هشدار نمایندگان مجلس درباره شتاب کاهش تراز آب دریای خزر و لزوم همکاری منطقهای
هشدار نمایندگان مجلس درباره شتاب کاهش تراز آب دریای خزر و لزوم همکاری منطقهای, سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی، در هفتمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر (کاپ ۷) ابراز نگرانی جدی کرد از روند شتابان کاهش تراز آب این پهنه آبی. وی با قدردانی از میزبانی سازمان حفاظت محیط زیست، بر ضرورت تقویت همکاریهای کشورهای حاشیه خزر برای حفاظت از اکوسیستم مشترک تأکید نمود.
موقعیت کنوانسیون تهران در حفاظت از خزر به گفته رفیعی، کنوانسیون تهران و پروتکلهای وابسته به آن، مهمترین سند حقوقی برای همکاری کشورهای ساحلی در حوزه حفاظت از محیط زیست دریای خزر محسوب میشود. جمهوری اسلامی ایران تاکنون به چهار پروتکل از این کنوانسیون پیوسته است که موضوعاتی نظیر پیشگیری از آلودگی، حفظ تنوع زیستی و سازوکارهای رصد و پایش زیستمحیطی را پوشش میدهند.
کاهش تراز آب؛ چالشی فراتر از پروتکلهای موجود رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس اشاره کرد که اگرچه پروتکلهای کنوانسیون تهران مباحث گستردهای را در بر میگیرند، اما موضوع کاهش تراز آب دریای خزر نیازمند توجه ویژه و چارچوبهای مشخص همکاری منطقهای است که در متنهای موجود گنجانده نشده است. وی عوامل اصلی این پدیده را تغییرات اقلیمی، افزایش تبخیر و کاهش چشمگیر آبهای ورودی از مناطق بالادست معرفی کرد.
پیامدهای گسترده برای اکوسیستم و جوامع محلی استناد به آمار مراکز مطالعاتی و رسمی کشورهای حاشیه خزر نشان میدهد که روند کاهش تراز آب در سالهای اخیر شتاب یافته است. ادامه این روند نه تنها اکوسیستم دریای خزر را تهدید میکند، بلکه معیشت جوامع محلی، حوزههای اقتصادی و اجتماعی و حتی مناسبات پیرامونی کشورهای ساحلی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
ضرورت تدوین برنامه سازگاری و مدیریت مشترک رفیعی بر لزوم پرداختن جدی به این موضوع در چارچوب کنوانسیون تهران صحه گذاشت و گفت در کنار برنامههای سازگاری با کاهش تراز آب، باید عوامل مؤثر بر کاهش آب ورودی نیز با جدیت مورد بررسی قرار گیرند. وی پیشنهاد ایران برای تدوین برنامه سازگاری با کاهش تراز آب را راهکاری برای شکلگیری همکاری منسجمتر کشورهای ساحلی دانست و خواستار توجه به آن در مذاکرات اجلاس شد.
آثار پسروی آب در استان گلستان رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس همچنین به پیامدهای پسروی آب در مناطق کمعمق اشاره کرد و گفت این پدیده میتواند به پیشروی خشکی منجر شده و پیامدهای زیستمحیطی جدیدی نظیر بروز گرد و غبار ایجاد کند. استان گلستان از جمله مناطق ایران است که تحت تأثیر این روند قرار گرفته و با چالشهای محیط زیستی مواجه شده است.
وی در پایان تأکید کرد که حتی اجرای کامل کنوانسیون تهران و پروتکلهای آن، بدون پرداختن جدی به موضوع کاهش تراز آب، نمیتواند پاسخگوی یکی از مهمترین چالشهای کنونی دریای خزر باشد؛ از این رو، این موضوع باید بهعنوان یکی از محورهای اصلی همکاریهای آینده کشورهای ساحلی مورد توجه قرار گیرد.