انحراف بینی: همه آنچه باید بدانید
انحراف بینی یکی از مشکلات رایج است که می‌تواند مادرزادی باشد یا در اثر ضربه و صدمه به بینی ایجاد شود. برآوردها نشان می‌دهد بیش از ۸۰ درصد مردم در جهان دچار این حالت هستند. افراد مبتلا به دو دسته تقسیم می‌شوند: کسانی که علائم خفیف دارند و با دارودرمانی زندگی طبیعی خود را ادامه می‌دهند، و کسانی که علائم شدیدتری تجربه می‌کنند و نیاز به درمان‌های پیشرفته‌تر دارند. در این مقاله به طور مفصل درباره این عارضه شایع، علائم، روش‌های تشخیص و راهکارهای درمانی صحبت خواهیم کرد.
انحراف بینی چیست؟
انحراف بینی زمانی رخ می‌دهد که سپتوم بینی (تیغه جداکننده دو حفره بینی) از خط وسط فاصله گرفته یا کج شده باشد. این تیغه از استخوان و غضروف تشکیل شده و حفره‌های چپ و راست بینی را از هم جدا میکند. شاید عجیب بدانید که بیش از ۸۰ درصد افراد با این عارضه روبرو هستند، اما از آنجا که همیشه علائمی ایجاد نمی‌کند، بسیاری از مردم عمری با آن می‌گذرند تا زمانی که با مشکلاتی چون دشواری در تنفس، سردرد و عفونت‌های مکرر سینوسی مواجه شوند.
🔗 بیشتر بخوانید: ۱۰ مسئله الزامی برای محافظت از خود در زمان جنگ_آفتاب وطن
علت انحراف بینی چیست؟
بسیاری از افراد با انحراف سپتوم متولد می‌شوند؛ یعنی به دلیل زایمان سخت یا بیماری‌های بافت همبند مادرزادی با بینی کج به دنیا می‌آیند. برخی دیگر نیز در اثر صدمه و ضربات شدید به بینی دچار این مشکل می‌شوند. رایج‌ترین دلایل عبارتند از:
- ورزش‌های تماسی;
- تصادف‌های اتومبیل;
- سقوط از بلندی;
- دعوا و درگیری‌های فیزیکی.
علاوه بر این، رشد طبیعی استخوان و غضروف سپتوم نیز می‌تواند منجر به خم شدن آن به یک سمت شود. باور کنید این شایع‌ترین عامل انحراف بینی است.
🔗 بیشتر بخوانید: چگونه خط تحریری هوش کودکان را تقویت میکند؟ + ۱۰ راهکار عملی برای والدین و معلمان
چگونه بفهمیم انحراف بینی داریم؟
اگر انحراف شدید باشد، تشخیص آن در خانه دشوار نیست. در نگاه اول شکل بینی تغییر کرده و این اولین نشانه است. سایر علائم شامل موارد زیر می‌شوند:
اگر این علائم برایتان آشنا است، این تست ساده را انجام دهید: با انگشت یکی از سوراخ‌های بینی را ببندید و نفس بکشید. ببینید نفس‌کشیدن با یک سوراخ چقدر راحت یا سخت است. همین کار را برای سمت دیگر تکرار کنید. اگر حس گرفتگی در یکی یا هر دو سوراخ داشته باشید، احتمال انحراف سپتوم وجود دارد.
🔗 بیشتر بخوانید: تعبیر خواب سکس؛ ریشه‌یابی ۱۰ خواب سکسی رایج
روش تشخیص انحراف بینی چیست؟
پزشک متخصص گوش، حلق و بینی با پرسش چند سوال و معاینه بینی انحراف سپتوم را تشخیص می‌دهد. برخی از این سوالات عبارتند از:
- چه علائمی دارید؟
- شدت علائم چقدر است؟
- از چه زمانی این علائم را دارید؟
- آیا مشکل تنفسی نیز دارید؟
- آیا نمی‌توانید راحت بخوابید؟
- آیا در زمان خواب خروپف می‌کنید؟
- سابقه مشکلات سینوسی یا گرفتگی بینی دارید؟
- آیا سابقه خون‌ریزی بینی دارید؟
- در حال حاضر دارویی برای این علائم مصرف می‌کنید؟
- آیا ضعفی در حس بویایی احساس می‌کنید؟
درمان قطعی انحراف بینی چیست؟
روش درمان به شدت انحراف بستگی دارد. اکثر افراد نیازی به درمان ندارند چون علائمی ندارند. علائم خفیف با دارو قابل کنترل است، اما اگر انحراف تنفس صحیح را مختل کند، تنها راه‌حل عمل جراحی است.
۱. دارودرمانی
علائم گاه‌به‌گاه انحراف خفیف را می‌توان با داروهای بدون نسخه بهبود داد، مانند:
- داروهای ضداحتقان (خطر در مصرف بیش از ۳ روز متوالی): این داروها به‌صورت خوراکی یا اسپری مصرف می‌شوند. با کاهش تورم حفره بینی جریان هوا را بهبود می‌بخشند، اما مصرف طولانی‌مدت می‌تواند خطرناک باشد.
- اسپری‌های استروئیدی بینی: این اسپری‌ها تورم را کاهش می‌دهند و دوره مصرف ۱ تا ۳ هفته‌ای دارند.
- آنتی‌هیستامین‌ها: برای تسکین آبریزش یا گرفتگی بینی مفید هستند. این داروها خاصیت خواب‌آوری دارند و باید با احتیاط مصرف شوند.
