نوروپاتی دیابتی: اختلالهای جنسی و بیاختیاری ادراری هشدارهای پنهان قند خون بالا

به گزارش آفتاب وطن، مرکز تحقیقات عملکردی مغز و اعصاب بیمارستان شهدای تجریش در روز چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ میزبان نشستی خبری شد که به مناسبت روز جهانی دیابت برگزار گردید. مهری مهراد، فوقتخصص عصبشناسی ادراری، در این جلسه به تشریح ابعادی از دیابت پرداخت که معمولا در نگاه اول و حتی در مراجعات پزشکی معمول، نادیده گرفته میشوند.
او با تأکید بر ماهیت چندعاملی این بیماری، توضیح داد که دیابت بهصورت همزمان بر بافتهای عروقی و عصبی تاثیر میگذارد و این دو سیستم در یک حلقه معیوب، یکدیگر را به سمت تخریب بیشتر رهنمون میکنند. مهراد گفت قند خون بالا در جریان خونی مانند ذرات ریز کریستالی رفتار میکند و باریرهای طبیعی عروق ریز را در برابر تغذیه اعصاب محیطی و مرکزی شکسته میکند؛ پدیدهای که پایههای فیزیکوپاتولوژیک نوروپاتی دیابتی را شکل میدهد.
بیحسی دست و پا پیشزمینه زخمهای پای دیابتی
این متخصص عصبشناسی ادراری با اشاره به الگوی کلاسیک دستکش و جورابی در بروز نوروپاتی، بیان کرد که از دست رفتن حس در نوک انگشتان دست و پا، فرد را در مواجهة های ریز، بریدگیها و حتی فشار کفشهای نامناسب بیدفاع میسازد. وی افزود این بیحسی وقتی با اختلال عروقی همپیمانی کند، بستر زخمهای پای دیابتی را فراهم میآورد که در مراحل پیشرفته میتواند به گانگرن، سیاهشدن انگشتان و در نهایت امپوتاسیون منجر شود. نکته نگرانکننده این است که این سرنوشت حتی در افراد با سطح تحصیلات بالا و آگاهی ظاهری، به دلیل کنترل نامناسب قند خون، همچنان تکرار میشود.
تحلیل وضعیت نشان میدهد که بسیاری از بیماران، علائم اولیه آسیب عصبی را خستگی معمول، کمخوردگی ویتامین یا پیری میپندارند و تا زمان بروز زخم مزمن، از مراجعه به متخصص نورولوژی یا اندوکرینولوژی خودداری میکنند. این تاخیر در تشخیص، پنجره فرصت درمانی را به شدت تنگ میکند و هزینههای اجتماعی و اقتصادی را چندبرابر مینماید.
بیاختیاری مدفوعی بحران پنهانی که انزوا را به همراه دارد
مهراد با تمرکز بر سرایت نوروپاتی به عضلات کف لگن، روده و مثانه، هشدار داد که از بین رفتن حس دفع، فرد را دچار بیاختیاری ادرار و مدفوع میکند. وی با صراحت بیان کرد بیاختیاری مدفوعی، برخلاف تصور عام، پیامدهای روانی و اجتماعی بسیار سنگینتری نسبت به بیاختیاری ادراری دارد؛ چرا که فرد کنترل کامل بر بدن خود را از دست داده و در نتیجه، انزوا، کاهش اعتمادبهنفس و آسیبهای روانی عمیق را تجربه میکند.
این اورولوژیست با ذکر موردی از یک بیمار ۲۵ ساله، تأکید کرد که این عوارض منحصر به سالمندان نیست و جوانان نیز میتوانند در اثر دیابت کنترل نشده، دچار بیاختیاریهای شدید شوند. او افزود مثانه در اثر نوروپاتی، حس پر شدن را از دست میدهد و بیمار احساس نمیکند که باید به توالت مراجعه کند؛ این امر منجر به احتباس ادرار، عفونتهای مکرر مجاری ادرار و در نهایت بیاختیاری چری میشود.
خطاهای تشخیصی و هزینههای ناشی از نادیده گرفتن نوروپاتی
مهراد با بیان چند مورد از خطاهای تشخیصی رایج، خاطرنشان کرد مواردی وجود داشته که بیمار سه بار تحت عمل جراحی پروستات قرار گرفته، در حالی که ریشه مسئله، انسداد پروستات نبوده، بلکه احتباس ادرار ثانویه به نوروپاتی دیابتی بوده است. این خطاها نه تنها بار مالی سنگینی را بر دوش بیمار و سیستم بهداشتی میگذارند، بلکه بیمار را از درمان واقعی و موثر بینصیب میسازند.
وی همچنین به تفاوتهای جنسیتی در الگوی مراجعه اشاره کرد مردان به دلیل اختلال و کاهش میل جنسی، زودتر به متخصصان مراجعه میکنند، در حالی که زنان به دلیل موانع فرهنگی و شرم، اغلب در سکوت رنج میکشند. بیحسی ناحیه واژن، کاهش حس جنسی و عدم تمایل به رابطه، نشانههایی هستند که میتوانند نخستین بوق هشدار دیابت پنهان در زنان باشند.
در جمعبندی، مهری مهراد تأکید کرد که تمام این مسائل، بیماریهای قابل درمان و مدیریت هستند، به شرطی که در زمان مناسب تشخیص داده شوند. او از بیماران خواست که هرگونه تغییر در عملکرد جنسی، ادراری یا مدفوعی را بهانهای برای مراجعه پزشکی بدانند، نه موضوعی برای پنهانکاری. کنترل قند خون، بازدیدهای منظم از متخصص نورولوژی و آگاهسازی عمومی، سه رویکرد کلیدی برای پیشگیری از نابودیهای عصبی ناشی از دیابت محسوب میشوند.