۱۰ حقیقت حیرت‌انگیز درباره عنکبوت‌ها که باید بدانید
بسیاری از ما از عنکبوت‌ها می‌ترسیم، اما باید بدانید که این همسایگان ترسناک — که تقریباً در هر مکانی یافت می‌شوند — برای طبیعت بسیار سودمند هستند. این حشرات ویژگی‌های حیرت‌انگیزی دارند و دانشمندان قرن‌ها تلاش کرده‌اند تا از رازهای مرتبط با این ویژگی‌ها پرده بردارند. در این مقاله به برخی از ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد عنکبوت‌ها می‌پردازیم.
۱- همه عنکبوت‌ها تار نمی‌سازند
بر اساس تحقیقات، بیش از چهل هزار نوع عنکبوت در جهان وجود دارد که تنها نیمی از آن‌ها قادر به بافتن تارند. روزانه ۲۵۰ حشره در هر تار به دام می‌افتد. تار بافته‌شده سرشار از ویتامین K است که از انعقاد خون و توقف خونریزی حمایت می‌کند. یونانیان و رومیان باستان از تار عنکبوت برای پیشگیری از خونریزی و درمان زخم‌ها بهره می‌بردند.
🔗 بیشتر بخوانید: هفت خودروی تازه داخل سامانه یکپارچه خودروهای داخلی شدند_آفتاب وطن
۲- تار عنکبوت از فولاد مقاوم‌تر است!
تار عنکبوت از پنبه سبک‌تر و تا هزار برابر نازک‌تر از یک تار موی انسان است. با این حال، تار از مقاومت بسیار بالایی برخوردار است که واقعاً شگفت‌انگیز است. شاید مقایسه تار عنکبوت با فولاد شگفت‌آور به نظر برسد، اما دانستن این نکته دلنشین است که اگر فولاد را به‌اندازه تار عنکبوت نازک و سبک کنیم، مقاومتی که از خود نشان می‌دهد کمتر از تار عنکبوت است!
هرچند تار به‌اندازه فولاد سخت نباشد، اما استحکام کششی آن در تحمل وزن زیادتر است. مطالعات در دانشگاه «بریستول» نشان داده است که تار عنکبوت پنج برابر مقاوم‌تر از تار فولادی با همان قطر است.
🔗 بیشتر بخوانید: تفاوت قیمت خودروهای وارداتی در ایران و امارات + جدول
علاوه بر این، تار عنکبوت بسیار کشسان است و تا چهار برابر طول اولیه خود کشیده می‌شود — بدون اینکه پاره شود؛ در حالی که تار فولادی با همان قطر چنین قابلیتی ندارد.
تار عنکبوت می‌تواند تا دمای منفی چهل درجه نیز استحکام خود را حفظ کند.
🔗 بیشتر بخوانید: با این ۳ ترفند شانس پیروزی خود را افزایش دهید_آفتاب وطن
محاسبات مشخص می‌کند که یک تار با قطر مداد از چنان استحکامی برخوردار است که می‌تواند یک هواپیمای بوئینگ ۷۴۷ را بکشد. یقیناً این یک فرضیه بوده و تا به امروز مورد آزمایش قرار نگرفته است، اما اعداد و ارقام از برآیند مثبت این آزمایش خبر می‌دهند.
۳- عنکبوت‌ها برای هر هدفی یک نوع تار می‌بافند!
برخلاف سایر حشراتی که قابلیت بافتن تنها یک نوع تار را دارند، عنکبوت‌ها می‌توانند انواع مختلفی تار برای اهداف متفاوت بافند. دانشمندان می‌گویند تا به امروز کسی نمی‌داند دقیقاً چند نوع تار عنکبوت وجود دارد، اما محققان چند دسته مهم برای ساختار تار شناسایی و دسته‌بندی کرده‌اند و معتقدند هر عنکبوت تا هفت نوع گوناگون تار می‌سازد.