۲. جراحی
ترمیم انحراف سپتوم معمولاً با بیهوشی موضعی یا عمومی انجام می‌شود. اکثر پزشکان به بیماران نوجوان پیشنهاد می‌دهند تا حدود ۱۵ سالگی که رشد بینی متوقف شود، برای جراحی صبر کنند. در ادامه انواع جراحی را معرفی می‌کنیم.
۱. جراحی سپتوپلاستی
سپتوپلاستی برای مواقعی است که انحراف باعث باریک شدن مجرای هوا شده و فرد از مشکلات تنفسی، عفونت‌های مکرر سینوسی و سایر علائم رنج می‌کشد. پزشک در این جراحی بخشی از استخوان و غضروف بینی را برمی‌دارد یا به آن اضافه میکند. این عمل ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد و تنها راه درمان قطعی انحراف بینی است. بیمار ۳ تا ۴ ساعت پس از جراحی مرخص می‌شود و می‌تواند به خانه برود. تورم و کبودی پس از این جراحی ناچیز است.
۲. جراحی سپتورینوپلاستی
سپتورینوپلاستی ترکیبی از سپتوپلاستی و رینوپلاستی (جراحی زیبایی بینی) است. این جراحی ظاهر و کارکرد بینی را همزمان بهبود می‌بخشد و یک تا دو هفته ورم و کبودی پس از آن طبیعی است. قبل از جراحی، پزشک با عکس‌برداری از فک و چانه و بررسی تصاویر سه‌بعدی، فرم بینی را متناسب با ویژگی‌های چهره فرد انتخاب میکند.
۳. اصلاح شاخک‌های بینی
شاخک‌های بینی استخوان‌های بلند و ظریف‌اند که در دیواره بینی، در لایه یک بافت گوشتی نهفته شده‌اند. وقتی این شاخک‌ها متورم یا مسدود شوند، جریان هوا در حفره بینی دشوار می‌شود. در جراحی اصلاح شاخک‌ها پزشک مقداری از بافت بینی را بتراشید تا مجرای هوا باز شود. درد و تورم ۲ تا ۳ روز پس از جراحی ادامه دارد و بهبود کامل حدود ۲ ماه طول می‌کشد.
۳. درمان خانگی انحراف بینی
ماساژ بینی بهترین روش درمان خانگی برای انحراف آزاردهنده سپتوم است. این روش نسبت به جراحی کم‌تهاجی است، دوران نقاهت ندارد و هزینه عمل را از بین می‌برد. البته اثربخشی آن نسبت به جراحی کمتر، دوره درمان طولانی‌تر و اصلاح سپتوم جزئی‌تر است.
عوارض جراحی سپتوپلاستی
جراحی انحراف بینی اگرچه نوعی جراحی سرپایی است، اما کاملاً بی‌خطر نیست و عوارضی چون عفونت، خون‌ریزی، تشکیل حفره در سپتوم یا از دست رفتن حس بویایی ممکن است وجود داشته باشد. برای اطمینان خاطر، قبل از عمل با پزشک متخصص مشورت کنید تا اطلاعات کامل‌تری درباره احتمالات این عوارض کسب کنید.
رابطه انحراف بینی و آپنه خواب
کجی تیغه بینی جریان هوای درون بینی را محدود میکند، فرد را به تنفس دهانی وامی‌دارد و زمینه‌ساز آپنه خواب می‌شود. از سوی دیگر، عفونت سینوسی ناشی از انحراف سپتوم نیز بر کیفیت خواب تأثیر می‌گذارد. بر اساس تحقیقات، احتمال بروز آپنه خواب در افراد مبتلا به انحراف سپتوم ۴.۵ برابر افراد عادی است.
چگونه از انحراف بینی پیشگیری کنیم؟
انحراف بینی در اکثر موارد مادرزادی است و راهی برای جلوگیری از آن وجود ندارد، اما می‌توان از مواردی که در طول عمر و بر اثر صدمه‌های خارجی رخ می‌دهند با مراقبت بیشتر پیشگیری کرد. مثلاً می‌توان:
- در زمان انجام ورزش‌های تماسی از وسایل محافظ (ماسک صورت و کلاه ایمنی) استفاده کرد;
- کمربند ایمنی را همیشه بست;
- از فعالیت‌های جسمانی خطرناک پرهیز کرد;
- از تفریحات، بازی‌ها و ورزش‌های پرخطر خودداری کرد.
آیا می‌توان با انحراف بینی زندگی کرد؟
در اکثر موارد انحراف سپتوم تأثیری بر کیفیت زندگی فرد ندارد. علائم خفیف را می‌توان سال‌ها با داروهای بدون نسخه کنترل کرد، مگر اینکه شدت علائم افزایش یابد، به‌ویژه علائم خطرناک چون مشکلات تنفسی، احتقان بینی یا خون‌ریزی مزمن. در این شرایط راهی جز جراحی و اصلاح شکل تیغه بینی باقی نمی‌ماند.
کلام آخر
انحراف بینی علت خروپف شبانه، سختی تنفس و آپنه خواب در تعداد زیادی از افراد است. این علائم از وضعیت خطرناک سپتوم و انحراف شدید تیغه بینی خبر می‌دهند و باید جدی گرفته و پیگیری شوند. پزشک متخصص با بررسی حالت بینی شما بهترین و مناسب‌ترین روش درمان را انتخاب و تجویز میکند.
اگر شما یا عزیزانتان از این بیماری رنج می‌کشید و اطلاعات بیشتری دارید، لطفاً نظرات خود را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.
