کمیته اضطرار آلودگی تهران جلسه داد؛ احتمال تعطیلی استان پایین ارزیابی شد
آلودگی هوا بار دیگر به یکی از دغدغه‌های اصلی شهروندان استان تهران تبدیل شده است؛ وضعیتی که این بار نه‌فقط در می‌انگین کیفیت هوای پایتخت، بلکه در گزارش‌های مربوط به چندین ایستگاه سنجش در نقاط مختلف استان نیز خودنمایی می‌کند. بر اساس داده‌های مبنای این گزارش، شاخص کیفیت هوای تهران به عدد ۱۴۷ رسیده و در فاصله‌ای اندک از محدوده قرمز قرار گرفته است؛ شرایطی که اگرچه هنوز در طبقه ناسالم برای گروه‌های حساس دسته‌بندی می‌شود، اما افزایش بیش‌تر غلظت آلاینده‌ها می‌تواند وضعیت را به سطح ناسالم برای تمام گروه‌ها برساند.
در همین حال، گزارش‌های دریافتی از ایستگاه‌های سنجش کیفیت هوا نشان می‌دهد برخی نقاط استان تهران از جمله قرچک و ایستگاه‌های سلامت، پیروزی و شریف در شهر تهران، شاخص‌هایی بالا‌تر از ۱۵۰ را تجربه کرده‌اند. پراکندگی این ایستگاه‌ها در نقاط مختلف جغرافیایی، اهمیت بررسی دقیق‌تر وضعیت آلودگی را دوچندان می‌کند؛ زیرا در چنین شرایطی نمی‌توان صرفا با اتکا به می‌انگین کلان‌شهر تهران درباره وضعیت همه مناطق و شهرستان‌های استان قضاوت کرد.
تشکیل جلسه اضطرار در استانداری
پیگیری‌های خبرنگار آفتاب وطن نشان می‌دهد با توجه به روند افزایش آلاینده‌ها و گزارش‌های رسیده از ایستگاه‌های سنجش، جلسه کارگروه شرایط اضطرار آلودگی هوای استان تهران در حال برگزاری است. حسن عباس‌نژاد، دبیر کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران در گفتگو با خبرنگار آفتاب وطن ضمن تایید آغاز جلسه این کارگروه در خصوص احتمال تعطیلی استان تهران برای روز شنبه اظهار داشت احتمال تعطیلی کم است.
وی گفت اعضای کارگروه آخرین گزارش‌های مربوط به کیفیت هوا، پیش‌بینی‌های هوا‌شناسی و ملاحظات بهداشتی را بررسی خواهند کرد تا درباره اقدامات متناسب با شرایط موجود تصمیم‌گیری شود. البته تا زمان تنظیم این گزارش، تصمیم نهایی درباره تعطیلی یا اعمال محدودیت‌های جدید به‌صورت رسمی اعلام نشده است و دبیر کارگروه نیز احتمال تعطیلی را کم توصیف می‌کند. از همین رو، طرح احتمال تعطیلی مدارس یا دستگاه‌های اجرایی را نباید به معنای تصویب یا ابلاغ چنین تصمیمی تلقی کرد. آنچه در حال حاضر اهمیت دارد، پیگیری وضعیت آلایندگی و انتظار برای اعلام رسمی نتایج بررسی‌های مسئولان است.
بر اساس آیین‌نامه اجرایی تبصره ۳ ماده ۳ قانون هوای پاک، کارگروه استانی هماهنگی شرایط اضطرار آلودگی هوا با ریاست استاندار و دبیری مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تشکیل می‌شود و نمایندگان دستگاه‌هایی از جمله هوا‌شناسی، دانشگاه علوم پزشکی، آموزش و پرورش، پلیس راهور و مدیریت بحران در آن حضور دارند. این کارگروه با بررسی شرایط جوی و می‌زان آلاینده‌ها، مسئول تصمیم‌گیری درباره اقدامات و محدودیت‌های متناسب با وضعیت هر شهر است.
مرز باریک میان وضعیت نارنجی و قرمز
بر اساس طبقه‌بندی شاخص کیفیت هوا، عدد ۱۰۱ تا ۱۵۰ نشان‌دهنده وضعیت نارنجی و ناسالم برای گروه‌های حساس است؛ گروه‌هایی که کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و تنفسی را شامل می‌شوند. با عبور شاخص از عدد ۱۵۰ و رسیدن آن به ۱۵۱، وضعیت هوا وارد محدوده قرمز و ناسالم برای عموم مردم می‌شود.