عنکبوت‌ها همانند کارخانه‌های تولید ابریشم هستند. در داخل بدن آن‌ها، نوعی پروتئین به صورت مایع در غلظت بالا ذخیره می‌شود و پس از اینکه از بدن عنکبوت به منظور بافتن تار خارج می‌شود، به نخ‌های جامد از جنس ابریشم تبدیل می‌شود.
تارها با اهداف خاصی بافته می‌شوند. برای مثال، اگر عنکبوت بخواهد حشراتی را جذب کند که بزرگ‌تر هستند، از نوعی ابریشم تولیدشده در بدنش بهره می‌گیرد که کشسانی بیشتری دارد.
اگر وجود باکتری یا قارچ در محیط، سلامت ساختار تار را تحت تأثیر قرار دهد، عنکبوت از نوعی پروتئین خاص در بدن خود برای بافتن تار استفاده می‌کند که قابلیت دفع قارچ و باکتری را با مرطوب نگه‌داشتن تار دارد.
۴- همه قسمت‌های تار چسبنده نیستند
ساختار یک تار عنکبوت بزرگ را تصور کنید؛ تارها عمدتاً چندضلعی‌های هم‌مرکز هستند که توسط تارهای کوتاه‌تر به یکدیگر متصل شده‌اند. عنکبوت‌ها در ساخت هر بخش از تار عمدتاً از انواع گوناگون پروتئین در بدن خود بهره می‌گیرند. بنابراین لزومی ندارد که همه تکه‌های یک شبکه تار چسبنده باشند.
بخش‌های چسبنده تار از نوعی پروتئین در بدن عنکبوت ساخته می‌شود که از چسب‌های پلیمری مقاوم‌تر است.
عنکبوت‌ها عمدتاً مرکز تار را با پروتئین‌های غیرچسب می‌سازند تا خود به‌راحتی در آن ناحیه مرکزی حرکت کنند. اگر عنکبوت نیاز به حرکت روی نواحی چسبنده داشته باشد، روی نوک‌پنجه‌های پاهای خود می‌چرخد که به تار نمی‌چسبند!
۵- عنکبوت‌ها اغلب هر روز تار خود را جایگزین می‌کنند
تعداد زیادی از عنکبوت‌ها هر روز تار خود را تعویض و با تار جدیدی جایگزین می‌کنند. این کار بسیار انرژی‌بر است و گاهی اوقات عنکبوت تمام روز را صرف جایگزینی تار می‌کند. هرچه تار بزرگ‌تر باشد، حشرات بیشتری به دام می‌افتند و عنکبوت غذای بیشتری برای خوردن دارد، اما از سوی دیگر، جایگزینی روزانه آن نیز کار دشواری است.
۶- عنکبوت‌ها تار خود را همانند گیتار کوک می‌کنند
تار بافته‌شده نسبت به هر لرزه‌ای بسیار حساس است، چون عنکبوت از طریق همین لرزه از به دام افتادن حشرات در آن به عنوان وعده غذایی یا وجود شکارچی‌ها آگاه می‌شود.
دانشمندان در سال‌های اخیر دریافته‌اند که عنکبوت می‌تواند تار را همانند گیتار کوک کند؛ به این معنی که کشش ریسمان‌های ابریشم بین اتصالات آن‌ها در تار را تنظیم می‌کند! اگر تارها محکم‌تر باشند، لرزه کمتری حس می‌شود. اندام‌های میکروسکوپی که روی پاهای عنکبوت وجود دارند، به او اجازه می‌دهند که لرزه‌ها را حتی تا حد نانومتری حس کند.
این حشرات شگفت‌انگیز حتی قادرند علت آنچه جهت لرزه تار شده است، حدس بزنند. نوع لرزه به وجود آمده اطلاعات ارزشمندی را در اختیار عنکبوت قرار می‌دهد. عنکبوت‌ها خودشان گاهی اوقات تار را به لرزه در می‌آورند تا کیفیت آن را بازبینی و بررسی کنند. اگر کیفیت تار مورد تأیید آن‌ها نباشد، تار را جایگزین کرده یا آن را مجدداً کوک می‌کنند.
