ضرورت آموزش مسائل جنسی به کودکان و راهنمای سن‌به‌سن

اولین نشانه‌ی کنجکاوی کودک در خصوص مسائل جنسی معمولاً سوال مکرر «بچه‌ها چگونه به دنیا می‌آیند؟» است. به عنوان والد می‌توانید از قصه‌ی معروف لک‌لک‌ها کمک بگیرید و موقتاً موضوع را رها کنید، یا با آغاز آموزش مسائل جنسی به کودکان، این پرسش را به همراه بسیاری از دغدغه‌های آتی او برطرف سازید. اگر مسیر دوم را انتخاب می‌کنید، با ما بمانید تا در این نوشتار راهکارها را به شما نشان دهیم.

بچه‌های نسل جدید زودتر بلوغ می‌یابند!

در روزهای حاضر که اینترنت دسترسی به هر اطلاعاتی را در کمتر از چند ثانیه فراهم آورده، نباید انتظار داشته باشید که کودکان تا دوران بزرگسالی از مسائل جنسی بی‌خبر بمانند و درباره آن کنجکاو نشوند. شنوایی و بینایی کودکان زودتر از آن‌چه فکر می‌کنید تکامل می‌یابد و بی‌تفاوت از اینکه شما آنان را راهنمایی کنید یا خیر، در جستجوی پاسخ سوالات بی‌پاسخ خود می‌گردند. هنر شما در این است که از این کنجکاوی برای برقراری ارتباطی مطمئن و ایمن بهره ببرید.

🔗 بیشتر بخوانید: پنیر چدار چیست و چه تفاوتی با انواع دیگر پنیر دارد؟

خوشبختانه منابع و ابزارهای نوین آموزش مسائل جنسی به کودکان را آسان‌تر کرده‌اند. از هرچه در اختیار دارید استفاده کنید و کوشید در ذهن کودک مرجعی برای تمام اطلاعات مربوط به بلوغ و مسائل جنسی باشید تا او بتواند صادقانه و بدون شرم تمام دانش مورد نیاز خود را از شما بگیرد.

مؤسسه ملی بهداشت کودکان و توسعه انسانی آمریکا سن بلوغ را ۸ سالگی اعلام داشته است. این بدان معناست که دیگر نمی‌توان تا نوجوانی دست‌به‌دست کرد و باید هرچه سریع‌تر آموزش را آغاز نمود.

🔗 بیشتر بخوانید: پدوفیل چیست؟ تعریف علمی، درمان و پیشگیری_آفتاب وطن

تنها گفت‌وگو درمان درد نیست

هنگامی که روبروی کودک می‌نشینید تا با او جدی و بزرگساله صحبت کنید، موقعیت برای هر دو طرف پراسترس و ترسناک می‌شود، به‌ویژه اگر تصمیم باشد تنها بنشینید و اطلاعات کلی را به شکل طوطی‌وار در اختیار او بگذارید. روش بهتر چیست؟ اینکه هر لحظه از زندگی روزمره را به فرصت‌های آموزشی تبدیل کنید.

اگر فرزندتان بسته تامپون را روی میز دید و درباره‌اش پرسید، به جای اینکه با پرخاشگری بگویید به وسایل دست نزند، صادقانه درباره این وسیله و کاربردش برای او توضیح دهید. اگر اولین بار است که درباره قاعدگی زنان با فرزندتان بحث می‌کنید، هرگاه زمینه‌ای فراهم شد، اطلاعات بیشتری ارائه دهید تا او با این موضوع به طور کامل آشنا شود.

🔗 بیشتر بخوانید: چهره‌کوری: راهنمای کامل درباره اختلال تشخیص چهره

مطابق با سن کودک آموزش دهید

هدف از آموزش مسائل جنسی به کودکان، آشنایی با آناتومی بدن زنان و مردان و مفاهیم مرتبط مانند بلوغ، هویت جنسی، میل جنسی، آزار جنسی و تجاوز جنسی است. با این حال نباید این نکته مهم را نادیده گرفت که میزان درک کودکان از مسائل جنسی در مراحل رشد مدام در حال تغییر است. بنابراین رویکرد مناسب آموزش این مسائل به کودک ۳ ساله با رویکرد مناسب برای نوجوان ۱۳ ساله متفاوت است. کتاب‌ها، فیلم‌ها و کلاس‌های آموزشی به والدین کمک می‌کنند تا این گفت‌و‌گوی مهم را با اقتدار و دقیقاً متناسب با سن کودک و میزان درک او پیش ببرند.

