چرا در فصل بهار دچار افسردگی می‌شویم؟ راهکارهای مقابله با افسردگی بهاری
اگر روزهای دراز و هوای معتدل بهاری، به شما حس انرژی و حیات نمی‌بخشد، احتمالاً شما درگیر افسردگی بهاری هستید. این حالت معمولاً با پایان زمستان و انتظار ذاتی انسان برای شادتر و اجتماعی‌تر شدن شکل می‌گیرد.
تی.اس. الیوت می‌گوید: «فروردین، بی‌رحم‌ترین ماه است.» آیا شما نیز چنین نظر دارید؟
🔗 بیشتر بخوانید: با جایگزین های شکر رژیم غذایی سالم‌تری داشته باشید
اختلال عاطفی فصلی (SAD) با پایان روزهای سرد زمستان در ارتباط است. هوای سرد و روزهای کوتاه زمستان، نادیده گرفتن جنب‌وجوش زندگی در پشت درهای خانه گرم را آسان می‌کند. وقتی می‌دانیم شرایط بیرون از خانه چندان جذاب نیست، سپری کردن روز زیر لحاف و تماشای تلویزیون، حس گناه کمتری به ما می‌دهد. اما روزهای طولانی و هوای معتدل بهار، بهانه‌سازی برای تنبلی را دشوار می‌سازند. تغییر ناگهانی آب‌وهوا در برخی افراد، زمینه‌ساز نگرانی و مسائل روانی می‌شود. واقعیت چیست؟ آیا افسردگی بهاری حقیقت دارد؟
افسردگی بهاری؛ شایعه یا واقعیت؟
دهه‌ها تحقیق در مراکز تحت نظارت مرکز کنترل و پیشگیری بیماری آمریکا (CDC) و محققان دیگر نشان می‌دهد که نرخ خودکشی از آغاز بهار تا ماه مرداد هر سال، به اوج خود می‌رسد. نمی‌توان به طور دقیق گفت که گرم‌تر شدن هوا در این نرخ دخالت مستقیم دارد یا خیر؛ اما عواملی چون تابش آفتاب، دما، رطوبت، آلاینده‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها و آلرژن‌‌ها تأثیرگذارند. گرده روی چمن، درخت‌ها و گل‌ها، تنها باعث خارش چشم و آبریزش بینی نیست؛ بلکه بر خلق و خوی هم اثر می‌گذارد. گرده‌افشانی گیاهان، التهاب در بدن را تحریک می‌کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که بین التهاب و شدت خلق و خوی یا افسردگی، رابطه وجود دارد.
🔗 بیشتر بخوانید: انحراف بینی؛ هرآنچه باید بدانید_آفتاب وطن
دلایل افسردگی بهاری
در راهنمای تشخیص بیماری‌ها، اشاره مستقیمی به افسردگی بهاری نشده است. با این حال، این پدیده به وضوح در میان مردم رایج است. یکی از عوامل موثر، تغییر در طبیعت و آب‌وهاست. این تحولات برای همه آزاردهنده نیستند، اما برای קבוצهای واقعاً رنج‌آورند.
جلو کشیدن ساعت
برخی دلایل جسمانی هستند؛ مثلاً استرس ناشی از تغییر ساعت روزانه بر بدن. طبق معمول در ابتدای بهار، ساعت‌ها را یک ساعت به جلو می‌کشیم که روزها را طولانی‌تر می‌کند.
🔗 بیشتر بخوانید: چرا از اسباب‌کشی فراری هستیم؟ + راهکارهایی برای کنار آمدن با هراس جابه‌جایی محل زندگی_آفتاب وطن
تغییر الگوی خواب
ساعت تابستانی (یا جلو کشیدن ساعت)، طرفداران و مخالفان خود را دارد. متخصصان خواب و افراد صبح‌کار معتقدند این کار اصلاً مفید نیست. برخی ورزشکاران (مانند بازیکنان گلف) و کسانی که بعدازظهر به پیاده‌روی و ورزش در فضای باز می‌روند، از این تغییر استقبال می‌کنند. با این حال، تغییر ساعت‌ها تأثیر زیادی بر چرخه خواب و خلق و خوی کلی افراد دارد.
عوامل محیطی
عوامل محیطی می‌توانند افسردگی را در فصل بهار تشدید کنند. گروهی از دانشمندان دانشگاه مریلند بالتیمور، پژوهشی انجام دادند که نشان داد علائم افسردگی در افراد مبتلا به اختلال دو قطبی که آنتی‌بادی ضد آلرژن داشتند، افزایش می‌یابد. علائم این افراد با مواجهه با مقادیر زیاد گرده گل، به شدت بالا رفت. بدیهی است که در فصل بهار، گرده‌افشانی گیاهان باعث بروز حساسیت در بسیاری از افراد می‌شود.
تأثیر هوای معتدل بهاری بر اضطراب اجتماعی و خودکشی
تغییر فصل از زمستان به بهار، ریشه‌های عمیق روان‌شناختی دارد. اگر فردی عاشق ماندر در خانه در روزهای سرد باشد، می‌تواند در زمستان با خیال راحت و بدون دغدغه قضاوت دیگران، ارتباطات اجتماعی کمتری برقرار کند. اما با فرا رسیدن روزهای معتدل بهار، سپر محافظتی خود یعنی شرایط سخت آب‌وهوا را از دست می‌دهد و ناچار می‌شود هم‌قدم با انتظارات اجتماعی حرکت کند؛ چه این انتظارات واقعی باشند و چه ساخته ذهن خودش!