۷- استحکام تار به نور، دما و رطوبت محیط بستگی دارد
هرچند که تارها بسیار مستحکم و قوی هستند، اما استحکام آن‌ها تحت تأثیر نور، دما و رطوبت محیط متغیر است.
دانشمندان کشف کرده‌اند که نور فرابنفش بر میزان چسبندگی تار تأثیر مستقیم دارد. عنکبوت‌هایی که در نواحی همانند باغ با تابش مستقیم آفتاب زندگی می‌کنند، تارهای مستحکم‌تر و مقاوم‌تر در برابر تابش خورشید می‌بافند. در عوض، عنکبوت‌های شب‌زی که در شب تار می‌بافند، تارهای نازک‌تری دارند که از مقاومت کمتری برخوردارند.
۸- بافتن تار تنها برای به دام انداختن حشرات نیست
شاید همه ما فکر کنیم تار عنکبوت تنها برای به دام انداختن حشرات است؛ اما این تنها مقصد عنکبوت در بافتن تار نیست. گونه‌های گوناگون عنکبوت با اهداف مختلف تار می‌بافند. برخی با بهره‌گیری از تار، محفظه‌های تخم‌مرغ‌شکل می‌سازند تا از آن به عنوان پناهگاه برای خود استفاده کنند.
مقصد برخی دیگر، جلوگیری از جریان باد است. در واقع عنکبوت تار می‌بافد تا شدت باد را در محل زندگی کوچک خود کاهش دهد.
در نهایت گونه‌هایی از عنکبوت نیز وجود دارند که از تار خود همانند نردبان بهره برده و مهاجرت می‌کنند. آن‌ها تار می‌بافند تا روی آن حرکت کرده و به نقاط دیگر بروند.
۹- برخی عنکبوت‌ها آبشش دارند!
گونه خاصی از عنکبوت در اروپا و آسیا وجود دارد که تمام عمر خود را زیر آب می‌گذراند. این گونه خاص در زیر آب تارهایی می‌بافد که به گیاهان آبزی متصل می‌شود و تا سطح آب ادامه می‌یابد. عنکبوت روی این تارها حرکت کرده، خود را به سطح آب می‌رساند و حباب‌های توپی‌شکل پشت خود را از آب بیرون می‌آورد تا حباب‌های هوا را بین موهای ریز بدن خود جمع کند و پس از اینکه به درون آب برگشت، از آن برای نفس‌کشیدن استفاده کند.
دانشمندان اخیراً دریافته‌اند که این گونه خاص می‌تواند اکسیژن موجود در آب را نیز جذب کند. به نوعی آن‌ها آبشش دارند و با بهره‌گیری از این روش می‌توانند برای یک روز کامل درون آب بمانند.
۱۰- حشرات خودشان به سمت تار جذب می‌شوند
تاری که عنکبوت می‌بافد، در نور فرابنفش بسیار درخشان و زیباست. اکثر حشراتی که عنکبوت آن‌ها را می‌بلعد نیز قادرند نور فرابنفش را ببینند و به سمت آن جذب شوند.
بنابراین حشرات خودشان به سمت تار می‌آیند و در آن به دام می‌افتند. این یک توانایی شگفت‌انگیز است که عنکبوت تنها با بافتن تار حشرات مورد نظر خود را به سمت خانه‌اش می‌کشد اما با این حال، برای خود عنکبوت نیز خطرناک است. هرچه تار بزرگ‌تر باشد، درخشش آن در فرابنفش بیشتر بوده و احتمال آن که خود عنکبوت توسط شکارچی‌هایش بلعیده شود نیز بیشتر است.