باغ تاریخی فتح‌آباد کرمان دو ماه است بسته؛ گردشگران قربانی اختلاف اوقاف و مستاجر
باغ تاریخی فتح‌آباد کرمان، یکی از شاخص‌ترین جاذبه‌های گردشگری این استان که در فاصله حدود بیست و پنج کیلوم‌تری مرکز شهر و در منطقه اختیارآباد قرار دارد، از حدود دو ماه پیش به روی گردشگران بسته شده است.
این تعطیلی در حالی رخ داده که کرمان در فصل گردشگری پاییزی قرار دارد و بسیاری از مسافران، باغ فتح‌آباد را به عنوان یکی از مقاصد اصلی سفر خود به این استان انتخاب می‌کنند.
دره‌ای بسته اثر تاریخی؛ حاصل یک اختلاف
دلیل اصلی تعطیلی این عمارت قاجاری، بروز اختلاف میان اداره کل اوقاف و امور خیریه استان کرمان به عنوان متولی و مالک و یکی از شرکت‌های صنعتی استان به عنوان بهره‌بردار و مستاجر است.
این اختلاف بر سر مسائل مالی و مفاد قرارداد و عملا فعالیت‌های گردشگری مجموعه را متوقف کرده است.
مدیرکل می‌راث فرهنگی استان کرمان در گفتگو با خبرنگار آفتاب وطن ضمن تأیید این موضوع گفت این اداره کل به دلیل نداشتن مالکیت، اختیار مستقیمی برای بازگشایی باغ ندارد و تنها می‌تواند از طریق رایزنی با طرفین، پیگیر حل مشکل باشد.
سید موید محسن‌نژاد، افزود پیگیری‌های لازم برای حل این مشکل انجام شده و همچنان ادامه دارد اما همچنان درب‌های این باغ بسته است.
وی عنوان کرد گردشگرانی که در استان کرمان حضور می‌یابند و با درب‌های بسته مواجه می‌شوند این مشکلات را درک نمی‌کنند و باید هرچه زود‌تر این مسائل رفع و باغ به روی مردم باز شود.
اوقاف برای حل مشکل آماده است
یکی از مسئولان اوقاف کرمان نیز به خبرنگار آفتاب وطن گفت این باغ از ابتدا در اجاره و بهره‌برداری یک شرکت معدنی بوده است و مدتی قبل زمان اجاره شرکت مربوطه تمام شده و تمدید نشده است.
وی افزود بهره‌برداری از سوی این شرکت متوقف شده است و تلاش ما برای رفع مسائل در حال انجام است و در این زمینه چند سفر هم به سیرجان داشته‌ایم و امیدواریم در راستای منفعت اجتماعی و برای حمایت از گردشگری توافقات لازم در اسرع وقت انجام شود.
وی همچنان گفت دستگاه‌های نظارتی و اجرایی بالا‌دستی نیز در جریان بسته بودن این باغ و مسائل مرتبط قرار دارند.
تعجب گردشگران از تعطیلی یک اثر تاریخی
در همین حال، گردشگرانی که در استان کرمان حاضر می‌شوند بی‌خبر از این اختلافات به این باغ مراجعه می‌کنند و با درب‌های بسته مواجه می‌شوند.
خبرنگار آفتاب وطن در همین راستا به باغ فتح‌آباد مراجعه کرد و با برخی از این افراد گفتگو کرد.
محمد حسینی، گردشگر اصف‌هانی در گفتگو با خبرنگار آفتاب وطن، از مواجهه با دره‌ای بسته و بی‌اطلاعی از وضعیت آن گلایه کردند.
وی گفت باغ فتح‌آباد را به دلیل شهرت معماری و نور‌پردازی شبانه‌اش انتخاب کرده بود و تصور می‌کرد می‌تواند یکی از زیبا‌ترین بخش‌های سفرش به کرمان را در این مکان تجربه کند.
وی با اشاره به اینکه هیچ اطلاع‌رسانی مشخصی درباره تعطیلی باغ در مبادی ورودی شهر یا سامانه‌های گردشگری ندیده است، افزود واقعا تعجب‌انگیز است، من شنیدم این باغ دو ماه بسته است و چطور مسئولان استان کرمان اجازه بروز چنین مشکلی را می‌دهند و دو ماه هم فکری به حال رفع آن برننشسته‌اند.
وی گفت پس از طی مسافتی طولانی و رسیدن به در بسته، تنها توانسته از بیرون، بخشی از دیوار‌ها و سردر باغ را ببیند.