۱. آموزش مسائل جنسی به کودکان تا ۲ سالگی

اکثریت والدین ایرانی نگاه مثبتی به آموزش مسائل جنسی به کودکان زیر ۲ سال ندارند. با وجود این، آموزش‌های اولیه در این دوران (قبل از آنکه کودک زبان باز کند) بستر مفاهیم بعدی را فراهم می‌کند. با یاددهی نام اعضای تناسلی آغاز کنید و آن را در فعالیت‌های روزمره گنجانید. مثلاً هنگام حمام کردن با بیان واژه‌هایی همچون آلت تناسلی، سینه، واژن و اشاره مستقیم به هریک، ذهن کودک را برای یادگیری مسائل بهداشتی و نقاط آسیب‌پذیر بدن آماده سازید. این آموزش صریح و صادقانه در کنار انتقال اطلاعات مهم، والد را در ذهن کودک به منبعی کاملاً قابل اعتماد تبدیل می‌کند.

۲. آموزش مسائل جنسی به کودکان ۲ تا ۵ ساله

در این گروه سنی، تمرکز آموزش باید بر مرزهای جنسی و نقاطی از بدن باشد که لمس آن‌ها توسط دیگران مجاز یا غیرمجاز است. با انجام بازی‌های لمسی همچون «قلقلک» به فرزندتان بیاموزید تا چه میزان لمس‌شدن مجاز است و از کجا به بعد باید واکنش نشان دهد.

کودکانی در این گروه سنی باید بدانند دیگران اجازه لمس آلت تناسلی آنان را ندارند. اگر مچ کودک کنجکاویتان را هنگام دکتر‌بازی گرفتید، این کنجکاوی را بپذیرید و آن را به یک ورود برای بحث درباره قوانین و ارزش‌های خانواده تبدیل کنید، مانند اینکه در مکان‌های مختلف چه پوشش لازم است یا اینکه به هیچ وجه نمی‌تواند اعضای خصوصی دیگران را لمس کند.

در پاسخ به سوالات پیچیده‌تر دروغ نگویید، اما نیازی به بیان تمام حقیقت نیز نیست. اگر می‌خواهید درباره نحوه بچه‌داشتن توضیح دهید، از آموزش صریح سکس صرف‌نظر کرده و به این جمله بسنده کنید که «دو نفر بزرگسال بدن‌هایشان را به هم می‌رسانند، اسپرم و تخمک را به اشتراک می‌گذارند تا بچه‌ای قشنگ مثل تو به دنیا بیاید». دل کودک را آسوده کنید که بعداً درباره نحوه برخورد اسپرم و تخمک بیشتر برایش توضیح خواهید داد.

۳. آموزش مسائل جنسی به کودکان ۶ تا ۸ ساله

کودک در این سن و سال باید کاوش ایمن در فضای دیجیتال را بیاموزد. قوانین مشخصی درباره ارتباط با غریبه‌ها و ارسال تصاویر شخصی‌اش تدوین کنید و به او اطمینان دهید اگر چیزی موجب ناراحتی یا نگرانی‌اش شد، می‌تواند بی‌دغدغه با شما در میان بگذارد. یک گام به جلو بردارید و اندکی درباره سوءاستفاده جنسی و مفهوم تجاوز صحبت کنید. کودکان باید با این واقعیت ناگوار روبرو شوند تا اهمیت محافظت از خود درک کنند یا به دوستی که از او سوءاستفاده شده، کمک نمایند. البته میزان صحبت درباره این مسئله، کاملاً به وضعیت ذهنی فرزندتان بستگی دارد.

