تفاوت گرمازدگی و گرماگرفتگی چیست؟
آیا تا به حال دچار علائمی چون خستگی شدید، گیجی یا حتی بیهوشی ناشی از گرما شدهاید؟ اکثر افراد این حالت را با نام گرمازدگی میشناسند، اما آیا هر آسیب ناشی از گرما واقعاً گرمازدگی است؟ نشانهها چیستند و نحوه درمان چگونه میباشد؟ برای یافتن پاسخ با ما همراه بمانید.
ابتدا باید بدانید گرمازدگی یک وضعیت جدی و حیاتی است که وقتی رخ میدهد بدن بیش از حد معمول داغ میشود. این پدیده ناشی از تعرض طولانیمدت به محیط داغ یا فعالیت بدنی پرشور است.
🔗 بیشتر بخوانید: ثبت سفارش واردات موبایل از ۱۶ شهریور آغاز شد
گرمازدگی چیست؟
گرمازدگی شدیدترین نوع آسیب حرارتی بوده و یک اورژانس پزشکی محسوب میشود. این حالت میتواند خطرناک باشد و در صورت عدم درمان به اعضای درونی آسیب برساند و منجر به مرگ گردد. گرمازدگی زمانی اتفاق میافتد که دمای بدن به ۴۰ درجه سانتیگراد یا بالاتر برسد.
انواع گرمازدگی
- گرمزدگی ناشی از فعالیت بدنی شدید: این گونه افراد جوان و سالم را که در محیطهای داغ به ورزش یا کار سنگین میپردازند، تحت تأثیر قرار میدهد. پیشرفت آن بسیار سریع است و نیازمند مداخله فوری پزشکی میباشد.
- گرمزدگی کلاسیک: این نوع معمولاً سالمندان، کودکان و افراد مبتلا به بیماریهای مزمن را هدف میگرداند. گرمزدگی کلاسیک در نتیجه کمآبی و گرمای شدید رخ میدهد.
تفاوت گرمزدگی (Heat Stroke) و گرماگرفتگی (Heat Exhaustion)
هر دو گرمزدگی و گرماگرفتگی از جمله انواع هایپرترمی هستند. گرماگرفتگی در صورت عدم درمان میتواند به گرمزدگی تبدیل گردد. علائم گرماگرفتگی شامل سرگیجه، سردرد، تهوع و گرفتگی عضلات میشود. درمان آن شامل کاهش دمای محیط و بدن، استراحت و مصرف مایعات است.
🔗 بیشتر بخوانید: پژوهشگران دانشگاه تهران دقت شبیهسازی کیفیت آب را افزایش دادند
مقایسه گرماگرفتگی و گرمزدگی
| گرماگرفتگی | گرمزدگی | |
| تعریف | یک نوع سبک از بیماریهای مرتبط با گرما که پس از چند روز در exposée دمای بالا و کمآبی رخ میدهد. | وقتی رخ میدهد که دمای بدن به ۱۰۴ فارنهایت (۴۰ سانتیگراد) یا بالاتر برسد. این مسئله یک اورژانس پزشکی تلقی میشود. |
| علائم | عرق کردن زیاد، ضعف، پوست یا عرق سرد، ضربان سریع و ضعیف، تهوع یا استفراغ، و غش کردن. | دمای بدن بالا، تغییر حالت ذهنی یا رفتاری، تغییر در عرق کردن، تهوع و استفراغ، پوست قرمز، تنفس سریع، ضربان قلب سریع، سردرد، و غش کردن. |
| شیووع | رایجتر چون میتواند پس از عرق کردن زیاد در طول فعالیت یا ورزش سخت در حرارت بالا بروز یابد. | کمتر رایج اما خطرناکتر از خستگی حرارتی. |
| شدت | کمشدت. مهم است گرماگرفتگی به شدت درمان شود تا از پیشرفت به سکته حرارتی جلوگیری گردد. | شدیدتر. گرمزدگی نیازمند درمان فوری است. اگر درمان نشود، میتواند شوک، نقص عضو، آسیب مغزی و در موارد نادر مرگ را در پی داشته باشد. |
۱۰ علامت مهم گرمزدگی
- دمای بالای بدن: دمای بدن ۴۰ درجه سانتیگراد یا بالاتر است. اندازهگیری با دماسنج رکتال مهمترین نشانه گرمزدگی محسوب میشود.
- تغییر حالت ذهنی یا رفتاری: سردرگمی، تحریکپذیری، کلام نامفهوم، تشنج و در نهایت کما از پیامدهای گرمزدگی هستند.
- تغییر در تعریق: در گرمزدگی ناشی از هوای داغ، پوست خشک و داغ میشود. اما در گرمزدگی ناشی از ورزش شدید، پوست ممکن است کمی مرطوب باشد.
- تهوع و استفراغ: ممکن است به مرور دچار تهوع شوید و در نهایت استفراغ کنید.
