درمانهای هورمونی
قرصهای پیشگیری، آییودیهای هورمونی (لیونورژیسترل)، چسبهای استروژن، و آگونیستهای GnRH میتوانند خونریزی را کنترل کنند. آگونیستهای GnRH با موقت متوقف کردن تخمکگذاری، خونریزی را مهار میکنند اما عوارض جانبی زیادی دارند و نباید به طور طولانی مصرف شوند.
۳. اتساع و کورتاژ (D&C)
در موارد خونریزی شدید منجر به کمخونی، با ابزاری به نام کورت، بخشی از بافت آندومتر برش داده میشود. این روش تشخیصی-درمانی است اما راهحل دائمی نیست و ریسکهای خاص خود را دارد.
۴. جراحی
بهترین روش جراحی به علت اصلی بستگی دارد:
۱. آمبولیزاسیون فیبروم رحم
با تزریق ذرات ریز در شرینهای رحم، جریان خون به فیبرومها قطع شده و آنها کوچک میشوند.
۲. میومکتومی
حذف فیبرومها با حفظ رحم و توانایی باروری در آینده.
۳. تخریب آندومتر
با لیزر، گرما، یا انرژی مایکروویو، پوشش داخلی رحم تخریب میشود. این روش برای زنان مایل به بارداری مناسب نیست.
۴. هیسترکتومی
برداشتن رحم به عنوان آخرین راهحل وقتی سایر روشها ناموفق بودهاند یا در صورت وجود سرطان.
۵. درمان بیماریهای زمینهای
اگر خونریزی ناشی از عفونت، اختلال تیروئید، یا بیماری خونی باشد، درمان بیماری اصلی باعث رفع خونریزی میشود. در عفونتهای مقاربتی، درمان شریک و رابطه جنسی ایمن ضروری است.
پیشگیری
هرچند از تمام عوامل پیشگیری نمیشود، اما حفظ وزن سالم، اجتناب از رژیمهای پرچربی حیوانی، و داشتن رابطه جنسی ایمن میتواند ریسک برخی علل را کاهش دهد.
زمان مراجعه به پزشک
در موارد زیر بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی با لختههای بزرگ (اندازه یک سکه یا بیشتر)
- نیاز به تعویض نوار بهداشتی هر کمتر از دو ساعت
- خونریزی بین دورهها یا بیش از یک هفته
- علائم کمخونی (خستگی، سرگیجه، تنگی نفس)
- علائم پیکا (ریزش مو، پوست کدر، میل به خوردن مواد غیرخوراکی)
زنان یائسه با هر نوع خونریزی و زنان باردار با هر میزان خونریزی باید بدون تاخیر visitar پزشک شوند.
سخن پایانی
شما بهترین قاضی برای شناخت بدنهتان هستید. اگر قاعدگیهای شما غیرطبیعی به نظر میرسد، شرم نکنید و سکوت نکنید. روشهای غیرتهاجمی و موثری برای درمان وجود دارد که میتواند کیفیت زندگی شما را بهبود بخشد.