بنابراین شاخص ۱۴۷ تهران به معنای قرار گرفتن پایتخت در وضعیت قرمز نیست، اما پیش‌بینی هوا‌شناسی در خصوص انباشت آلاینده‌ها در روز‌های شنبه و یکشنبه در کنار ثبت اعداد بالا‌تر در برخی ایستگاه‌ها، ضرورت مراقبت و پایش مستمر را برجسته می‌کند. اهمیت این موضوع زمانی بیش‌تر می‌شود که آلودگی در نقاط مختلف استان به شکل هم‌زمان افزایش پیدا کند. شهرستان‌هایی مانند قرچک که در محدوده جنوب شرقی استان تهران قرار دارند، در کنار مناطق پرتردد و پرتراکم پایتخت، با شرایطی روبرو هستند که بررسی جداگانه داده‌های ایستگاه‌ی و پیش‌بینی وضعیت جوی را ضروری می‌کند.
تعطیلی؛ تصمیمی فرا‌تر از یک عدد
یکی از نخستین پرسش‌های شهروندان در چنین شرایطی، احتمال تعطیلی مدارس و یا مجازی شدن مراکز آموزشی است. تجربه روز‌های آلوده گذشته نشان داده است که تشکیل کارگروه اضطرار می‌تواند به بررسی گزینه‌هایی مانند غیر‌حضوری شدن فعالیت مدارس، اعمال محدودیت‌های ترافیکی، تشدید نظارت بر منابع آلاینده و کاهش فعالیت‌های تشدیدکننده آلودگی منجر شود؛ با این حال، هیچ‌یک از این تصمیمات صرفا با مشاهده یک عدد در یک ایستگاه به‌صورت خودکار اجرایی نمی‌شود.
مطابق دستورالعمل اجرایی قانون هوای پاک، در وضعیت قرمز، علاوه بر اقدامات پیش‌بینی‌شده برای وضعیت نارنجی، امکان تشدید محدودیت‌های تردد خودرو‌ها، کنترل وسایل نقلیه فاقد معاینه فنی معتبر و اعمال محدودیت‌های متناسب با شرایط هر شهر وجود دارد. در وضعیت‌های شدید‌تر نیز دامنه اقدامات می‌تواند افزایش یابد. از این رو، تصمیم نهایی درباره مدارس، فعالیت‌های آموزشی، دورکاری ادارات و سایر محدودیت‌ها باید بر اساس مصوبات کارگروه و اطلاعیه رسمی مراجع مسئول دنبال شود.
نکته دیگر آنکه تصمیم درباره تعطیلی و یا دورکاری دستگاه‌های اجرایی و بانک‌ها، مطابق آیین‌نامه، نیازمند هماهنگی با رئیس‌جمهور یا معاون اول رئیس‌جمهور است؛ بنابراین نباید میان تصمیمات مربوط به مدارس، محدودیت‌های شهری و تعطیلی دستگاه‌های اجرایی تفاوت‌های قانونی را نادیده گرفت.
چشم‌انتظاری شهروندان برای اعلام تصمیم نهایی
در شرایطی که آلودگی هوا می‌تواند سلامت گروه‌های حساس و در صورت تشدید، سلامت عموم مردم را تحت تأثیر قرار دهد، اطلاع‌رسانی به‌موقع و شفاف اهمیت ویژه‌ای دارد. خانواده‌ها برای برنامه‌ریزی فعالیت‌های روزانه و آموزشی فرزندان خود به اطلاع دقیق از تصمیمات نیاز دارند و تأخیر در اعلام مصوبات، می‌تواند موجب سردرگمی شهروندان شود.
از سوی دیگر، صرف تعطیلی مدارس یا محدود کردن تردد‌ها نباید به تنها راهکار مدیریت آلودگی هوا تبدیل شود. کنترل منابع آلاینده، نظارت بر خودرو‌های دودزا، تقویت حمل‌ونقل عمومی، جلوگیری از فعالیت‌های عمرانی آلاینده و برخورد با واحد‌های آلاینده، اقداماتی هستند که باید در کنار تصمیمات کوتاه‌مدت مورد توجه قرار گیرند.
اکنون نگاه شهروندان استان تهران به استانداری و نتیجه بررسی‌های احتمالی کارگروه اضطرار استان تهران دوخته شده است؛ جلسه‌ای که می‌تواند تکلیف محدودیت‌های احتمالی را روشن کند. تا آن زمان، توصیه می‌شود افراد دارای بیماری‌های قلبی و تنفسی، کودکان و سالمندان از تردد و فعالیت سنگین در فضای باز خودداری کنند و سایر شهروندان نیز سفر‌های غیر‌ضروری و فعالیت بدنی شدید در هوای آزاد را کاهش دهند.
در نهایت، آنچه وضعیت امروز تهران را به موضوعی قابل تأمل تبدیل کرده، تنها نزدیک شدن شاخص می‌انگین به مرز قرمز نیست؛ بلکه هم‌زمانی این وضعیت با ثبت شاخص‌های بالا‌تر در چند نقطه از استان و احتمال ورود موضوع به دستور کار کارگروه اضطرار است. با این حال، پاسخ قطعی به پرسش تعطیلی یا اعمال محدودیت‌های تازه، تنها پس از اعلام رسمی مصوبات استانداری تهران مشخص خواهد شد.