موارد بعدی که می‌توان در آموزش مسائل جنسی به کودکان ۶ تا ۸ ساله پوشش داد، مکانیسم رابطه جنسی، هویت جنسی زن و مرد و موضوع بسیار مهم بلوغ است.

۴. آموزش مسائل جنسی به کودکان ۹ تا ۱۲ ساله

این سن پر از تغییرات عاطفی و اجتماعی است و فرزندان شما با مشکلات جسمی و روحی متعدد روبرو می‌شوند. با فرزندان خود درباره احساسی که نسبت به تغییرات بدنی خود دارند گفت‌وگو کنید و همواره یادآوری کنید که تمام این تغییرات کاملاً طبیعی‌اند.

فرزند شما در این سن باید برای اولین قاعدگی و انزال آماده گردد. برایش توضیح دهید که قاعدگی و انزال از نشانه‌های قابلیت باروری بدن‌اند و به چرخه حیات کمک می‌کنند. همچنین درباره رابطه جنسی و سایر رفتارهای جنسی با جزئیات بیشتری صحبت کنید. مثلاً توضیح دهید که با آغاز دوران بلوغ، شدت‌یافتن احساسات جنسی و تمایلات عاشقانه به هم‌سالانش دور از انتظار نیست.

۵. آموزش مسائل جنسی به نوجوانان

در نوجوانی که فرزندتان نگاه دقیق‌تری به مسائل جنسی یافته است، مفهوم «رضایت در رابطه جنسی» را چون چراغی در ذهن او روشن کنید. فرزندتان باید بیاموزد که بعداً از همسر خود چه انتظاراتی داشته باشد، چگونه انتظاراتش را بیان کند و چگونه از خود در برابر فشار و خشونت در رابطه محافظت نماید. اکنون بهترین موقع برای یادگیری روش‌های پیشگیری از بارداری، بیماری‌های مقاربتی و اهمیت سلامت جنسی است. تا می‌توانید و حرف تازه‌ای دارید، پیرامون روابط سالم صحبت کنید تا فرزندتان بیاموزد به‌راحتی خطرات جنسی را ارزیابی کند و بهترین تصمیمات را در این زمینه بگیرد.

استمرار مکالمه شرط یادگیری بهتر و عمیق‌تر است

آموزش مسائل جنسی به کودکان فرایندی پیوسته است. اغلب لازم است تابوها را بشکنید و با وجود احساسات ناخوشایند خود، جملات مهمی را به فرزند خود یادآوری کنید؛ به او بگویید ممکن است در فضای وب یا شبکه‌های اجتماعی، ناخواسته با محتوای پورنوگرافی روبرو شود و می‌تواند صادقانه درباره آن‌ها با شما صحبت کند. یادآوری کنید که حرف زدن درباره این مسائل موجب عصبانیت و پرخاشگری شما نمی‌شود و می‌توانید اطلاعات خوبی در اختیارش بگذارید. فراموش نکنید که کودکان باید کنجکاو باشند و سؤال بپرسند؛ این بخشی از روند سالم رشد کودک است. با گفت‌وگوی مداوم آموزش شما کامل‌تر و مسائل جنسی در نگاه فرزندتان شفاف‌تر خواهد بود.

نکته پایانی

والدینی که اشتیاقی به آموزش مسائل جنسی به کودکان ندارند و حتی از نزدیک‌شدن به بحث‌های این‌چنینی پرهیز می‌کنند، در نهایت فرزندان خود را با این پیش‌زمینه به جامعه معرفی می‌کنند که صحبت کردن درباره سکس یک تابوی غیراخلاقی است. این افراد بعداً نمی‌توانند درباره نیازهای جنسی خود حرف بزنند و اکثراً به سرکوب جنسی روی می‌آورند، در حالی که با آموزش صحیح در سن مناسب می‌توان جلوی بسیاری از مشکلات جنسی دوران بزرگسالی را گرفت.

شما به عنوان والدین نسل جدید چه روش‌هایی برای آموزش مسائل جنسی به کودکان می‌شناسید؟ مشتاقیم نظرات ارزشمندتان را بشنویم.