کشف بزرگترین مولکول‌های کربنی در مریخ توسط مریخ‌نورد کنجکاوی

بزرگترین مولکول‌های کربنی کشف شده در مریخ توسط کنجکاوی

به گزارش خبررسان

دانشگران در یک مطالعه جدید موفق شده‌اند زنجیره‌هایی تشکیل‌شده از حداکثر دوازده اتم کربن را در سیاره مریخ شناسایی کنند. به نظر می‌رسد مکان این کشف، بستر یک دریاچه کهن در مریخ بوده است. یکی از ابزارهای نمونه‌برداری مریخ‌نورد «کنجکاوی» (Curiosity) متعلق به ناسا این یافتن را انجام داده و به مجموعهِ در حال گسترش ترکیباتی اضافه شده که می‌توانند رahn mucosalی حیاتی درباره تاریخ حیات در سیاره سرخ ارائه دهند.

اگرچه گمان می‌رود ترکیبات کشف‌شده از طریق فرایندهای غیرزیستی شکل گرفته باشند، اما وجود آن‌ها — صرف‌نظر از نحوه شکل‌گیری — نشان می‌دهد مریخ‌نورد کنجکاوی قادر است مولکول‌های آلی با ساختار بیشتر از دو کربن را روی سطح مریخ تشخیص دهد؛ مولکول‌هایی که احتمالاً میلیاردها سال پیش تشکیل شده‌اند.

این پژوهش تحت رهبری «کارولین فریسینه»، شیمی‌دان تجزیه‌ای از «مرکز ملی پژوهش‌های علمی فرانسه» (CNRS) و تیمی بین‌المللی از محققان انجام شده است. نتایج آن در یک آزمایشگاهی زمینی تایید شده است. فریسینه در توضیح این کشف گفت: «بقا ماندن مولکول‌های خطی و شکننده پس از ۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون سال در سطح مریخ و امکان شناسایی آن‌ها به ما اجازه می‌دهد تا ادعا کنیم که اگر حیات در مریخ وجود داشته باشد — احتمالاً در همان دوره‌ای که حیات در زمین شکل گرفته — ما می‌توانیم اثرات شیمیایی آن را تا به امروز در مریخ جستجو و مشاهده کنیم.»

مریخ‌نورد کنجکاوی در سال ۲۰۱۱ به فضا پرتاب شد و در سال ۲۰۱۲ بر سطح مریخ فرود آمد. از آن زمان تاکنون اطلاعات ارزشمندی به زمین ارسال کرده است. هدف اصلی این مریخ‌نورد، گردآوری شواهدی است که نشان دهد آیا مریخ در گذشته میزبان حیات بوده یا حداقل شرایط نزدیک به آن را داشته است یا خیر.

این کاوشگر تا به امروز با حرکت مداوم در بستر سنگ‌های رسوبی در «دهانه گیل» روی سیاره سرخ، به چندین نمونه دلنشین برخورد کرده که شامل ترکیبات آلی مختلفی حاوی کلر و گوگرد هستند و نیترات‌ها را در خود جای داده‌اند. این یافتن احتمال وجود اثرات پیچیده‌تر حیات در این سنگ‌های باستانی را تقویت می‌کند.

چگونگی کشف زنجیره‌های کربنی بلند در مریخ

محققان در این پژوهش از یک روش آزمایشگاهی شامل یک ماده شیمیایی تقویت‌کننده بهره بردند تا ترکیبات معدنی استخراج‌شده از حفره‌ای در سنگی به نام «کامبرلند» (Cumberland) را تجزیه و تحلیل کنند.

نتایج نشان داد که برخی از بلندترین زنجیره‌های کربنی که تا کنون در مریخ شناسایی شده‌اند، در این نمونه وجود دارند. این زنجیره‌ها شامل دکان (C₁₀H₂۲)، اون‌دکان (C₁₁H₂۴) و دودکان (C₁₂H₂۶) می‌باشند که همگی هیدروکربن‌های اشباع‌شده محسوب می‌شوند.

محققان چندین آزمایش تحلیلی در شرایط آزمایشگاهی انجام دادند تا نشان دهند چگونه شرایط معدنی شبیه به مریخ می‌تواند این زنجیره‌های کربنی را از سایر ترکیبات آلی همچون اسید بنزوئیک تشکیل دهد. در هر صورت، هم آنالیز نمونه و هم آزمایش‌های آزمایشگاهی به‌شکل قوی نشان می‌دهند که زنجیره‌های بلند کربنی در سنگ‌های مریخی وجود دارند.

تفاوت با یافته‌های پیشین: مولکول‌های خطی در برابر مولکول‌های حلقوی

فریسینه در مورد این کشف بیان کرد: «مولکول‌های شناسایی‌شده، زنجیره‌های ۱۰، ۱۱ و ۱۲ کربنی هستند که به نام آلکان‌ها یا هیدروکربن‌ها شناخته می‌شوند. این کشف تفاوت قابل‌توجهی با یافته‌های قبل دارد؛ زیرا پیش از این تنها مولکول‌های آروماتیک، یعنی حلقه‌های کربنی با حداکثر شش عضو، شناسایی شده بودند. مولکول‌های حلقوی پایدارتر از مولکول‌های خطی هستند.»

آیا این ترکیبات نشان‌دهنده حیات در مریخ می‌باشند؟

اگر این ترکیبات واقعاً در سنگ‌های مریخی وجود داشته باشند، احتمال می‌رود که بدون نقش هیچ موجود زنده‌ای از مولکول‌های ساده‌تری همانند هیدروژن و مونوکسید کربن، ساخته شده باشند. قطعاً وسوسه‌انگیز است که فرضیات دیگر را نیز در نظر بگیریم؛ از جمله اینکه این زنجیره‌های کربنی ممکن است محصول تجزیه ترکیبات پیچیده‌تری باشند که احتمالاً خبر از وجود موجودات زنده دهند.

دهانه گیل در مریخ

برای مثال، بدن انسان طیف وسیعی از اسیدهای کربوکسیلیک را در خود جای داده است که شبیه موادی هستند که احتمالاً در سنگ‌های رسوبی مریخی نگه‌داری شده باشند. محققان در نتیجه‌گیری‌های خود که در قالب یک مقاله در «PNAS» منتشر شده‌اند، نوشته‌اند: «هرچند فرایندهای غیرزیستی نیز می‌توانند این اسیدها را تشکیل دهند، آن‌ها محصولات جهانی بیوشیمی شناخته می‌شوند؛ چه در زمین و چه احتمالاً در مریخ.»

گامی به سوی کشف حیات باستانی در مریخ

در حال حاضر می‌دانیم فناوری‌های امروزی ما قادرند سطح مریخ را به منظور بررسی ترکیبات شیمیایی اسکن و بازدید کنند. ما همچنان فاصله زیادی با تعیین سرنوشت حیات در مریخ داریم: آیا حیات در مریخ به فسیل تبدیل شده است، یا تا به امروز در اعماق مریخ که احتمالاً همچنان آب وجود دارد، وجود دارد.

قطعاً برای پاسخ به این سوال در آینده مأموریت‌هایی به مریخ انجام خواهند شد، اما بدون شک این مأموریت‌ها از یافته‌هایی همانند این مطالعه بهره‌مند خواهند شد.