- قرمزی پوست: پوست به دلیل افزایش دمای بدن میتواند به مرور قرمز و داغتر گردد.
- تنفس سریع: فاصلههای نفس کوتاهتر میشوند، مشابه حالت پس از ورزش سنگین.
- ضربان قلب سریع: ضربان قلب به دلیل استرس حرارتی به طور قابل توجهی افزایش مییابد.
- سردرد: ممکن است سردرد شدید پیش آید.
- غش کردن: یکی از اولین نشانهها غش کردن است، از دست رفتن ناگهانی هوش ناشی از کاهش موقت جریان خون به مغز.
- توقف عرق کردن: با وجود گرما، تعریق متوقف میشود و پوست خشک میماند.
با فردی که دچار گرمزدگی شده چه کنیم؟
اگر فردی دچار گرمزدگی شدید (نه تنها گرماگرفتگی) شده باشد، باید بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید یا او را به بیمارستان منتقل کنید. هرگونه تأخیر در دریافت کمک پزشکی میتواند مرگبار باشد.
🔗 بیشتر بخوانید: ساعات کار پرستاران تأمین اجتماعی اصلاح شد
اقدامات اولیه
- انتقال به محیط خنکتر: فرد را از زیر آفتاب و محیط داغ خارج کرده و به مکان سایهدار یا خنک ببرید.
- خواباندن فرد: فرد را دراز بگذارید و پاهای او را کمی بالا ببرید.
- برداشتن لباسهای اضافی: لباسهای تنگ یا لایههای اضافه را بردارید تا خنک شدن تسهیل گردد.
- خنک کردن فرد: از پنکه و هر وسیلهای برای خنک کردن استفاده کنید. بستههای یخ را در زیر بغل و کشاله ران قرار دهید. اسفنجی را با آب خنک خیس کرده و به بدن بمالید.
- آبرسانی: اگر فرد هوشیار است، محلولهای آبرسانی یا آب بنوشانید. نوشیدنیهای قندی یا الکلی مفید نیستند.
چگونه از گرمزدگی پیشگیری کنیم
پیشگیری چند برابر درمان اهمیت دارد. از این رو اقدامات زیر را برای پیشگیری انجام دهید.
- پوشیدن لباس مناسب: لباسهای سبک و راحت بپوشید. در مناطق کویر یا مشابه،لباسهایی با تهویه مناسب انتخاب کنید.
- محافظت در برابر آفتابسوختگی: از کرم ضدآفتاب، کلاه پهنبریم، چتر و عینک آفتابی استفاده کنید تا کمترین گرما را دریافت کنید.
- آبرسانی کافی: حجم زیادی مایعات، به ویژه آب، بنوشید. از نوشیدنیهایی که باعث کمآبی میشوند مانند الکل و کافئین پرهیز کنید.
- استراحتهای منظم: از فعالیت شدید در ساعات اوج گرما خودداری کنید. در مکانهای خنک بمانید و بر فعالیت سنگین اصرار نکنید.
- انطباق با گرما: به آرامی وارد محیط داغ شوید و به بدن فرصت دهید تا با دما سازگار شود. ورود ناگهانی شوک حرارتی به بدن میزند.
- هرگز فردی را در ماشین پارک شده تنها نگذارید: این مورد به ویژه برای کودکان و حیوانات خانگی حیاتی است. دمای داخل خودرو میتواند به سرعت بالا رود و وضعیت آنها را بحرانی کند.
چند پرسش رایج درباره گرمزدگی
گرمزدگی چند روز طول میکشد؟
در موارد سبک، فرد میتواند در عرض ۳۰ دقیقه تا چند ساعت با استراحت و مصرف مایعات بهبود یابد. در موارد شدیدتر، ممکن است چند روز طول بکشد تا به طور کامل بهبودی یابد.
نوشیدنی مناسب برای گرمزدگی چیست؟
نوشیدنیهای مناسب شامل آب، آبمیوههای طبیعی و مشروبات الکترولیتی مانند محلولهای رقیق آب و نمک یا نوشیدنیهای ورزشی میباشند.
رابطه گرمزدگی و اسهال چیست؟
گرمزدگی و اسهال مستقیماً با هم مرتبط نیستند، اما هر دو میتوانند منجر به از دست رفتن آب بدن شوند.
بیماریهای ناشی از گرما را جدی بگیرید
گرمزدگی یک مسئله جدی است که نیازمند درمان سریع میباشد. با شناخت علائم، ارائه کمکهای اولیه به موقع و اجرای تدابیر پیشگیرانه از تشدید وضعیت جلوگیری کنید. تلاش کنید از بروز گرمزدگی پیشگیری نموده و در صورت ظهور نشانهها به سرعت اقدام کنید. در نهایت در صورت تشدید علائم بدون تاخیر به پزشک مراجعه نمایید.