آیا باید همه نیازهای فرزندمان را برآورده کنیم؟ راه درست چیست؟
یک اشتباه متداول در میان والدین این است که تصور میکنند بایستی کلیه نیازهای فرزند را تأمین کنند. این والدین فکر میکنند که محبت به معنای ترجیح دادن خواستههای کودک بر نیازهای خودشان است. با وجود نیت خیرخواهانه، این رویکرد میتواند در درازمدت اثر معکوس داشته باشد. فرزندان به تدریج یاد میگیرند که آرزوهای خود را سرکوب کنند و همواره در پی برآورده کردن نیاز دیگران باشند. گاهی اوقات نیازهای شما و اعضای خانواده با یکدیگر در تضادند و امکان رفع همزمان آنها وجود ندارد. در چنین شرایطی چگونه باید اولویتبندی کنیم؟ در این مقاله به پاسخ این پرسش میپردازیم و همچنین متوجه میشوید که میان نیازهای خود و فرزندانتان چه اولویتی قرار دهید و تا چه حد خواستههای آنها را برآورده کنید.
نظریه دلبستگی و ارتباط آن با برآوردهکردن نیازها
جان بولبی (John Bowlby) در دهه ۱۹۵۰ میلادی نظریه دلبستگی را ارائه داد. با کمک این نظریه میتوانیم نحوه وابستگی ما به دیگران را درک کنیم. پژوهشگران با بررسی تعامل مادر و کودک ثابت کردهاند که رابطهای که در دوران کودکی با والدین برقرار میکنیم، بر نوع روابط ما در بزرگسالی تأثیر میگذارد. این موضوع اهمیتی بسزا دارد، چرا که کیفیت روابط ما نقش تعیینکنندهای در سلامت روانی و شادی ما ایفا میکند.
🔗 بیشتر بخوانید: نقش سیاهچالههای اولیه در شکلگیری ساختارهای کیهانی
کودکانی که دلبستگی ایمن دارند، راحتتر خواستههای خود را بیان میکنند و در صورت برآورده نشدن آنها، سادهتر با شرایط سازگار میشوند. والدین این کودکان بیشتر از نظر احساسی در دسترس بودهاند و نیازهای فرزندان را پذیرفتهاند. این والدین به فرزندان خود به طور مستقیم یا غیرمستقیم فهماندهاند که «به تو توجه دارم، حرفهای تو را میشنوم و تصمیم دارم نیاز تو را بپذیرم.»
به یاد داشته باشید که پذیرش نیازهای فرزندان تنها به معنای برآورده کردن آنها نیست. تمام نیازهای کودک باید شناخته شوند، اما لزومی ندارد برای برآورده کردنشان از هر قیمتی بگذریم.
🔗 بیشتر بخوانید: تأثیر رژیم وگان بر بدن: مزایا و معایب کامل
نحوه ایجاد دلبستگی ایمن
- ۳۳ درصد اوقات همه نیازها را برآورده میکنید: در این حالت شما نیاز فرزند را میشنوید و انجام میدهید. مثلاً در حین آشپزی، کودک از شما میخواهد برایش کتاب بخوانید. شما کار خود را رها میکنید، روبروی او مینشینید و از خواندن کتاب برایش خوشحالی نشان میدهید.
- ۳۳ درصد اوقات متوجه نیاز کودک نمیشوید: ممکن است توجهتان به نیاز فرزند جلب نشود، آن را متوجه نشوید یا آنقدر مشغله داشته باشید که امکان برآورده کردن نیاز او وجود نداشته باشد. در این صورت فرزند شما ممکن است ناراحت شود.
- ۳۳ درصد اوقات سعی در اصلاح وضعیت دارید: این گام مهمترین قدم برای شکلگیری دلبستگی ایمن است. در این حالت اگر اشتباهی مرتکب شوید، متوجه میشوید و با عذرخواهی مسئولیت آن را میپذیرید. بدین ترتیب به فرزند خود میآموزید که نیازی به بینقص بودن نیست. او میتواند شکست بخورد و از شکست درس بگیرد. دقت کنید باید در این ارتباط مسئولیتپذیر باشید تا رابطهای صادقانه با فرزند خود بسازید.
۵ راهکار برای رسیدگی درست به نیازهای فرزند
۱. نیازها و خواستههای خود را صادقانه بررسی کنید
بسیاری از افراد به جای پذیرش نیازهای خود، آنها را انکار میکنند. دلایل مختلفی برای این کار وجود دارد. برخی تحملِ برآورده نشدن نیازها و غم ناشی از آن را ندارند، برخی نمیخواهند به دیگران متکی باشند تا از ناامیدی در امان بمانند و شاید در فرهنگ آنها نیازhaving بودن جایز به نظر نرسد.