فکر کنید فردی که دچار اضطراب اجتماعی است، با آغاز روزهای بهاری، سیل دعوت‌ها برای شرکت در پیک‌نیک، دورهمی‌ها و مراسم خوشی دریافت کند. طبیعی است که او برای چنین تغییر وضعیتی به هیچ وجه तैयार نباشد. حتی مرور اینستاگرام و شبکه‌های اجتماعی دیگر، و دیدن خوش‌گذرانی دیگران، حس بد او را تشدید می‌کند.
به این شرایط، وقایع وخیم بین‌المللی را هم اضافه کنید! وضعیت اقتصادی نامناسب، جنگ و بی‌ثباتی در نقاط مختلف جهان و نگرانی از شیوع کووید و آنفولانزا می‌توانند علت شوند که بسیاری نتوانند مانند دیگران شاد باشند. این تضاد نیز بار روانی سنگینی بر دوش انسان‌ها می‌گذارد.
افزایش انرژی بهاری همیشه هم خوب نیست
درست است که آغاز فصل بهار، انرژی برخی را تخلیه می‌کند اما به تعداد زیادی از مردم هم انرژی می‌بخشد. نکته تلخ این است که افزایش انگیزه در افرادی که در معرض خودکشی هستند، تاثیر مساعد ندارد.
مدیر یک مرکز سلامت روان در کالیفرنیا می‌گوید: «همین که روزها طولانی‌تر شود و هوا ملایم‌تر گردد، فرد انرژی بیشتری آشکار می‌کند و احتمالا بخواهد این انرژی را به صدمه زدن به خود اختصاص دهد!» چرا افراد با آغاز بهار، انگیزه خودکشی پیدا می‌کنند؟
فردی که به خودکشی فکر می‌کند، در ماه‌های سرد سال ممکن است انگیزه کمی حتی برای کارهای ساده شخصی داشته باشد. در واقع، هوای سرد می‌تواند میل او به خودکشی را کاهش دهد. اما نشاط موجود در هوای بهاری، به او انگیزه‌ای برای عملی کردن افکار و برنامه‌هایش می‌دهد.
راهکارهای مقابله با افسردگی بهاری
اگر شما نیز در پایان زمستان برای استقبال از بهار तैयार نیستید، بدانید که تنها نیستید. در ادامه، چند نکته برای کنار آمدن با این شرایط معرفی می‌کنیم:
تغییر را بپذیرید
تلاش کنید با این واقعیت سازگار شوید که گذار آسان نخواهد بود. بدن ما، تغییر را دوست ندارد. حتی بهترین تغییرات هم، با استرس همراهند. برای مثال، تغییر شهر زندگی یا آغاز شغل جدید، موقعیت مطلوب به نظر می‌رسد که بسیاری آرزو می‌کنند. با این حال، آشنایی با محیط غریب، اصلاً آسان نیست.
پس اگر در ماه‌های بهاری، با دیدن مناظر و محیط متفاوت، حس آشفتگی و ناراحتی کردید، به خودتان سخت نگیرید و در قدم اول به دنبال قرص ضد افسردگی بدون نسخه نروید.
به یاد بیاورید که زندگی، یک چرخه تکرارپذیر است
همه ما روزهای خوب و بد را تجربه می‌کنیم. پس اگر با رسیدن بهار حس افسردگی کردید، لزوماً به این معنی نیست که کل فصل غمگین بمانید. شما قبلاً هم با شرایط سخت روبرو شده‌اید و آن دوران را پشت سر گذاشته‌اید.
بیرون بروید و از سخاوت بهار بهره‌مند شوید
پژوهش‌های متعدد ثابت کرده‌اند که تابش طبیعی آفتاب، به‌خصوص آفتاب صبح، و طبیعت‌گردی مزایای بی‌شماری دارند. احتمالاً لازم است خودتان را از خانه بیرون بکشید و به مزایای درازمدت این کار بیندیشید. دست‌کم، تحقیقات نشان می‌دهند که خروج به هوای معتدل و طبیعت، حس خوبی به شما می‌دهد.
نور درمانی کنید
لامپ نور درمانی یا جعبه نوری (لایت‌باکس)، با هدف شبیه‌سازی اثرات خورشید بر بدن ساخته شده است. اگر نمی‌توانید صبح‌ها از خانه بیرون بروید، به مدت ۳۰ دقیقه از این دستگاه استفاده کنید تا احساسات منفی را از خود دور کنید.
مشاوره حرفه‌ای بگیرید
گفتگو با روان‌درمانگر یا مشاور متخصص در درمان رفتاری-شناختی، بسیار سودمند است. درمان CBT، به شناخت الگوهای فکری و رفتاری مخرب در افراد کمک می‌کند. این عادات غلط، اضطراب و افسردگی را تشدید می‌کنند. با آگاهی از الگوهای فکری نادرست می‌توان نحوه تغییر آن‌ها را آموخت تا در آغاز بهار دچار آن‌ها نشویم و از سلامت روان خود مراقبت کنیم و به نقطه بحرانی نرسیم.
آیا در بهار غمگین می‌شوید؟
فصل بهار برای ایرانیان، با آغاز سال نو و جشن و دورهمی همراه است. با این حال، ممکن است همه ایرانی‌ها از این سرور و دورهمی‌ها استقبال نکنند و ترجیح دهند در خانه بمانند! آیا شما تا به حال با افسردگی بهاری روبرو شده‌اید؟ چه عواملی را در شکل‌گیری حس غم بهاری موثر می‌دانید؟ اگر با این شرایط مواجه شده‌اید، چه راهکارهایی برای مقابله با حال بد خود به کار گرفته‌اید؟ لطفاً نظرات و پیشنهادات خود در مورد افسردگی بهاری را با ما و دیگر خوانندگان در میان بگذارید.
منبع: healthcentral
