وزیر بهداشت: مقاومت میکروبی در بیمارستانهای ایران به سطح بحرانی رسیده، اقدام فوری چندوزارتی ضروری است

به گزارش آفتاب وطن محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت در پیامی مناسبت با هفته جهانی آگاهیبخشی در برابر مقاومت میکروبی، تصویری نگرانکننده از وضعیت داروان در کشور ترسیم کرد. کمتر از یک سده از کشف نخستین آنتیبیوتیک میگذرد که پزشکی را متحول ساخت، اما امروز بشر در آستانه از دست دادن این ابزار حیاتی قرار دارد.
آخرین آمارهای سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد که در سطح جهان هر شش باکتری جدا شده در آزمایشگاهها، یکی مقاومت به دارو دارد و این نسبت در منطقه مدیترانه شرقی به یکسوم میرسد. پیشبینیها حاکی است که در صورت بیعملی، در بازه ۲۰۲۵ تا ۲۰۵۰ میلادی، میانگین سه نفر در هر دقیقه جان خود را از دست خواهند داد و هزینههایظام سلامت تا ۴۱۲ میلیارد دلار افزایش یابد.
ریشههای این معضل در عدة عامل عمیق نهفته است عدم دسترسی به داروهای موثر و امکانات تشخیصی، ضعف در برنامههای ایمنسازی و پیشگیری از عفونت، ناکافی بودن زیرساختهای بهداشتی و بیش از همه مصرف نامناسب آنتیبیوتیکها. محیطزیست به عنوان مخزن و مسیر انتقال ژنهای مقاومت، نقش محوری ایفا میکند؛ ورود پسابهای بیمارستانی و صنعتی، پسماندهای دارویی و آنتیبیوتیکهای باقیمانده به آب و خاک، و مدیریت نادرست پسماند در صنایع پرورش دام و طیور، همه دامنزنان گسترش باکتریهای مقاوم هستند.
مهار این پدیده بدون رویکرد سلامت واحد که چرخه حیات انسان، حیوان و محیطزیست را یکپارچه میبیند، محال به نظر میرسد. دادههای نظام دیدهبانی ایران نشان میدهد که اگرچه در شاخصهای توسعه هزاره در میانگین جهانی قرار داریم، اما در عفونتهای بیمارستانی مقاومت به داروهای خط اول و دوم بین ۷۰ تا ۹۵ درصد و مقاومت همزمان به چند دارو بیش از ۵۰ درصد گزارش شده است. مصرف آنتیبیوتیک در کشور نیز بسیار فراتر از میانگین جهانی است که سوختافزایی برای این بحران محسوب میشود.
این چالش فراتر از یک مسئله درمانی است و ابعاد اقتصادی، اجتماعی و امنیتی دارد. مواجهه با آن نیازمند اقدامات هماهنگ در چند محور است تقویت نظام دیدهبانی و تحقیقات کاربردی در سه حوزه انسان، حیوان و محیط؛ ارتقای دسترسی به داروهای موثر و تشخیصیهای باکیفیت؛ فرهنگسازی تجویز منطقی و مصرف صحیح آنتیبیوتیک؛ تقویت پیشگیری و کنترل عفونت در مراکز درمانی؛ بهبود زیرساختهای آب سالم و فاضلاب بهداشتی و دفع اصولی پسماندهای عفونی یا دارویی؛ و بالا بردن آگاهی در عموم مردم، نیروهای سلامت و صنایع غذایی و محیط زیست.
تحقق این اهداف بدون مشارکت فعال وزارتخانههای جهاد، نیرو، کشور، سازمان دامپزشکی، حفاظت نباتات، حفاظت محیط زیست و آب و فاضلاب، و هماهنگی میان بخشهای سلامت، دامپزشکی، محیطزیست و آموزش عمومی، غیرممکن است. وزیر بهداشت از همکاران در معاونتها، دانشگاههای علوم پزشکی، مراکز خدمات در سطوح محیطی، نظام پزشکی، سازمانهای بیمه و بخش خصوصی تقاضای تلاش منسجم در مسیر اصلاح شرایط موجود با تقویت آموزش بر اساس راهنماهای بروز و نظارت بر پیشگیری، کنترل عفونت و تجویز منطقی آنتیبیوتیک کرده است.
سلامت یکپارچه جز با اقدام یکپارچه تامین نخواهد شد. آغاز اقدام فوری و هماهنگ برای مهار این معضل عمومی و پیش رو، وظیفه مشترک تمام نهادهای ذینفع است و تأخیر در آن، هزینهها و عواقب ناگوار را برای جامعه تشدید خواهد کرد.