اگر در کودکی نیازهای خود را انکار کردهاید، به نحوه رفتار خود در مواجهه با نیاز فرزند دقت کنید. آیا بلافاصله و بدون در نظر گرفتن شرایط خود، نیاز او را برآورده میکنید؟ آیا از نیازهای فرزند فرار میکنید اما در نهایت آنها را انجام میدهید؟
🔗 بیشتر بخوانید: زردک: تفاوت با هویج، فواید، روش پخت و مصرف
هیچکدام از این واکنشها بد نیستند، بلکه نیازهای پنهان شما را آشکار میکنند. اگر به این واکنشها دقت بیشتری کنید و به شرایط خود آگاهتر باشید، در مواجهه با نیازهای کودک رفتار بهتری خواهید داشت.
توجه داشته باشید اگر دائماً نیازهای خود را انکار کنید، همین الگو را به کودک خود هم منتقل میکنید. در این صورت حتی اگر خلاف آن را به کودک توضیح دهید، چندان موثر نخواهد بود.
۲. همه نیازها را بپذیرید، اما تنها برخی را برآورده کنید
اگر برآورده کردن نیازهای فرزند باعث رنجش شما شود، احتمالاً حد از حد رفتهاید. بر اساس تحقیقات، ۵۵ درصد ارتباط ما با دیگران از طریق زبان بدن، ۳۸ درصد از طریق تن صدا و تنها ۷ درصد از طریق کلمات برقرار میشود.
اگر هنگام انجام نیاز فرزند آه بکشید یا بیحوصله عمل کنید، کودک متوجه میشود که با او صادق نیستید و این رفتار را از شما میآموزد. در چنین مواقعی شرایط خود را به فرزندتان به صراحت توضیح دهید. ابتدا نیاز او را محترم بشمارید و حق داشتن آن نیاز را برای او بجا آورید، سپس دلیل عدم امکان برآورده کردن را بیان کنید.
این مکالمه میان والد و فرزند را به عنوان نمونه در نظر بگیرید:
میدانم اگر به جای اینکه بیرون بروم، در خانه بمانم و با هم بازی کنیم، برای هر دو ما لذتبخش است، اما من میروم با دوستانم بیرون چون من هم نیاز دارم با دوستانم وقت بگذارم. فردا درباره احساساتت در این باره صحبت میکنیم. درک میکنم اگر الان از من ناراحت و عصبانی هستی.
۳. با قاطعیت «نه» بگویید
بسیار مواقع به خاطر عذاب وجدان و دلسوزی، توانایی گفتن «نه» به فرزندمان را نداریم. باید بدانید که اگر خواسته کودک را بپذیرید و بدون رضایت داخلی انجام دهید، آسیب بیشتری به او میزنید تا اینکه همان ابتدا به طور قاطعانه درخواست را رد کنید.
مثلاً ممکن است خواستههای کودک را انجام دهیم و آخر روز که خسته شدهایم، شروع به داد و بیداد کنیم. یا زمانی که میخواهیم به کار برویم، برای اینکه با احساسات منفی کودک روبرو نشویم، سعی میکنیم بیصدا از خانه خارج شویم یا به فرزند بگوییم «بعد از همه کارهایی که برایت کردم، این رفتار را داری؟»
این موارد باعث میشوند فرزند در قبال نیازهای شما احساس مسئولیت کند، در حالی که خود ما از پذیرش نیازها و خواستههایمان شانه خالی کردهایم.
۴. به خشم خود هنگام برآورده کردن نیازهای فرزند توجه کنید
احساس خشم معمولاً ریشه در حسادت دارد. ممکن است از اینکه فرزندان شما نیازها و خواستههای زیادی دارند عصبانی نباشید، بلکه به این موضوع که نیازهای آنها به راحتی برآورده میشود حسادت کنید. اگر این موضوع برای شما صدق میکند، بهتر است از خود بپرسید: «چه خواستهای دارم که بیان کردن آن باعث ترس من از قضاوت دیگران میشود؟ از چه کسی میتوانم برای برآورده کردن خواستههایم کمک بگیرم؟»
۵. به کیفیت بیش از کمیت اهمیت دهید
مهم نیست چند بار خواستههای فرزندتان را برآورده میکنید. مهم این است که برآورده کردن این نیازها چه حسی به شما و فرزندتان میدهد. بر اساس تحقیقات، تنها اختصاص دادن ۵ تا ۱۰ دقیقه از روز به بازی با کودک، پیوند میان او و والدین را تقویت میکند. بهتر است روی کیفیت زمانی که برای کودک میگذارید تمرکز کنید، نه بر تعداد دفعات انجام این کار.
شما بگویید
شاید گفتن «نه» به خواسته فرزند و روبرو شدن با ناراحتی و عصبانیت او حس خوبی برای شما نباشد. با این حال، به خاطر بسپارید که برآورده کردن تمام خواستهها و نیازهای فرزند میتواند تأثیری بسیار منفی بر او بگذارد. در نهایت بهترین راه، صادق بودن با خود و فرزندtan و اولویتبندی درست نیازها است.
شما چگونه با برآورده کردن نیازهای فرزند خود میسازید؟ آیا موافق انجام تمام خواستههای او هستید؟