یک گردشگر هرمزگانی نیز با انتقاد از نبود هماهنگی میان دستگاه‌های متولی، گفت گردشگر برای انتخاب مقصد سفر، به اطلاعات منتشرشده از سوی نهاد‌های رسمی اعتماد می‌کند و انتظار دارد پیش از سفر، وضعیت باز یا بسته بودن جاذبه‌ها به‌روزرسانی شود.
به گفته محمدی، تعطیلی یک جاذبه شاخص به مدت دو ماه، بدون اطلاع‌رسانی شفاف، به اعتماد گردشگران آسیب می‌زند و ممکن است آن‌ها را برای سفر‌های بعدی به انتخاب مقاصد دیگر سوق دهد.
یک دانشجوی شیرازی که در کرمان مشغول به تحصیل است نیز با اشاره به اینکه باغ فتح‌آباد را به عنوان یکی از نمونه‌های ارزشمند باغ‌سازی ایرانی می‌شناخت، اظهار داشت تعطیلی این مجموعه، فرصت آشنایی با بخشی از تاریخ و هنر معماری قاجاری کرمان را از او گرفته است.
وی از مسئولان استانی خواست که هرچه سریع‌تر برای رفع اختلاف و بازگشایی باغ چاره‌اندیشی کنند، زیرا گردشگران برنامه سفر خود را از پیش تنظیم می‌کنند و نمی‌توانند منتظر بمانند تا اختلافات حقوقی میان مالک و مستاجر حل شود.
باغی مملو از نور و آینه
محمد حسنی، فعال گردشگری کرمان نیز گفت باغ و عمارت فتح‌آباد که با نام بیگلربیگی نیز شناخته می‌شود، در دوره محمدشاه قاجار و حدود سال ۱۲۵۵ هجری قمری به همت فضل‌علی‌خان بیگلربیگی، حاکم وقت کرمان، ساخته شده است.
این باغ که الگوی احداث باغ شاهزاده ماهان بوده، در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شماره ثبت ۷۲۸۴ در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.
وی افزود در سال‌های اخیر و به‌ویژه از سال ۱۳۹۳، تلاش‌هایی برای احیای این مجموعه انجام شد و بخش‌هایی از آن مرمت گردید، اما با این حال، خشک شدن قنات و بی‌توجه‌ی طولانی‌مدت، آسیب‌هایی را به باغ وارد کرده بود که روند احیای آن را دشوار‌تر می‌ساخت.
وی ادامه داد حالا و در شرایطی که باغ فتح‌آباد بار دیگر به یکی از مقاصد شناخته‌شده گردشگری استان کرمان تبدیل شده بود، تعطیلی دو ماهه آن، زخم تازه‌ای بر پیکر صنعت گردشگری کرمان وارد کرده است.
نقش مدیریت استان کرمان برای حل مساله چیست؟
وی ادامه داد آنچه این تعطیلی را به یک مسئله فرا‌تر از یک اختلاف حقوقی تبدیل می‌کند، پیامد‌های آن برای تصویر گردشگری استان کرمان است، زیرا گردشگر از نقاط مختلف کشور برای بازدید از اماکن تاریخی سفر می‌کند و انتظار دارد این مجموعه‌ها باز باشند تا بتواند از آن‌ها دیدن کند.
حسنی، گفت وقتی یک جاذبه شاخص به دلیل اختلافات داخلی میان دو نهاد، ماه‌ها بسته بماند، گردشگر نه منتظر می‌ماند و نه لزوما سفر خود را به تعویق می‌اندازد؛ او به سادگی مقصد دیگری را انتخاب می‌کند.
وی افزود اختلاف حقوقی امکان دارد بروز کند، اما سوال این است آیا مدیریت کلان استان کرمان نمی‌داند یک اثر مهم استان تعطیل است و آیا نمی‌تواند برای بازگشایی این مکان تاریخی کاری کند؟
باغ فتح‌آباد، با معماری منحصربه‌فرد، حوض بزرگ، نور‌پردازی شبانه و امکاناتی چون رستوران و چایخانه، یکی از معدود جاذبه‌های تاریخی کرمان است که توانسته بود در سال‌های اخیر توجه گردشگران را به خود جلب کند.
تعطیلی آن، نه تنها فرصت بازدید را از مسافران می‌گیرد، بلکه به اقتصاد محلی و اشتغال وابسته به این مجموعه نیز آسیب می‌زند.
آنچه امروز ضرورت دارد، تعیین تکلیف سریع اختلاف میان اوقاف و بهره‌بردار، اطلاع‌رسانی شفاف به گردشگران و بازگشایی هرچه سریع‌تر دره‌ای این می‌راث ارزشمند است تا کرمان در فصل پیش‌رو، فرصت رونق گردشگری خود را از دست ندهد.