مقاومت میکروبی تهدید میکند دستاوردهای پزشکی؛ ضرورت رویکرد یکپارچه سلامت واحد

به گزارش آفتاب وطن، پدیدهای نامرئی در حال دامن زدن به زیربنای پزشکی مدرن است که اگر مهار نشود، درمان عفونتهای ساده، جراحیهای پیچیده، پیوند اعضا و مراقبت از بیماران پرریسک را با چالش جدی مواجه خواهد کرد.
یدالله سهرابی، رئیس نظام پزشکی نوشهر و رئیس کمیسیون دارو و تجهیزات سازمان نظام پزشکی، هشدار میدهد که میکروبی تنها یک مسئله تخصصی بیمارستانی نیست، بلکه بحرانی فراگیر است که سلامت هر فردی در جامعه را هدف قرار داده است. برآوردهای جهانی حاکی است که در سال ۲۰۱۹، مقاومت باکتریایی مستقیما عامل حدود یک میلیون و دویست و هفتاد هزار مرگ شده و در مجموع با نزدیک به میلیون مرگ ارتباط داشته است؛ آماری که عمق این تهدید را آشکار میسازد.
یکی از ابعاد کمتوجهمانده اما حیاتی، نقش بخش دامپزشکی، دامداری، مرغداری و آبزیپروری در گسترش این بحران است. مصرف غیراصولی آنتیبیوتیکها در حیوانات برای افزایش سرعت رشد یا جبران ضعفهای مدیریت بهداشتی، فشار انتخابی بر جمعیت میکروبی ایجاد میکند. باکتریهای مقاوم از طریق زنجیره غذایی، تماس مستقیم، آب و خاک آلوده و یا کود حیوانی به انسان و محیط زیست منتقل میشوند؛ حتی در غیاب باقیمانده دارو در محصولات، انتقال ژنهای مقاومت همچنان امکانپذیر باقی میماند.
شعار هفته اطلاعرسانی میکروبهای مقاوم به دارو قابل دیدن نیستند، ولی مبتلایان به آن قابل مشاهدهاند بر این واقعیت تأکید دارد که پیامدهای این پدیده نامرئی، کاملا محسوس و دردناک است. بیماران مبتلا به عفونتهای مقاوم، بستریهای طولانیتر، درمانهای پیچیدهتر، هزینههای سنگینتر و ریسک مرگ بالاتر را تجربه میکنند. مقابله با این تهدید نیازمند مشارکت همه بخشها است خودداری مردم از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک برای بیماریهای ویروسی، تجویز دقیق پزشکان بر پایه آزمایشهای میکروبیولوژی، نظارت داروسازان بر مصرف منطقی، و رعایت کنترل عفونت توسط پرستاران.
تحلیل وضعیت نشان میدهد که کنترل مصرف آنتیبیوتیک در بیمارستانها تنها، هرگز کافی نخواهد بود؛__ انتقال مقاومت از مزارع و دامداریها به محیط زیست و مائدۀ مردم، حلقهای است که باید در تمام حلقههایش شکسته شود. تقویت امنیت زیستی در واحدهای پرورش، واکسیناسیون حیوانات، تهویه مناسب، کاهش تراکم پرورش و نظارت دقیق بر دوره منع مصرف دارو پیش از عرضه محصولات، اقداماتی هستند که میتوانند منبع اصلی گسترش مقاومت را هدف قرار دهند.
رویکرد سلامت واحد که بر وابستگی متقابل سلامت انسان، حیوان و محیط زیست تأکید دارد، چارچوب عملیاتی لازم را فراهم میآورد. هماهنگی میان وزارت بهداشت، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان دامپزشکی، سازمان غذا و دارو، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی، برای سیاستگذاری یکپارچه، پایش مشترک و آموزش هماهنگ، الزامی است، نه گزینهای. سیستم پزشکی نیز میتواند با ارتقای فرهنگ تجویز منطقی، تعامل با نهادهای مسئول و حمایت از برنامههای نظارتی و آموزشی، نقش محوری ایفا کند.
اقدام فوری، حفاظت از امروز و تضمین آینده، نباید در سطح شعار بماند. تقویت نظام پایش مقاومت، اجرای جدی دستورالعملهای تجویز، توسعه آزمایشگاههای میکروبولوژی، مقابله با عرضه غیرمجاز دارو، آموزش مستمر جامعه و کارکنان سلامت، کنترل سختگیرانه مصرف در بخش دامپزشکی، پیشگیری از عفونت در مراکز درمانی و حمایت از پژوهش برای تولید داروهای جدید و روشهای تشخیص سریع، ستونهای فقرات برنامه عملیاتی هستند که باید هماکنون در دستور کار متولیان قرار گیرند تا اثربخشی داروهای حیاتی برای نسلهای امروز و فردا حفظ شود.